VIII SA/Wa 570/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 3 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018 postanawia: 1. zwolnić od wpisu od skargi ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, jednocześnie nie posiada żadnych zobowiązań stałych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozpoznając wniosek na wstępie należy zauważyć, że stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wtedy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W wyniku ustalenia i oceny tych okoliczności referendarz uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Ze złożonych wyjaśnień wynika, że skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, zaś ustalony wpis od dwóch skarg zawisłych przed tutejszym Sądem wynosi łącznie [...] zł. Aktualnie zatem obowiązek uiszczenia takiej kwoty, stanowiłby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu, a tym samym kontroli zaskarżonej decyzji. Poniesienie wydatku w wysokości połowy ustalonego wpisu jest natomiast w zasięgu możliwości finansowych skarżącego i nie spowoduje powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Takie rozstrzygnięcie zabezpieczy skarżącemu dostęp do Sądu i nie spowoduje równocześnie przerzucenia na Skarb Państwa całości kosztów zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Jednocześnie skarżący musi mieć świadomość, że niniejsze rozstrzygnięcie nie oznacza, iż na dalszym etapie postępowania zostanie ono automatycznie powielone. Przeciwnie strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów z tym związanych i czynić oszczędności na ten cel. Zwłaszcza jeśli – tak jak skarżący - nie jest pozbawiona jakichkolwiek środków finansowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.