VIII SA/Wa 570/24
WyrokWSA w Warszawie2024-09-19
Skład orzekający: Renata Nawrot, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz - Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo utrzymał w mocy karę pieniężną nałożoną na przedsiębiorcę za naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego, w szczególności w zakresie nieudostępnienia dokumentów podczas kontroli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Kara pieniężna została nałożona zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, a przedsiębiorca nie wykazał okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisów wyłączających odpowiedzialność. Odmowa uwzględnienia dokumentów przedstawionych po zakończeniu kontroli była uzasadniona, gdyż protokół kontroli jest dokumentem urzędowym, a jego podważenie wymaga przeprowadzenia przeciwdowodu. Przedsiębiorca miał obowiązek udostępnić dokumenty podczas kontroli, a ich brak uniemożliwił jej przeprowadzenie w całości.Stan faktyczny
Przedsiębiorca R.S. został ukarany karą pieniężną przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) za naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego, w tym nieudostępnienie dokumentów podczas kontroli. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) utrzymał karę w mocy, uchylając decyzję organu I instancji i nakładając karę w tej samej wysokości. Przedsiębiorca zaskarżył decyzję GITD do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niedostateczne wyjaśnienie zasadności nałożenia kary. Skarżący twierdził, że powinien mieć zastosowanie art. 189d k.p.a. oraz że kontrola była zbyt długa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi R.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Decyzją z 8 maja 2024 r. znak: [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, GITD), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.), art. 4, art. 5b, art. 7, art. 8, art. 33, art. 33a, art. 33f, art. 72, art. 85, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej: u.t.d.), lp. 1.1, lp. 1.15, lp. 1.6, lp. 1.9, lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 32, art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 (Dz. UE L60
z 28.02.2014 r., dalej: rozporządzenie 165/2014), art. 10 rozporządzania (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (dalej: rozporządzenie 561/2006), art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U.
z 2022 r. poz. 1473), po rozpatrzeniu odwołania R. S. prowadzącego działalność gospodarczą pn. "[...]" R. S. (dalej jako: strona, skarżący, przedsiębiorca) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD, organ I instancji) z dnia 13 lipca 2023 r. nr [...] nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
[...]WITD zawiadomieniem z 6 kwietnia 2023 r., doręczonym stronie 13 kwietnia 2023 r., poinformował skarżącego o zamiarze kontroli w siedzibie przedsiębiorcy, wskazując jednocześnie wykaz dokumentów, jakie należy przygotować na dzień rozpoczęcia kontroli. Na podstawie upoważnienia nr [...] z 16 marca 2023 r. inspektorzy w dniach: 10 - 23 maja 2023 r. przeprowadzili kontrolę
w przedsiębiorstwie skarżącego. Zakres przedmiotowej kontroli obejmował regulacje związane z przestrzeganiem przepisów określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d., zgodności wykonywania działalności gospodarczej w zakresie uprawnień do wykonywania przewozów drogowych określonych w przepisach u.t.d. oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy, regulacji czasu pracy kierowców, obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy, określonych w przepisach rozporządzenia 561/2006, rozporządzenia 165/2014, Umowy Europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe sporządzonej w Genewie 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 1999 r. nr 94, poz. 1087 ze zm.) oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2022 r. poz. 1473).
Kontrolą objęto kierowców: R. D. i D. G. pracujących u przedsiębiorcy w okresie od 11 maja 2022 r. do 10 maja 2023 r. Wezwaniem z 10 maja 2023 r. organ I instancji wezwał do przedłożenia w terminie 1 dnia roboczego brakujących dokumentów, które były przedmiotem kontroli. W odpowiedzi strona drogą e-mailową 11 maja 2023 r. poinformowała o możliwości wykonania wezwania w terminie do 13 maja 2024 r.
Ustalenia kontroli zostały ujawnione w protokole z 23 maja 2023 r. nr [...], doręczonym stronie za pośrednictwem poczty 31 maja 2023 r., które następnie stały się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy w zakresie naruszeń stwierdzonych w protokole.
