VIII SA/Wa 575/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] czerwca 2018 r., znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., po rozpatrzeniu zażalenia A. L. (dalej: "skarżący" lub "zobowiązany"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent R." lub "organ egzekucyjny") z [...] kwietnia 2018 r. Przedmiotem tych postanowień była odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "Kpa") raz przepisy art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej: "upea"). W uzasadnieniu powołało się na wydany w niniejszej sprawie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako "Sąd") z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 766/17. 2. Stan faktyczny i przebieg postępowania administracyjnego. 2.1. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o stosownym numerze, obejmującego należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy: - od 1 sierpnia 2013 r. do 31 sierpnia 2013 r. w kwocie [...] zł, - od 1 października 2013 r. do 31 października 2013 r. w wysokości [...] zł, - od 1 października 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości [...] zł, - od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł. Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2017 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego. Bank wykonał przedmiotowe zajęcie i przekazał organowi egzekucyjnemu wskazaną w nim kwotę [...] zł. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. skarżący wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując jako podstawę wniosku wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zakwestionował nadto wymagalność obowiązku oraz wskazał na brak doręczenia tytułu wykonawczego. Postanowieniem z [...] maja 2017 r., organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. SKO postanowieniem z [...] lipca 2017 r. utrzymało zaś w mocy ww. rozstrzygnięcie. Jednakże Sąd, wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 766/17) uchylił postanowienia organów obu instancji. Sąd przyjął, że w sprawie sporem objęta jest okoliczność, czy zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sierpień 2013 r. nie powstało, a zobowiązania za październik 2013 r., październik 2014 r. i grudzień 2014 r. zostały wykonane przed wszczęciem postępowania, co w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi uzasadniałoby stwierdzenie istnienia podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd zauważył nadto, że sporem objęte jest również to, czy dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie powołanego na wstępie tytułu wykonawczego, gdyż w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Zdaniem Sądu, organy nie odniosły się należycie do wywodów zobowiązanego dotyczących uiszczenia spornych opłat pomimo przedstawienia kopii przelewów bankowych, z których wynika, że opłaty za okresy wskazane w tytule wykonawczym (z wyjątkiem sierpnia 2013 r.) zostały uiszczone. Zabrakło też wywodów pozwalających na stwierdzenie istnienia obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za sierpień 2013 r. i dopuszczalności egzekucji w niniejszej sprawie. 2.2. Rozpatrując sprawę zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w ww. wyroku, postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyjął bowiem, że nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 upea. 2.3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, powołując się wyrok z 20 grudnia 2017 r. (VIII SA/Wa 766/17) skarżący stwierdził, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 upea, tj. strona wykonała ciążący na niej obowiązek przed wystawieniem tytułu wykonawczego, o czym świadczą dołączone do akt sprawy dowody wpłat, tj. kopie przelewów bankowych, z których wynika, że opłaty za okresy wskazane w tytule wykonawczym (z wyjątkiem sierpnia 2013r.) zostały uiszczone. Zdaniem skarżącego, nie było podstaw do księgowania dokonywanych przez niego wpłat na inne (wcześniejsze) okresy rozliczeniowe. Odnośnie do opłaty za sierpień 2013 r. skarżący wyjaśnił, że obowiązek taki nie powstał, gdyż nie zostały wypełnione przesłanki do powstania ustawowego obowiązku po jego stronie z uwagi na brak zasiedlenia mieszkania do września 2013 r., jak również brak powstających odpadów w przedmiotowym gospodarstwie. Ponadto do końca sierpnia 2013 r. gmina nie zdołała uruchomić systemu odbioru. A zatem nie powstała jedna z przesłanek powstania obowiązku po stronie mieszkańców. Do końca sierpnia 2013 r. zajmował on lokal przy ul. C. [...], o czym informował Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego. 2.4. SKO, utrzymując w mocy postanowienie Prezydenta R., powołało się na przepisy art. 59 § 1 i § 2 upea. Wywiodło, że w podstawą wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego były przesłanki wymienione w art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 upea. Według skarżącego żądane opłaty za październik 2013 r., październik 2014 r. i grudzień 2014 r. zostały uiszczone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zaś opłata za sierpień 2013 r. w ogóle nie powstała. SKO wyjaśniło, że skarżący złożył [...] lipca 2013 r. deklarację obowiązującą w okresie od lipca 2013 r. do stycznia 2014 r., deklarując opłatę w wysokości [...] zł miesięcznie. Od 1 września 2014 r. do stycznia 2015 r. deklarował zaś należną opłatę w wysokości [...] zł miesięcznie. Deklaracje te zawierały zapis, iż stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Wobec