VIII SA/Wa 57/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, M. R. (dalej: "skarżący") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Wyjaśnił, że zamieszkuje wspólnie z żoną i dwiema małoletnimi córkami, a źródłem utrzymania rodziny jest jedynie wynagrodzenie żony – [...] zł, gdyż działalność gospodarcza skarżącego przynosi straty. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący złożył zeznanie podatkowe za 2013 r. i 2014 r. z ujawnionym przychodem odpowiednio [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł i [...] zł przy kosztach uzyskania [...] zł, wyciąg z rachunku bankowego oraz zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony. Postanowieniem z 13 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] maja 2015 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Powtórzyła okoliczności wskazywane uprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślił, że dochód uzyskiwany przez firmę uległ znacznemu zmniejszeniu, a konieczność zapłaty sumy wpisu sądowego może przyczynić się do osłabienia funkcjonowania firmy. Podniósł, że ponosi koszty utrzymania gospodarstwa domowego na zakup żywności, środki czystości, opłaty za media i opiekę medyczną. Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedstawionego materiału źródłowego wynika, że skarżący nie należy do osób szczególnie ubogich. Jego sytuacja życiowa nie nosi znamion wyjątkowości skutkujących koniecznością przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności wskazać należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczne przychody. Analiza wyciągów bankowych wykazuje znaczne wpływy oraz transakcje w kwotach przekraczających wysokość wpisu sadowego od skargi. Podnoszone okoliczności związane z utrzymaniem rodziny, jak również konieczność spłaty innych zobowiązań, w tym prywatnoprawnych, nie korzystają w ocenie Sądu z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczyć należy opłaty sądowe. Dodatkowo Sąd zauważył, że zarówno skarżący, jak i jego żona nie posiadają statusu osób bezrobotnych. Skarżący nie uprawdopodobnił, że z uwagi na znikome dochody i brak oszczędności zmuszony jest do korzystania z innych form pomocy, w tym społecznej. Podkreślić należy, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Opłaty sądowe stanowią daniny publiczne, zaś zwolnienie z ich płacenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstyucji RP). Zastosowanie tego wyjątku winno odnosić się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru tych wydatków na innych obywateli. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.