VIII SA/Wa 579/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2003 rok postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF M. P., dalej: skarżąca, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] sierpnia 2011 r. (data nadania) skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie, podnosząc, iż w jej ocenie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy oraz, że strona skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, tj. nie posiada możliwości uiszczenia całości wpisu od skargi. W ocenie pełnomocnika, argumentacja Sądu w powyższym zakresie jest wadliwa i nie może zasługiwać na aprobatę. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Wniosek M. P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od uregulowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ma ona na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Dlatego też każdorazowo decyzja o przyznaniu prawa pomocy wnioskującemu powinna być poprzedzona wnikliwą analizą jego kondycji finansowej w aspekcie kosztów jakie musi ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie, tak aby instytucja ta stosowana była wyłącznie w odniesieniu do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z postępowaniem. Jednocześnie podkreślić należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem oraz uczącą się córką, zaś źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza męża, z której osiąga on miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Skarżąca nie pracuje i nie posiada statusu osoby bezrobotnej, pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej męża. Sąd analizując całokształt okoliczności faktycznych w sprawie nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć przy tym, że skarżąca nie wykazała wymaganej od niej staranności w wykazaniu swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, gdyż mimo wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych i lokat za ostatnie 6 miesięcy, nie złożyła takich dokumentów. W tym miejscu wskazać należy, iż co do zasady instytucja prawa pomocy stanowi rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, a ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (por. postanowienie NSA z dn. 26.10.2010 r., sygn. I OZ 819/10, LEX 742076). Takie okoliczności w sprawie niniejszej, zdaniem tutejszego Sądu nie zaistniały. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 powoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.