VIII SA/Wa 561/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie przedłożenia projektu budowlanego zamiennego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z [...] sierpnia 2012 r. (data wpływu do Sądu) złożonym na urzędowym formularzu M. B. działająca w charakterze pełnomocnika matki B. B. (skarżąca), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M. B. oraz małoletnim C. G., dla którego jej córka jest ustanowiona rodziną zastępczą. Dochód rodziny stanowi: kwota [...] zł otrzymywana z zabezpieczenia społecznego przez skarżącą, kwota [...] stanowiąca wynagrodzenie za pracę córki skarżącej oraz kwota [...] zł uzyskiwana tytułem alimentów na dziecko. Łącznie dochód ten wynosi netto około [...] zł. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku pełnomocnik skarżącej oświadczyła, iż matka posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz udział wynoszący 1/5 części (w domu i ziemi) w spadku po ojcu . Postanowieniem z 6 sierpnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 561/12 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] sierpnia 2012 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, że poniesienie pełnych kosztów postępowania i wynajęcie adwokata stanowiłoby poważny uszczerbek utrzymania konieczny dla skarżącej i jej rodziny. Skarżąca jest emerytką, z wypłacanego z tego tytułu świadczenia ([...] zł), pokrywa koszty zakupu leków, wizyt lekarskich u specjalistów. Emerytura z trudem wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Aby pokryć koszty utrzymania domu mieszka z córką. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 6 sierpnia 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Zdaniem Sądu dochód rodziny skarżącej (na który składa się emerytura skarżącej w wysokości [...] zł, wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia córki skarżącej w wysokości [...] zł oraz z alimenty w kwocie [...] zł) w łącznej kwocie [...] zł. miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Nie jest bowiem skarżąca osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jej potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Tym samym Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jej wniosku. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.