VIII SA/Wa 564/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. G. – K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Iwony G. – K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, po wznowieniu postępowania postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi I. G. – K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że jedynym dochodem czteroosobowej rodziny (w tym dwoje małoletnich dzieci) jest wynagrodzenie męża w wysokości [...] zł, zaś stałe wydatki związane z bieżącym utrzymaniem oraz ratą kredytu hipotecznego wynoszą ok. [...] zł, stąd problem z terminowym opłacaniem rachunków i powstające zaległości. Podała, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po operacji kręgosłupa szyjnego i w oczekiwaniu na kolejną, wymaga rehabilitacji, którą zmuszona jest finansować z własnych środków. Również dzieci cierpią na przewlekłe choroby. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymieniła obciążone kredytem mieszkanie oraz nieruchomość rolną – [...] ha we współwłasności z bratem. Do wniosku załączyła karty informacyjne leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia lekarskie. Pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej. W odpowiedzi wyjaśniła, że do dnia 25 września 2016 r. nie otrzymała ani decyzji, ani też świadczenia wychowawczego ("500+") na dzieci, nie uzyskuje żadnego dochodu w tym dopłat z nieruchomości rolnej. Do pisma załączyła orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy do dnia 31 marca 2017 r., wyciąg z rachunku bankowego męża oraz fakturę za gaz i energię. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach, kiedy spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ze złożonych wyjaśnień wynika, że skarżąca aktualnie nie osiąga dochodu, natomiast wspólnie z mężem i dwójką dzieci utrzymuje się z wynagrodzenia męża w wysokości [...] zł, zaś ustalony wpis od dwóch skarg zawisłych przed tutejszym Sądem wynosi łącznie [...] zł. Aktualnie zatem obowiązek uiszczenia takiej kwoty, stanowiłby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, a tym samym kontroli zaskarżonej decyzji. W pozostałym natomiast zakresie wniosku nie uwzględniono, bowiem wyjaśnienia skarżącej budzą wątpliwości zwłaszcza wobec twierdzenia, że przy uzyskiwanym dochodzie wydatki bieżące kształtują się na poziomie ponad [...] zł. Skarżąca nie podała przy tym z jakich źródeł finansowane są wydatki przekraczające deklarowany dochód. Dodatkowo zauważyć należy, że jest ona współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, ewentualnie przynoszący dochód znikomy ma wpływ na ocenę możliwości partycypowania w kosztach postępowania. Wpływ na tę ocenę ma również uwzględnienie pomijanego przez skarżącą faktu, że posiadany majątek nieruchomy może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli jego właścicielowi brakuje środków na ponoszenie kosztów utrzymania, co obejmuje również możliwość jego sprzedaży, czy dzierżawy. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, powinna być w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym, czy też kosztami ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu bowiem trudno przesądzać i zakładać, że sytuacja finansowa skarżącej nie ulegnie w przyszłości zmianie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.