braku zastrzeżeń co do ich treści egzekucja administracyjna mogła być zatem wszczęta na podstawie tych deklaracji bez konieczności wydawania decyzji administracyjnych. Kolegium dodało, że skarżący dokonał następujących wpłat: - [...] zł [...] listopada 2013 r. ze wskazaniem, że jest to wpłata za wrzesień i październik 2013 r.; wpłata ta została zatem zaksięgowana na wrzesień 2013 r. ([...] zł) oraz za październik 2013 r. ([...] zł); pozostała zatem zaległość za październik 2013 r. w wysokości [...] zł, która została wykazana w tytule wykonawczym w poz. E.2.1; - [...] zł [...] października 2014 r., która została zaksięgowana za lipiec 2013 r. ([...] zł), w związku z istniejącą niedopłatą oraz za październik 2014 r ([...] zł); pozostała zatem zaległość za październik 2014 r. w wysokości [...] zł, wskazana w tytule wykonawczym w poz. E.3.1.; - [...] zł [...] grudnia 2014 r. (kwota ta została zaliczona do należności za listopad 2014 r., a z uwagi na brak wpłaty za grudzień 2014 r., której termin płatności upłynął 31 grudnia 2014 r., powstała zaległość za grudzień 2014 r. w wysokości [...] zł, wskazana w tytule wykonawczym w poz. E.4.1.; - [...] zł [...] listopada 2015 r., zaksięgowana za sierpień 2013 r.; zaległość w wysokości [...] zł wskazana w tytule wykonawczym w poz. E.1.1. wynika z niedopłaty dokonanej na kwotę [...] zł, przy wymaganej kwocie opłaty wynoszącej [...] zł. Kolegium wskazało, że na podstawie art. 6q ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2017 r., poz. 1289 ze zm.; dalej: "ustawa o utrzymaniu czystości") w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy dotyczące zaliczania wpłaty na poczet zaległej należności (art. 55 § 2 Op). To zaś w ocenie Kolegium oznacza, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ miał prawo dokonać zarachowania wpłat na poczet zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podobnie, w świetle treści art. 6m ustawy o utrzymaniu czystości za niezasadny uznało zarzut nieistnienia obowiązku za sierpień 2013 r., gdyż skarżący [...] lipca 2013 r. złożył wiążącą deklarację. Istniał zatem obowiązek dokonania przez skarżącego opłaty za sierpień 2013 r. Egzekucja mogła nadto zostać wszczęta na podstawie deklaracji. Pozostałe zarzuty zażalenia SKO również uznało za chybione. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący osobiście odebrał upomnienie w niniejszej sprawie, o czym świadczy jego własnoręczny podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru upomnienia. Prowadzenie egzekucji było spowodowane zaniechaniem skarżącego, który nie wpłacał należnych opłat, czego konsekwencją było wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 6b ustawy o utrzymaniu czystości. Zgodnie z art. 1a pkt 12 upea dopuszczalne jest zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczenia wypłacanego skarżącemu przez ZUS oraz zajęcia rachunku bankowego skarżącego. Zdaniem SKO, w rozpoznawanej sprawie zostały uwzględnione zalecenia Sądu wyrażone w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (VIII SA/Wa 766/17). 3. Postępowanie sądowe. 3.1. W skardze do Sądu, która ma charakter opisowy, skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, powtarzając zasadnicze elementy argumentacji przedstawionej w zażaleniu. Dodatkowo postawił zarzut naruszenia art. 55 § 2 Op, gdyż uznał, że to podatnik decyduje o przeznaczeniu wpłaconej kwoty (opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi). Od zasady przewidzianej w art. 62 § 1 Op są bowiem wyjątki. Jego dyspozycje dotyczące poszczególnych wpłat zostały zamieszczone w treści dokumentów bankowych znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący wystąpił zatem o umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie oraz zwrot wyegzekwowanej w toku postępowania egzekucyjnego kwoty ([...] zł) wraz z odsetkami od dnia zajęcia. 3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wystąpiło o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznało za chybione. Podtrzymało przy tym swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "uppsa"). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Dodać należy, że działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność uchylenia zaskarżonego aktu, który odpowiada prawu i został uzasadniony w sposób zrozumiały. 4.2. W rozpoznawanej sprawie Kolegium zgodziło się z Prezydentem R. (organ egzekucyjny i wierzyciel) co do tego, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżącego na podstawie wskazywanych przez skarżącego przepisów art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 upea, gdyż egzekwowany obowiązek powstał na podstawie składanych przez skarżącego stosownych deklaracji dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przedmiotowy obowiązek, o którym mowa w tytule wykonawczym nr [...], nie został wykonany przez skarżącego. Prezydent R. działał przy tym w sposób zgodny z przepisami art. 6b, 6m i 6q ustawy o utrzymaniu czystości w gminach. Wpłaty dokonywane przez skarżącego po upływie stosownych terminów przewidzianych dla tych czynności, zaliczał co do zasady na poczet zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności. Dopuszczalne było zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a także zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczenia pieniężnego wypłacanego skarżącemu przez ZUS oraz w postaci zajęcia rachunku bankowego prowadzonego dla skarżącego, któremu doręczono stosowne upomnienie. 