Decyzją z 13 lipca 2023 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 92a u.t.d., nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, z tym że suma kar za stwierdzone podczas kontroli naruszenia wyniosła 409.800 zł, ale z uwagi na treść art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d. karę ograniczono do wysokości wskazanej w decyzji. Podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły stwierdzone naruszenia opisane w załączniku nr 3 do u.t.d., tj.:
- lp. 1.1 wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa, z tytułu którego kara wynosi 12.000 zł;
- lp. 1.15 wykonywanie przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy, z tytułu którego łączna kara wynosi 3.000 zł (1.500 zł x 2 kierowców);
- lp. 1.6 naruszenie polegające na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, z tytułu którego kara wynosi 12.000 zł;
- lp. 1.9 niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który wydał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, zmiany danych, o których mowa w art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie – sankcjonowane karą 800 zł za każdą zmianę;
- lp. 6.3.16 nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy, z tytułu którego łączna kara wynosi 382.000 zł.
Pismem z 1 sierpnia 2023 r. przedsiębiorca złożył odwołanie od decyzji organu
I instancji. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Ponadto przedsiębiorca wskazał, iż w przedmiotowej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 189d k.p.a. Przedsiębiorca zarzucił interpretację rozszerzającą przepisów prawnych, na podstawie których organ I instancji nałożył karę pieniężną.
GITD decyzją z 8 maja 2024 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, uchylił decyzję [...]WITD w całości i orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
W uzasadnieniu decyzji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania
w sprawie, wnioski i argumentację odwołania, jak również określił ramy prawne sprawy, powołując przepisy regulujące obowiązki i warunki przewozu drogowego Wyjaśnił, że
w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie przepisów u.t.d.,
w tym art. 92a ust. 1 i 6 w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d., który określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przepisów wymienionych w tym załączniku. Zatem w tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, powody dla których w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania art. 189a § 2 pkt 1, art. 189e i art. 189f k.p.a.
Odnośnie do naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, tj. lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., organ odwoławczy wyjaśnił, że
z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący wykonywał przewozy drogowe na podstawie zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego przez Starostę [...] 9 listopada 2015 r. Na podstawie danych cyfrowych z tachografów okazanych podczas kontroli ustalono, iż przewozy drogowe
w imieniu i na rzecz skarżącego wykonywał kierowca D. G. Skarżący, pomimo wezwania organu I instancji z 10 maja 2023 r., nie przedstawił rodzaju umowy, na jaki D. G. został przez stronę zatrudniony, co jest niezbędne do ustalenia prawidłowości wykonywania przez przedsiębiorcę zadań transportowych na podstawie posiadanych uprawnień (tj. zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne). Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie dowodu rejestracyjnego ustalił, że pojazd o nr rej. [...], którym były wykonywane przewozy drogowe, nie należy do przedsiębiorcy, tylko właścicielem pojazdu jest [...] sp. z o. o. Oddział w [...]. Przedsiębiorca winien był podczas kontroli przedłożyć dokument poświadczający prawo do dysponowania ww. pojazdem, czego nie uczynił.
Odnosząc się do naruszenia, polegającego na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, tj. lp. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d., GITD w pierwszej kolejności przytoczył brzmienie art. 72 u.t.d. oraz art. 85 ust. 2 i ust. 3 u.t.d. Następnie wyjaśnił, iż przedsiębiorca nie okazał na wezwanie organu kompletnej dokumentacji, czym uniemożliwił w części organowi I instancji przeprowadzenie przedmiotowej kontroli. Przedsiębiorca nie wskazał w przedłożonym organowi wykazie wszystkich kierowców wykonujących przewozy drogowe w imieniu
i na rzecz strony. Analiza przekazanej przez skarżącego dokumentacji wykazała, iż przedsiębiorca nie ujawnił wykonujących na jego rzecz przewozy drogowe kierowców, tj. D. C., S. W. oraz E. G. Poza tym przedsiębiorca podczas kontroli nie złożył wyjaśnień w przedmiocie ww. ustaleń organu.
Dalej GITD odniósł się do ustalonego przez organ I instancji naruszenia, polegającego na niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który wydał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, zmiany danych, o których mowa w art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie. GITD wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zaświadczenia nr [...], pisma ze Starostwa Powiatowego w [...] z 23 maja 2023 r. nr [...] oraz pisma z 7 maja 2024 roku nr [...] zawierającego wykaz pojazdów zgłoszonych do ww. zaświadczenia zważył, że przedsiębiorca zgłosił do ww. zaświadczenia w ustawowym terminie pojazd marki [...] o nr rej. [...]. W związku z czym organ odwoławczy odstąpił od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 800 zł za stwierdzone podczas kontroli naruszenie przepisu lp. 1.9 załącznika nr 3 do utd.
Odnośnie do stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 39a ust. 1 pkt 1, 5 i 6 oraz art. 39f u.t.d. Wskazał, iż zasadne było nałożenie łącznej kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł (po 1.500 zł za każdego z kierowców) z tytułu naruszenia lp. 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d., ponieważ przedsiębiorca w toku kontroli nie okazał dokumentów potwierdzających posiadanie przez kierowców R. D. i D. G. szkolenia okresowego lub kwalifikacji wstępnej. Tym samym należało uznać, że w okresie podlegającym kontroli wykonywali oni przewozy drogowe bez wymaganej obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy.
W odniesieniu do kolejnego naruszenia, polegającego na nieudostępnieniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu, organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym danych cyfrowych z tachografów zainstalowanych w pojazdach o nr rej. [...] i [...] ustalono, że kierowcy, tj. D. G. i R. D. wykonywali przewozy drogowe w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy. Pomimo wezwania organu I instancji z 10 maja 2023 r. przedsiębiorca nie okazał danych cyfrowych z kart ww. kierowców lub innych dokumentów z okresu objętego kontrolą od 11 maja 2022 r. do 10 maja 2023 r. Tak samo przedsiębiorca nie okazał pełnych danych cyfrowych w odniesieniu do pojazdu o nr rej. [...] za okres od 7 kwietnia 2023 r. do 10 maja 2023 r., tj. za 34 dni. Z związku z tym organ odwoławczy utrzymał nałożoną na stronę łączną karę pieniężną w wysokości 382.000 zł za stwierdzone naruszenia lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d.
GITD odniósł się również do zarzutów przedsiębiorcy podniesionych w odwołaniu wskazując, iż nie podziela tezy strony, jakoby organ I instancji zastosował rozszerzającą wykładnię przepisów sankcjonujących stwierdzone ww. naruszenia. Według GITD organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, stosując właściwą podstawę prawną stwierdzonych naruszeń i nakładając zgodnie z przepisami prawa odpowiednią karę pieniężną w stosunku do stwierdzonych naruszeń. Organ I instancji przy ustaleniu stanu faktycznego podejmował czynności zarówno z własnej inicjatywy, jak i kierując wezwania do przedsiębiorcy o uzupełnienie materiału dowodowego, na które nie otrzymał kompleksowej odpowiedzi. Treść art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów tego załącznika i w tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Dlatego regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. nie ma w tej sprawie zastosowania.
GITD odniósł się również do kwestii zastosowania przez organy przepisów egzoneracyjnych z art. 92c u.t.d. Po szczegółowej analizie całości zgromadzonego materiału dowodowego nie stwierdził okoliczności uzasadniających ich zastosowanie. Powołując się na linię orzeczniczą sądów administracyjnych, organ II instancji uznał, że przedsiębiorca powinien sam wykazać okoliczności uzasadniające ewentualne okoliczności zastosowania w sprawie przepisów egzoneracyjnych, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd), zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:
- art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
- art. 11 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że sytuacja, jaka miała miejsce w jego przedsiębiorstwie, wyczerpała przesłanki z art. 92b ust. 1 oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. Poza tym strona zwróciła uwagę na treść art. 55 ustawy Prawo przedsiębiorców, z którego wynika, że kontrola może trwać 12 dni, więc wymagane dokumenty dosłano kontrolującym jedenastego dnia. Organ powinien ustalić stan faktyczny, a nie wykorzystywać nadmiar obowiązków przedsiębiorcy ze względu na tragiczną sytuację
w gospodarce i na świecie. Zdaniem skarżącego w jego przypadku powinien być zastosowany art. 189d k.p.a.
W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję GITD z 8 maja 2024 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za stwierdzone podczas kontroli
w siedzibie przedsiębiorcy naruszenia według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno jeśli chodzi o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak
i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego, skutkujących uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wnikliwie wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a argumentacja przytoczona na ten temat
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest wyczerpująca.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie
z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Przy czym na zasadzie art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d. suma kar pieniężnych,
o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć 15.000 zł.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został
w załączniku nr 3 do u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 7 tej ustawy. Określone
w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku.
Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej
i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej
w wysokości określonej w załączniku w granicach wynikających z art. 92a ust. 1 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz
z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. (wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika).
W kontekście zarzutów skargi przypomnienia wymaga, że decyzje dotyczące nałożenia kary pieniężnej wydane zostały w postępowaniu wszczętym przez organ
I instancji po dokonaniu kontroli w siedzibie skarżącego, której czynności zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] wraz z zawartymi
w załączniku nr 1 i nr 2 opisami stwierdzonych naruszeń. Protokół ten niewątpliwie jest podstawowym dowodem w sprawie o stwierdzenie naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego i jako dokument urzędowy - w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. – sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wprawdzie istnieje możliwość podważenia protokołu kontroli, ale wyłącznie na zasadzie przeprowadzenia przeciwdowodu, czyli jedynie przez konkretny dowód wskazujący, iż dane zawarte w protokole są nieprawdziwe. Skarżącemu doręczono za pośrednictwem poczty protokół kontroli, do którego nie złożył zastrzeżeń. Tym samym należy stwierdzić, że w prowadzonym postępowaniu kontrolnym możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgromadzonych podczas kontroli, które nie zostały skutecznie podważone przez skarżącego.
Przedsiębiorca w toku kontroli zobowiązany jest do okazania wszelkich dokumentów związanych z prowadzoną działalnością i przestrzeganiem warunków
i obowiązków przewozu drogowego. Tymczasem kontrola przeprowadzona
w przedsiębiorstwie skarżącego wykazała szereg nieprawidłowości, co do których przedsiębiorca albo nie potrafił wyjaśnić kontrolującym, albo nie przedstawił w czasie kontroli wymaganych dokumentów. Natomiast organy orzekające zasadnie uznały, że dokumenty przedstawione przez skarżącego po zakończeniu kontroli w jego siedzibie (e-mailem 24 maja 2023 r.) nie mogły zostać uwzględnione.
Odmawiając więc uwzględnienia dowodów w postaci dokumentów, których skarżący nie przedstawił w trakcie postępowania przed spisaniem protokołu, a dopiero po jego sporządzeniu, organy administracji nie uchybiły przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2009 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. U. z 2009 r. Nr 145, poz. 1184). Odmowa ta była uzasadniona zważywszy, że skarżący dwukrotnie był wzywany do złożenia wymaganych dokumentów, tj. 13 kwietnia 2023 r. otrzymał wykaz dokumentów, które należy przygotować do kontroli, a 10 maja 2023 r. (pierwszy dzień kontroli) wezwano go na piśmie do przedłożenie brakujących dokumentów w postaci m.in.: uprawnień do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne; wykaz kierowców zatrudnionych
w okresie objętym kontrolą wraz z kserokopią praw jazdy zatrudnionych kierowców; wykaz pojazdów będących w dyspozycji przedsiębiorcy w okresie objętym kontrolą; dane cyfrowe z tachografów zainstalowanych w pojazdach będących w dyspozycji kontrolowanego podmiotu; dane cyfrowe z kart kierowców zatrudnionych w okresie objętym kontrolą; umowy o pracę oraz świadectwa pracy kierowców zatrudnionych
w kontrolowanych podmiocie. W tej sprawie protokół kontroli został sporządzony przez kontrolerów 23 maja 2023 r. Zatem do tej daty skarżący powinien przedstawić organowi wszelkie dokumenty związane z prowadzoną działalnością w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego, o które wnioskowały organy. Natomiast pomimo zapewnienia ze strony skarżącego, że brakujące dokumenty uzupełni do 13 maja 2023 r. (por. e-mail z 11 maja 2023 r.), nie zostały one okazane kontrolującym do zakończenia kontroli.
