VIII SA/Wa 562/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Anita Sałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M.C. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w R. przy ulicy [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie art.3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101, art. 106 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593) oraz na podstawie art. 104 i art. 108 k.p.a. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia 26 lipca 2007 roku przyznał S.W., dalej skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu leków w wysokości 30,00 zł. Organ pierwszej instancji ustalił, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z ½ części dotacji do czynszu oraz pomocy tutejszego ośrodka w formie zasiłku okresowego. Jest osobą długotrwale chorą, leczy się, systematycznie przyjmuje leki. Uzyskiwany przez skarżącego dochód w kwocie 212,85 złotych nie przekracza kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących to jest kwoty 477 złotych i kwalifikuje S.W. do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego . Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej , w szczególności na pokrycie kosztów zakupu leków, w całości bądź w części. Zgodnie z załączonymi rachunkami koszt zakupu leków wynosi 35,88 złotych. Organ podniósł, że w budżecie na 2007 rok Ośrodek otrzymał od gminy kwotę 8.600.000 zł z przeznaczeniem na zasiłki i pomoc w naturze do wykorzystania w części 1/12 miesięcznie. Z kwoty tej należy zabezpieczyć pomoc na posiłki dla dzieci i dorosłych 1. 780 000 zł, na sprawienie pogrzebu 90.000 zł, pozostała kwota 6.730. 000 złotych przeznaczona zostanie na zasiłki celowe dla osób i rodzin. Z analizy ilości spraw prowadzonych w 2006r. wynika, że przeciętnie w każdym miesiącu do pomocy uprawnionych może być około 5000 osób i rodzin, natomiast miesięczna kwota pomocy jaka może być wydatkowana na pomoc w formie zasiłków wynosi 560. 800 zł, - czyli około 112 zł na rodzinę. Ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokajać nawet w stopniu dostatecznym wszystkich zgłaszanych i uzasadnionych potrzeb. Kierując się nadrzędną zasadą dobra osób znajdujących się w niedostatku stara się nikogo nie pozbawić pomocy, choć zdaje sobie sprawę, że bardzo często wysokość przyznanego zasiłku jest nieadekwatna do faktycznych potrzeb rodziny. Ośrodek musi jednak uwzględniać własne możliwości finansowe, dlatego też wysokość zasiłku została dostosowana do posiadanych środków. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie twierdząc, że przyznana mu kwota jest zbyt niska, co w konsekwencji narusza art. 67 i 68 Konstytucji RP oraz nie rekompensuje wyrządzonej krzywdy powstałej w wyniku nie przyznania mu zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające go do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Mieszka wspólnie z żoną, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Źródłem dochodu jest pomoc świadczona przez MOPS. Jak wynika z akt sprawy dochód ten był niższy od ustalonego ustawą kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł ( art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz.593 ze zm.), ustala zasady i warunki zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, które nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudności życiowych. Art.39 ust. 1 i 2 ustawy stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, między innymi na żywność, leki i leczenie oraz niezbędne przedmioty użytku domowego, może być przyznany zasiłek celowy. Jednakże potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art.3 ust 4 ustawy). Z powyższego uregulowania wynika, że wysokość zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o tę pomoc, ale także, a przede wszystkim od posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych. Kolegium wskazało, że w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ wskazał wielkość posiadanych środków w skali miesiąca, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Skarżący nie został pozostawiony bez pomocy, jakkolwiek przyznano mu zasiłek celowy na dofinansowanie leków w kwocie o 5 złotych niższej niż wnioskowana. Na okres miesiąca sierpnia przyznano stronie także pomoc w formie zasiłku okresowego, dotacji do czynszu, zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku. Za nieuprawnione uznano stwierdzenie, iż świadczenia na jego rzecz przez MOPS stanowić muszą równowartość zasiłku przedemerytalnego, którego przyznania skarżącemu odmówiono. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że otrzymany zasiłek celowy nie rekompensuje mu krzywdy powstałej w wyniku nie przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, co jest niezgodne z art. 67 i 68 konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz.593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Tak więc w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Należy w tym miejscu wskazać, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie takiego zasiłku celowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Sąd podzielił stanowisko organu, iż rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego należy mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, często pozbawionych jakichkolwiek źródeł utrzymania. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia w pełnym zakresie decydowała zarówno sytuacja życiowa skarżącego, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze Sąd stosownie do art. 151 p. p. s. a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 205 § 2 oraz art. 250 p. p. s. a. w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( D.U. Nr 123 , poz 1058 ze zmianami ).