VIII SA/Wa 57/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi E. P., Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2008 roku o nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2008r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.), zwana dalej kpa orzekł o wymeldowaniu E. i Z. małżonków P. z pobytu stałego w R. przy ulicy S. [...] m [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż postępowanie w spraw o wymeldowanie E. i Z. małżonków P. z pobytu stałego w R. przy ulicy S. [...] m [...] zostało wszczęte na wniosek A. i B. małżonków M. oraz I. i A. małżonków N. Wskazał, iż z wyjaśnień wnioskujących o wymeldowanie wynika, że E. i Z. P. wyjechali do [...]. Wnioski o ustalenie miejsca pobytu w/w osób skierowany do Wojewódzkiego Ośrodka Informatyki oraz Krajowego Rejestru Karnego zostały załatwione negatywnie. Z ustaleń Komisariatu [...] Policji w R. wynika zaś, iż w spornym lokalu zamieszkuje B. M. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę do ustanowienia przez Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r., w sprawie sygn. akt [...] kuratora w osobie T. K. celem reprezentowania interesów E. i Z. P. w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu w przedmiocie wymeldowania. W konkluzji decyzji organ stwierdził, iż wobec jednoznacznego ustalenia, iż małżonkowie P. dobrowolnie i trwale opuścili lokal przy ulicy S. [...] m [...] w R. i swoje centrum życiowe skoncentrowali w innym miejscu spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2008r. Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 kpa po wznowieniu postępowania w sprawie orzekł o odmowie uchylenia decyzji orzekającej o wymeldowaniu E. i Z. małżonków P. z pobytu stałego w R. przy ulicy S. [...] m [...]. W uzasadnieniu w/w decyzji Prezydent Miasta R. przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Podał, że w dniu [...] kwietnia 2008r. pełnomocnik E. i Z. P. – N. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie wymeldowania jako podstawę żądania wskazując oparcie rozstrzygnięcia na nieprawdziwych ustaleniach. W dniu [...] czerwca 2008r. organ wydał decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W toku postępowania odwoławczego w/w decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ stwierdził, iż wskazana we wniosku o wymeldowanie okoliczność, iż E. i Z. P. opuścili sporny lokal przy ulicy S. [...] m [...] w R. została w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego potwierdzona. Zarówno wnioskodawcy, świadek T. K. jaki i pełnomocnik skarżących zgodnie oświadczyli, iż E. i Z. P. nie zamieszkują w spornym mieszkaniu. Okoliczność ta została potwierdzona przez Komisariat [...] Policji w R. Przeprowadzone czynności mające na celu ustalenie miejsca aktualnego pobytu skarżących nie przyniosły rezultatu. Z danych przekazanych przez Centrum Informatyki i Obsługi Administracyjnej MUW w W. wynika, że skarżący są zameldowani w spornym lokalu. W rejestrze brak jest danych dotyczących nowego zameldowania. Z kolei z pisma Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że E. i Z. P. nie figurują w rejestrze osób pozbawionych wolności lub poszukiwanych listem gończym. Organ I instancji podał też, iż wobec ustalenia, iż nieznane jest miejsce pobytu skarżących, Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. w sprawie sygn. akt [...] ustanowił T. K. kuratorem do reprezentowania interesów E. i Z. P. w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania. Organ stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe bezspornie wykazało, że E. i Z. P. sporne mieszkanie opuścili kilka lat temu, w mieszkaniu tym nie zamieszkują z zamiarem stałego pobytu, brak jest tym samym podstaw prawnych do uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2008r. orzekającej w przedmiocie wymeldowania w/w. Decyzją z dnia [...] listopada 2008r., znak [...] Wojewoda [...] biorąc za podstawę przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania N. K. pełnomocnika Z. P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda podał, iż wznowienie postępowania administracyjnego stanowi instytucję procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano dotknięte było wadą określoną w art. 145 § 1 kpa. Wskazał, iż w niniejszym postępowaniu, pełnomocnik E. i Z. P. powołał jako podstawę wznowienia postępowania o wymeldowanie, ujawnienie istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję - art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Okoliczności powoływane przez pełnomocnika to oparcie decyzji o wymeldowaniu na nieprawdziwych danych, ponieważ pobyt skarżących poza granicami kraju jest czasowy i nie jest prawdą, aby w przedmiotowym mieszkaniu zamieszkiwał B. M. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa określających podstawy wznowienia postępowania. Ocenę taką w pełni uzasadnia materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W szczególności słusznie ustalono, iż E. i Z. P. lokal przy ulicy S. [...] m [...] w R. opuścili w 2003 roku. Wiadomym było jedynie, iż przebywają na terenie [...]. W konsekwencji tych ustaleń organ zasadnie wystąpił do Sądu Rejonowego o ustanowienie kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu skarżących w celu prawidłowego reprezentowania ich interesów w niniejszym postępowaniu. Organ stwierdził, iż informacja z Komisariatu Policji z [...] września 2007 roku potwierdza, iż nie ustalono nowego miejsca pobytu skarżących, zaś stwierdzenie o zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu nowego właściciela B. M. nie było brane pod uwagę. Zauważył, iż powoływana w odwołaniu okoliczność dotycząca wydania przez Sąd Rejonowy w R. w dniu [...] sierpnia 2008r., sygn. akt [...] wyroku w przedmiocie przywrócenia utraconego posiadania lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w R. przy ulicy S. [...] nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. W postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzja ostateczną organ bada tylko i wyłącznie czy są podstawy do wznowienia postępowania. Wobec stwierdzenia braku podstaw wznowienia postępowania kwestia opuszczenia lokalu nie była badana. Nadto organ podał, iż skarżący nie dopełnili obowiązku zameldowania się na pobyt czasowy w nowym miejscu zamieszkania, a także wobec wyjazdu za granicę dłuższego niż trzy miesiące, o fakcie tym nie poinformowali organu gminy właściwego ze względu na miejsce pobytu stałego, czym naruszyli art. 4 pkt 1 i art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wnieśli E. i Z. małżonkowie P. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Stwierdzili, iż wydana decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem u jej podstaw legł nieprawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Za nieuzasadnione i dowolne uznali twierdzenie organu odwoławczego, iż wyrok Sadu Rejonowego w R. dotyczący przywrócenia naruszonego posiadania nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, skoro skarżący z niego nie skorzystali. Wojewoda pomija fakt, iż orzeczenie Sądu tej treści wyraźnie wskazuje, iż władztwo skarżących w odniesieniu do spornego lokalu nie ustało. Nie zgodzili się także ze stwierdzeniem, iż wobec ustanowienia dla nieznanych z miejsca pobytu skarżących kuratora, byli oni należycie reprezentowani w prowadzonym przez organy administracji publicznej postępowaniu, bowiem postawa kuratora była bierna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 7 i 10 § 1 kpa - zasada ogólna kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu i zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie m. in. obowiązek do samokontroli przestrzegania prawa. Organy administracji publicznej obowiązane są z urzędu działać na podstawie prawa – art. 6 kpa a zatem podejmując każdą czynność procesową obowiązane są działać zgodnie z prawem. Strona ma prawo czynnie uczestniczyć w całym toku postępowania , to jest od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej przede wszystkim stwierdzić należy, iż poza sporem jest, że stroną postępowania administracyjnego był Z. P. W aktach organu I instancji Prezydenta Miasta R. znajduje się udzielone przez Zbigniewa Piątkowskiego pełnomocnictwo dla adwokata A. D. z Zespołu Adwokackiego Nr [...] w R. do reprezentowania go w sprawie administracyjnej w przedmiocie wymeldowania (pełnomocnictwo – k. [...] akt administracyjnych). Sąd stwierdził, iż pomimo udzielonego pełnomocnictwa organy prowadzące postępowanie zaniechały informowania pełnomocnika skarżącego o prowadzonym postępowaniu, zawiadamiania go o prowadzonych czynnościach procesowych a w szczególności doręczenia mu wydawanych w sprawie rozstrzygnięć wbrew nakazowi z art. 40 § 2 kpa. Stanowi to rażące naruszenie tego przepisu. Pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W ten sposób Z. P. pozbawiony został prawa do reprezentowania jego interesów przez profesjonalnego pełnomocnika, co stanowi naruszenie realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu – art. 10 § 1 kpa. Stosownie do tego przepisu organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek , niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Załatwianie spraw administracyjnych w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są decyzje administracyjne koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 7 i art. 10 § 1 kpa. W ocenie Sądu powyższe zaniechanie stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 5