W ocenie Sądu uzupełnianie posiadanej dokumentacji po sporządzeniu protokołu z kontroli, tak jak w przedmiotowej sprawie, niweczyłoby jej cel, bowiem zadaniem kontroli jest sprawdzenie, czy dokumentacja prowadzona jest w sposób prawidłowy, czy dokumentuje w pełny sposób te czynności, które tego wymagają i czy czynności te odpowiadają warunkom przewozu drogowego. Obowiązek przechowywania wykresówek czy innych dokumentów podyktowany jest zamiarem przeciwdziałania ewentualnemu "dopasowywaniu" istniejącej dokumentacji do stwierdzonych już uchybień w celu ich zniwelowania i wyłączenia w ten sposób odpowiedzialności za te uchybienia. Archiwizowanie tworzonej dokumentacji jest też jednym z warunków prawidłowego działania przedsiębiorcy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 577/13, publ. cbosa). Dokumentacja potwierdzająca prawidłową pracę przedsiębiorstwa powinna być więc dostępna w przedsiębiorstwie już w trakcie prowadzonej kontroli. Tylko w ten sposób na jej podstawie można było wyraźnie stwierdzić, czy przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców obowiązujących przepisów.
Za organem odwoławczym należy powtórzyć, że zgodnie z art. 33 ust. 2 rozporządzenia 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe przechowują wykresówki
i wydruki, w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 35, w porządku chronologicznym oraz w czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydają ich kopie zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.
Słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na zarzuty skargi, że kontrola w siedzibie przedsiębiorcy ma całkowicie inną specyfikę, aniżeli kontrola drogowa. Przedsiębiorca zobowiązany jest do okazania określonych dokumentów
w toku prowadzonych czynności kontrolnych, gdyż w przeciwnym razie podlega określonej sankcji. Przypomnieć należy, że kwestionowane przez skarżącego nałożenie kary za naruszenie określone w lp.6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje nieudostępnienie "podczas kontroli w przedsiębiorstwie" wykresówek oraz pobranych
i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego – za każdy dzień
w odniesieniu do każdego kierowcy. Kontrola w siedzibie skarżącego rozpoczęła się 10 maja 2023 r. i trwała 10 dni roboczych, do 23 maja 2023 r., kiedy sporządzono protokół kontroli. Niezasadny jest więc zarzut skargi naruszenia art. 55 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236), który w ustępie 1 pkt 1 reguluje czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym i wskazuje, że nie może on przekraczać w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych.
Wbrew twierdzeniom strony w przedmiotowej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia, określone w art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz art. 92b u.t.d. Ten ostatni przepis nie znajdzie w sprawie zastosowania, ponieważ wobec strony nie stwierdzono naruszeń z czasu pracy kierowców. Natomiast przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. muszą wystąpić łącznie ("nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć"), natomiast strona w niniejszej sprawie nie przedstawiła okoliczności dających podstawę do zastosowania ww. przepisu, pomimo iż to na niej spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie.
Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że kara pieniężna została nałożona na stronę zasadnie. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy podjęły wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyczerpująco zgromadzono materiał dowodowy zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 11 k.p.a. organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, a postępowanie prowadzone było w sposób przejrzysty i zgodnie z zasadą zaufania do organów orzekających. Niezasadne są więc zarzuty zawarte w skardze naruszenia art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania wskazane w skardze przepisy: art. 189d, art. 189f § 1 pkt 1, art. 189k § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 189a w § 2 pkt 1-6 k.p.a., otwierającego Dział IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne", w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej; udzielania ulg
w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Przepis art. 189d k.p.a. wymienia okoliczności, jakie organ administracji publicznej powinien wziąć pod uwagę, wymierzając administracyjną karę pieniężną. Stosownie do art. art. 189f § 1 pkt 1 organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Natomiast art. 189k § 1 i 2 k.p.a. przewiduje możliwość udzielenia ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, na wniosek strony w uzasadnionych przypadkach.
Wskazać należy, że ogólna reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w Dziale IVa k.p.a.
Samo więc istnienie przepisów odrębnych (w tym przypadku u.t.d.) regulujących przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i odstąpienia od ich nałożenia wyłącza stosowanie przepisów całego Działu IVa k.p.a., bez konieczności stosowania kolejnych działań interpretacyjnych czy porównywania zakresów stosowania poszczególnych przepisów.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło