VIII SA/Wa 565/09
PostanowienieWSA w Warszawie2009-09-16
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne strona skarżąca jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, a jeśli tak, to czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu, a wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu powinien zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a PPSA, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych. W związku z tym, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w tej kategorii spraw podlega oddaleniu, gdyż zwolnienie ma charakter ustawowy i następuje z mocy prawa z momentem wniesienia skargi. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu może zostać uwzględniony, jeśli sytuacja finansowa strony uzasadnia przyznanie prawa pomocy, co w tym przypadku miało miejsce ze względu na niskie dochody i wysokie wydatki.Stan faktyczny
D. M. wniosła skargę do WSA w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W ramach skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, przedstawiając swoją trudną sytuację materialną (rozwódka, utrzymanie syna-studenta, niskie wynagrodzenie, wysokie koszty utrzymania, zajęcie wynagrodzenia przez komornika).Rozstrzygnięcie
1. Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. 2. W pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych) wniosek oddalono. 3. Zwrócono się do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata 2. w pozostały zakresie wniosek oddalić 3. zwrócić się do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie adwokata dla D. M. zam. [...] R., ul. S. [...]
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. M. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jest osobą rozwiedzioną, a we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z synem – studentem I roku studiów stacjonarnych na [...] w L. Wyjaśniła, że jest zatrudniona na czas określony do [...] grudnia 2009 r. na ¾ etatu ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem [...] zł netto (w załączeniu zaświadczenie) i innych dochodów nie posiada, natomiast syn otrzymuje alimenty dobrowolnie wypłacane przez ojca w wysokości [...] zł. W związku z tym, że syn leczy się na [...] wydatki na leki stanowią około [...] zł miesięcznie. Pozostałe koszty utrzymania to opłata za wynajęte mieszkanie – [...] zł, gaz – [...] zł, wodę [...] zł, energię – [...] zł. Dodatkowo skarżąca wskazała, że jej wynagrodzenie jest zajęte przez komornika w związku z przeprowadzoną eksmisją.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącej, ponieważ przedmiotem jej skargi jest decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu.
Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.
Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącej uznać należy, jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca posiada wprawdzie stały dochód, a jej syn otrzymuje alimenty jednakże środki te z trudem wystarczają na pokrycie bieżących wydatków, deklarowana bowiem wysokość opłaty za wynajmowane mieszkanie przekracza wysokość wynagrodzenia skarżącej. W niniejszej sprawie zachodzą zatem okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło