VIII SA/Wa 567/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-24
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Artur Kot, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak współpracy strony z pracownikiem socjalnym, w tym niewywiązywanie się z kontraktów socjalnych i nieujawnianie wszystkich dochodów rodziny, może stanowić podstawę do odmowy przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej, mimo spełnienia kryterium dochodowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego i przesłanek bezrobocia, brak jej współpracy z pracownikiem socjalnym, w tym niewywiązywanie się z zawartych kontraktów socjalnych, nieujawnianie istotnych dochodów rodziny (renta syna, odszkodowanie) oraz brak aktywności w poszukiwaniu pracy, uzasadnia odmowę przyznania zasiłku okresowego. Pomoc społeczna ma na celu wsparcie w przezwyciężaniu trudności, a nie stałe utrzymywanie, co wymaga aktywnego współdziałania beneficjenta.Stan faktyczny
Skarżąca R. L. wniosła o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym i wprowadzanie go w błąd co do sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając niewywiązywanie się z kontraktów socjalnych przez syna skarżącej, brak aktywności skarżącej w poszukiwaniu pracy oraz nieujawnienie dochodów syna (renta, odszkodowanie). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i nierzetelne zebranie materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania jest skarga R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. znak [...] z [...] maja 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Pismem z 12 stycznia 2018 r. R. L. (zwana dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta R. z wnioskiem o pomoc finansową. W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 31 stycznia 2018 r. skarżąca sprecyzowała, iż wnioskuje o udzielenie m. in. pomocy w formie zasiłku okresowego.
Decyzją nr [...] z [...] marca 2018 r. organ I instancji na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art 8, art. 10, art. 14, art. 17, art. 38, art. 102 ust. 1, art. 106, art. 110 ust. 7 i 8, art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. zwana dalej: u.p.s.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058), orzekł
o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego.
Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, iż pomimo spełniania ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia, stwierdzony brak współpracy skarżącej oraz wprowadzanie w błąd pracownika socjalnego poprzez nie przedstawienie faktycznej sytuacji osobistej, majątkowej, materialnej i dochodowej rodziny skutkuje odmową ustalenia prawa do zasiłku.
W odwołaniu skarżąca podała, iż jako osoba bezrobotna, zarejestrowana
w powiatowym urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku, według prawa i ustawowo ma prawo do zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia, gdyż Konstytucja i ustawy jej to zapewniają. Uważa, że świadczenie rodzinne nie jest dochodem. Oświadczyła, że 14 lutego 2018 r. nie odmówiła wyjaśnień, lecz powiedziała co myśli o bezczelności
i wścibstwie donosicieli. Podała, że nikt nie będzie szantażował jej i syna, zmuszał do podpisywania kontraktów, które niczemu nie służą, ani też zmuszał jej syna, który jest uczniem, bez kwalifikacji, do rejestracji w urzędzie pracy. Nikt też nie będzie dyktował jej kiedy ma złożyć wniosek o orzeczenie niepełnosprawności. Podniosła, że jest chora, kontrakt socjalny nie da jej pracy. Ponadto skarżąca podała, że od 2011 r. i wcześniej nie korzystała z pomocy społecznej, więc nikogo nie wprowadzała w błąd i nie musiała nic tłumaczyć. Nie podpisywała kontraktów, wszystkie kontrakty podpisywał jej syn, gdyż to był warunek otrzymania pomocy.
Wskazała dalej, że pracownica socjalna przychodziła do niej cyklicznie na wywiad, za każdym razem z inną koleżanką i prześwietlała mieszkanie. Wydzwaniała do Spółdzielni, do elektrowni i do innych instytucji. Bezprawnie na każdym wywiadzie sprawdzała rachunki za wodę, czynsz i światło.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wniosek o przyznanie świadczeń
z pomocy społecznej wnioskodawczyni złożyła 12 stycznia 2018 r. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżąca wniosła m.in. o przyznanie zasiłku okresowego. W wywiadzie ustalono, że skarżąca (lat [...]) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem D. M. (lat [...]). Zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym, 3-pokojowym. W mieszkaniu tym zamieszkuje jeszcze córka skarżącej E. C. z rodziną, która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca ma wykształcenie średnie zawodowe i udokumentowany staż pracy ok. 5 lat. Pracowała jako rejestratorka w przychodni, obecnie zarejestrowana jest w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Leczy się z powodu schorzeń [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Skarżąca podczas wywiadu zobowiązała się, po odbyciu wizyt u 4 lekarzy, do złożenia wniosku o orzeczenie niepełnosprawności. Syn skarżącej uczy się w systemie zaocznym w gimnazjum dla dorosłych. Zajęcia odbywają się raz na dwa tygodnie w soboty i niedziele. Nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Ma skoliozę, a obecnie ma wykonać badania na wadę wzroku.
Kolegium podało, iż ostatnia udzielona rodzinie przez organ I instancji pomoc to zasiłek okresowy przyznany od listopada do grudnia 2017 r. po [...] zł miesięcznie oraz w grudniu 2017 r. zasiłek celowy na: gorący posiłek - [...] zł, żywność - [...] zł, środki czystości - [...] zł, kurtkę zimową dla skarżącej i jej syna - [...] zł, obuwie dla skarżącej
i syna - [...] zł. Ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Ustalając dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni organ I instancji nie uwzględnił dochodu utraconego (zasiłku okresowego) przyjął dochody rodziny z miesiąca zgłoszenia, tj. ze stycznia 2018 r., a nie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (grudnia 2017 r.), kiedy dochód ten był wyższy o kwotę [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny skarżącej za styczeń 2018 r. ustalono na kwotę [...] zł ([...] zł - zasiłek rodzinny, [...] zł - dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, [...] zł - renta rodzinna syna). W konsekwencji dochód w rodzinie wnioskodawczyni za miesiąc styczeń 2018 r. wyniósł [...] zł, co na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Dochód ten jest niższy od kryterium dochodowego, które wynosi [...] zł na osobę. Skarżąca spełniła zatem kryterium dochodowe uprawniające jej rodzinę do przyznania pomocy
w formie zasiłku okresowego. Z uwagi na bezrobocie rodzina spełnia również przesłankę wymienioną w art. 7 pkt 2-15 u.p.s.
Kolegium uznało jednak, iż brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym (odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną) uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Przesłanki powyższego zostały wyczerpująco uzasadnione przez organ I instancji. Jak wyjaśnił Prezydent, podstawą odmowy przyznania wnioskodawczyni pomocy w formie zasiłku okresowego był brak współpracy skarżącej i jej syna
z pracownikiem socjalnym oraz nowe okoliczności w związku z sytuacją materialną rodziny ujawnione w toku postępowania, z których wynika, że syn skarżącej otrzymał
w 2011 r. odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu tragicznej śmierci ojca,
a ponadto otrzymuje comiesięczną rentę w wysokości [...] zł. Okoliczności tych skarżąca nie wyjaśniła (odmówiła złożenia wyjaśnień oświadczając, że wszystko powiedziała podczas wywiadu i żadnych innych dochodów nie posiada). Z ustaleń organu I instancji w tym zakresie wynika, że w 2011 r. [...] w R. wypłacił na rzecz syna skarżącej odszkodowanie w wysokości [...] zł. jak również wypłaca na jego rzecz comiesięczną rentę w wysokości [...] zł. Stwierdził, że wnioskodawczyni określając podczas wywiadu środowiskowego swoją sytuację materialną i dochodową i nie podając jednocześnie, iż jej syn pobiera rentę
w wysokości [...] zł miesięcznie, wprowadzała w błąd pracownika socjalnego. Organ I instancji za minimum współdziałania rodziny z pracownikiem socjalnym uznał zarejestrowanie się syna skarżącej w powiatowym urzędzie pracy oraz podjęcie aktywności w poszukiwaniu pracy zarówno przez skarżącą jak i jej pełnoletniego syna, do czego byli zobowiązywani w decyzjach przyznających świadczenia z pomocy społecznej (z [...] stycznia 2017 r. i [...] marca 2017 r.). W związku z powyższym, podczas wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego 29 maja 2017 r. organ I instancji zaproponował synowi wnioskodawczyni zawarcie kontraktu zawodowego
w zakresie nabywania umiejętności w poruszaniu się po rynku pracy oraz znalezieniu zatrudnienia. Kontrakt podpisano 31 maja 2017 r. na okres do 23 sierpnia 2017 r. Syn wnioskodawczyni nie wywiązał się z tego kontraktu. Kolejny kontrakt z synem skarżącej zawarto 1 lutego 2018 r. na okres do 30 kwietnia 2018 r. Syn skarżącej zobowiązał się w nim do kontaktu z firmą [...] w sprawie zatrudnienia, do cyklicznych spotkań z doradcą zawodowym oraz do spotkań z pracownikiem socjalnym w wyznaczonych terminach. Syn skarżącej nie wywiązał się ze swoich zobowiązań, gdyż nie zgłosił się na spotkanie z doradcą zawodowym, nie kontaktował się z pracownikiem socjalnym. Nie zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie podjął aktywności w zakresie poszukiwania pracy, pomimo że uczy się w systemie zaocznym, zajęcia szkolne odbywają się raz na dwa tygodnie w soboty i niedziele, i proponowane działania nie kolidują z nauką.