4.3. Ramy prawne. Zgodnie z przepisami art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 upea, postępowania egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. 5.1. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 153 uppsa. Prezydent R. oraz SKO zastosowały się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku tut. Sądu z 20 grudnia 2017 r. (VIII SA/Wa 766/17; wyrok ten dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana "CBOSA"). Dokonały stosownych ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniły należycie swoje stanowisko. Trafnie przyjęły, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w przepisach art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 upea. Skarżący nie wskazał na wystąpienie okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie prowadzonego do jego majątku postępowania egzekucyjnego na podstawie innych przepisów art. 59 § 1 upea. Skarżący składał bowiem stosowne deklaracje, o których mowa w przepisach art. 6m ustawy o utrzymaniu czystości, począwszy od 1 lipca 2013 r. Egzekwowany był zatem tylko obowiązek deklarowany przez skarżącego. Skoro skarżący nie uiszczał deklarowanych przez siebie, czyli należnych opłat w całości, to zgodnie z art. 6b ustawy o utrzymaniu czystości opłaty te podlegały przymusowemu ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (upea). Z treści deklaracji wynika, że mogą one stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżącemu doręczone zostało [...] października 2015 r. stosowne upomnienie, którego odbiór pokwitował osobiście. Wystąpiły zatem przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dopuszczalne było stosowanie przez organ egzekucyjny wymienionych w art. 1a pkt 12 upea środków egzekucyjnych, w tym zajęcie świadczenia wypłacanego skarżącemu przez ZUS oraz zajęcie prowadzonego dla skarżącego rachunku bankowego. 5.2. Podkreślić należy, iż w zaskarżonym postanowieniu wskazany został sposób zaliczenia przez wierzyciela poszczególnych wpłat dokonywanych przez skarżącego na poczet zaległości z tytułu opłat oraz należnych odsetek od tych opłat. Skarżący był nadto informowany o sposobie zarachowania dokonywanych przez niego wpłat postanowieniami z [...] kwietnia 2014 r. oraz z [...] listopada 2015 r. Postanowienia wydawane w trybie przepisów art. 62 Op są zaskarżalne, zgodnie z art. 62 § 4 Op. Z akt sprawy wynika jednak, że skarżący nie wniósł zażaleń na te postanowienia, które stały się ostateczne. To zaś oznacza, że w toku postępowania prowadzonego w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący nie może skutecznie kwestionować sposobu zarachowania jego poszczególnych wpłat przez Prezydenta R. jako wierzyciela. Postanowienia te korzystają bowiem z domniemania legalności. Dopóki pozostają one w obrocie prawnym, dopóty należy przyjmować, że dokonywane przez skarżącego wpłaty zostały zarachowane prawidłowo. To zaś oznacza, że Sąd, a także organ egzekucyjny, nie mają podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania zmierzającego do weryfikacji poprawności postanowień wydawanych przez uprawniony organ dla skarżącego w trybie przepisów art. 62 Op. 6. Mając na uwadze powyższe rozważania, za chybione Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi. Egzekwowany obowiązek powstał bowiem na podstawie składanych przez skarżącego deklaracji, czyli zgodnie z przepisami art. 6m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Nie został wykonany przed wszczęciem postępowania, gdyż dokonywane przez skarżącego wpłaty zarachowywane były na poczet należnych opłat oraz odsetek za zwłokę, co wynika z ostatecznych postanowień, które nie są przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Należne opłaty podlegały zatem ściągnięciu w trybie przepisów upea, zgodnie z art. 6b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Obowiązek istniał i był wymagalny w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Egzekucja administracyjna była zatem dopuszczalna, podobnie jak i zastosowane środki egzekucyjne. Skarżącemu skutecznie doręczono nadto stosowne upomnienie. Skoro w obrocie prawnym pozostają składane przez skarżącego w trybie przepisów art. 6m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach deklaracje, które nie były korygowane przez skarżącego i zostały uznane za prawidłowe przez Prezydenta R., to brak jest podstaw do kwestionowania wysokości obowiązku (zobowiązania) z nich wynikającego. Tym samym w świetle przepisów art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 upea brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie miały obowiązku dokonywania pogłębionych rozważań na temat przepisów oraz związanych z nimi okoliczności, które nie były wskazywane przez skarżącego. Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień po stronie Kolegium, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie przedstawiły co prawda pogłębionych rozważań w zakresie art. 62 § 1 Op, na temat dyspozycji skarżącego dotyczących dokonywanych przez niego wpłat na poczet należnych opłat, ale nie miały takiego obowiązku skoro w obrocie prawnym pozostają stosowne akty prawne korzystające z domniemania legalności, dotyczące sposobu zarachowania poszczególnych wpłat dokonywanych przez skarżącego na poczet należnych opłat. 7. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę, zgodnie z art. 151 uppsa.