Również skarżąca nie podjęła żadnych działań mających na celu poprawę własnej sytuacji życiowej, przekładając ciężar zabezpieczenia swoich potrzeb na organ pomocy społecznej. Nie wykazała aktywności w poszukiwaniu pracy, gdyż jak poinformowała, jej stan zdrowia ogranicza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Nie wywiązała się także ze zobowiązania wystąpienia o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w ustalonym z pracownikiem socjalnym terminie do 28 lutego 2018 r. W złożonym odwołaniu stwierdziła natomiast, że nikt nie będzie szantażował jej i jej syna i zmuszał do podpisywania kontraktów, nikt nie będzie zmuszał jej syna, który jest uczniem, do rejestracji w urzędzie pracy dla widzimisię, i nikt na siłę nie będzie dyktował kiedy ma złożyć wniosek o grupę inwalidzką.
W ocenie SKO powyższe wskazuje, na brak jakiejkolwiek aktywności ze strony skarżącej celem poprawy swojej sytuacji życiowej, gdyż jak podała nie jest w stanie podjąć pracy z uwagi na stan zdrowia, nie dąży również do udokumentowania tego faktu w formie uzyskania stopnia niepełnosprawności. Skarżąca formułuje jedynie oczekiwania w zakresie uzyskania pomocy społecznej. To wszystko świadczy
o zasadności oceny organu I instancji, że postawa skarżącej jest roszczeniowa, bowiem uważa, że pomoc społeczna bezwzględnie należy się jej i jej rodzinie a nie ma przy tym znaczenia fakt, czy rodzina podejmuje działania w kierunku poprawy swojej sytuacji życiowej, czy też nie.
Kolegium wyjaśniło, iż jak wynika z przepisów ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej, ale jedynie pomoc mająca na celu przezwyciężenie przez nich samych chwilowej, trudnej sytuacji. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych w postaci świadczeń z pomocy społecznej na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania
z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że postawa wnioskodawczyni i jej syna uzasadnia zarzut braku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w szczególności niewywiązywanie się z zawartych kontraktów socjalnych, braku gotowości do podjęcia zatrudnienia. Na negatywną ocenę zasługuje również świadome wprowadzanie w błąd pracownika socjalnego polegające na przedstawianiu przez skarżącą nieprawdziwej sytuacji osobistej, materialnej, majątkowej i podpisując niezgodnie z prawdą oświadczenia, w których nie podawała kwot dochodu przyznawanych przez [...] w R. jak również roszczeniowa postawa skarżącej. Tym samym spełniona została ustawowa przesłanka z art. 11 ust. 2 u.p.s. uprawniająca organ pomocy społecznej do odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że działania pracownika socjalnego polegające na sprawdzaniu podczas wywiadu środowiskowego rachunków za wodę, czynsz i światło są obowiązkiem pracownika, co wynika z arkusza wywiadu środowiskowego, wymagającego każdorazowo aktualizacji sytuacji, m. in. mieszkaniowej, a co za tym idzie finansowej wnioskodawcy. Pracownik socjalny ma obowiązek ustalić czy wnioskodawca opłaca rachunki za mieszkanie, czy też nie i skąd ma na te opłaty środki lub jak duże ma zadłużenie i w związku z tym jakiej pomocy należy udzielić. Ponadto podczas przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz świadczeniu pracy socjalnej w środowisku może uczestniczyć drugi pracownik socjalny (art. 107 ust. 3a u.p.s.). Skarżąca podniosła bowiem w swoim odwołaniu takie działania jako zarzut w stosunku do pracownika socjalnego.
SKO oceniło, iż zaskarżona decyzja znajduje uzasadnienie w świetle art. 7 k.p.a. nakazującego załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 77 i 107 § 3 k.p.a., gdyż znajduje oparcie w aktach sprawy. Zauważyło jednocześnie, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji brakuje powołania art. 11 ust. 2 u.p.s., na którym organ I instancji oparł jej sentencję, ale okoliczność braku współpracy wynikająca z treści tego artykułu, a co za tym idzie - sankcja z niego wynikająca (odmowa przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego), jest w pełni zawarta
i omówiona w obszernym uzasadnieniu tej decyzji. Tym samym powyższe uchybienie, w świetle zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie ma wpływu na spójność sentencji z uzasadnieniem i nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 7 i 77 §1 k.p.a. poprzez uznanie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala w zupełności na wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy jego dogłębne i rzetelna analiza powinna prowadzić do przeciwnej konstatacji;
2. brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego co do świadomości skarżącej co do wprowadzenia w błąd pracownika socjalnego
w zakresie okoliczności, z których wynika, iż syn skarżącej, otrzymał w 2011 r. odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu tragicznej śmierci ojca oraz otrzymuje comiesięczną rentę w wysokości [...] zł, podczas gdy skarżąca nie była w posiadaniu informacji, iż kryteria te są niezbędne do otrzymania pomocy społecznej, nadto kwota, którą otrzymał wówczas małoletni syn skarżącej z tytułu odszkodowania, została spożytkowana na bieżące utrzymanie i stanowiła rekompensatę Państwa za błędy urzędników i niesłuszną śmierć W. M..
Uzasadniając skargę podała, że organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób nie dokładny i nierzetelny. Nie zbadały w żadnym stopniu stanu faktycznego oraz stanu majątkowego skarżącej. Zaznaczyła, iż otrzymana od Państwa tytułem odszkodowania kwota [...] zł została spożytkowana przez rodzinę przez cały ten okres. Przez siedem lat, do chwili obecnej skarżąca wraz z rodziną otrzymaną
z odszkodowania kwotę przeznaczała na potrzeby życiowe. Obecnie z tej kwoty nie pozostało żadnych pieniędzy. Zasądzona na rzecz jej syna renta w wysokości [...] złotych miesięcznie nie wystarcza w całości, aby pokryć codzienne zapotrzebowanie szybko dorastającego młodego człowieka. W konsekwencji w związku z ciężką sytuacją rodzinną i finansową synowi skarżącej winna przysługiwać pomoc Państwa w formie zasiłków celowych.
Odpowiadając na skargę, SKO podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Przesłanki przyznania zasiłku okresowego reguluje art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny określonego w przepisie art. 8 ust. 1 u.p.s.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni podziela, że decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że to organ ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną
z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności,
a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym oraz wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1794/10, publ. cbois).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że rozpatrzenie wniosku o przyznanie tego rodzaju świadczenia powinno nastąpić z uwzględnieniem celu pomocy społecznej. Tym zaś w świetle art. 2 ust. 1 u.p.s. jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art.3 ust. 1 u.p.s.), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Podkreślić przy tym należy, że art. 4 u.p.s. nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania
w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny,
o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych,
a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa
w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W świetle powyższych regulacji w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącej nie można koncentrować się jedynie na okoliczności, że skarżąca pozostaje osobą bezrobotną nie osiąga dochodu i jak podaje – leczy się. Niewątpliwie osoba dotknięta problemem bezrobocia może być objęta pomocą społeczną, w tym w formie zasiłku okresowego, aczkolwiek w świetle założeń ustawy o pomocy społecznej od osoby tej wymaga się również aktywności w dążeniu do poprawy jej sytuacji bytowej
i materialnej. Podzielić przy tym należy stanowisko Kolegium i organu I instancji zawarte w uzasadnieniach zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, że pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako źródło dochodu służące zaspokajaniu nawet najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Nie polega ona bowiem jedynie na bezzwrotnym przekazywaniu środków pieniężnych czy udzielaniu świadczeń niepieniężnych w tym znaczeniu, że udzielanie tego rodzaju pomocy jest jedynie środkiem służącym
w dążeniu do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Założenie tego rodzaju musi przewidywać aktywność społeczną beneficjenta pomocy społecznej, którą ustawa o pomocy społecznej określa mianem "współdziałania". Jedną z form współdziałania jest kontrakt socjalny zawierany na podstawie przepisu art. 108 ust. 1 u.p.s.. Przepis ten stanowi, że w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej pracownik socjalny zatrudniony w ośrodku pomocy społecznej lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie może zawrzeć kontrakt socjalny z tą osobą lub rodziną, w celu wzmocnienia aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej lub przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który wskazuje, że skarżąca spełnia podstawowe przesłanki przyznania świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, gdyż jest osobą bezrobotną, nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego od wnioskowanego świadczenia i jak podaje – leczy się. Prawidłowym jest również wniosek organu, że skarżąca nie wykonała własnych zobowiązań dotyczących złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności zaś jej syn nie zrealizował zawartych
w kontraktach socjalnych z 31 maja 2017 r. i 1 lutego 2018 r. zobowiązań, w ramach których zobowiązał się do kontaktu z firmą [...] w sprawie zatrudnienia, do cyklicznych spotkań z doradcą zawodowym oraz do spotkań z pracownikiem socjalnym w wyznaczonych terminach. Żadnego z deklarowanych oraz określonych kontraktami socjalnymi zobowiązań wnioskodawczyni i jej syn nie dotrzymali. W tym kontekście zasadnie uznało Kolegium, że brak aktywności w poszukiwaniu pracy, zerwane kontrakty socjalne oraz brak wystąpienia o ustalenie stopnia niepełnosprawności świadczą o braku współdziałania tak skarżącej jak i jej pełnoletniego syna
w przezwyciężeniu trudnej sytuacji rodziny.
Właściwie oceniły także organy, że skarżąca określając sytuację materialną, finansową i dochodową rodziny wprowadziła w błąd pracownika socjalnego nie informując go o uzyskanym w 2011 r. na rzecz syna odszkodowaniu w kwocie [...] zł oraz o uzyskiwanej od listopada 2016 r. rencie w kwocie [...] zł. Należy w tym miejscu podkreślić, że w przedstawionych przy skardze aktach administracyjnych, znajduje się złożone w dniu 31 stycznia 2018 r. oświadczenie o dochodach, świadczeniach w którym skarżąca nie ujawnia dochodu uzyskiwanego z [...] w R. tytułem renty syna. W tym samym dniu skarżąca potwierdziła swoim podpisem oświadczenie
o zobowiązaniu do informowania organu pomocy społecznej o każdej zmianie sytuacji materialnej. W konsekwencji powyżej omówionych dokumentów nie można uznać za wiarygodne twierdzeń wnioskodawczyni dotyczących jej braku świadomości co do wykazywania – przy ubieganiu się o pomoc społeczną - wszystkich uzyskiwanych przez rodzinę dochodów.
Zdaniem Sądu w opisanym stanie faktycznym sprawy Kolegium trafnie przyjęło, że organ I instancji był uprawniony do odmowy przyznania skarżącej zasiłku okresowego. Skarżąca nie wywiązała się z własnych deklaracji i ta właśnie okoliczność świadcząca
o braku współpracy z organem wraz z wykazanym brakiem aktywności w poszukiwaniu pracy oraz w zestawieniu z nieinformowaniem organu o istotnych okolicznościach dotyczących uzyskiwanego dochodu, uprawniała organ do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy finansowej.
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż w prowadzonym przez organy postępowaniu nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, na które powołuje się skarżąca
w skardze, tj. art. 7, art. 77 k.p.a. Przeciwnie organy obu instancji w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonały prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło