VIII SA/Wa 58/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2009 r. sprawy ze skargi T.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 1998 roku oddala skargę. 1.1. Decyzją z [...] listopada 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania T. A. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor Izby Skarbowej") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik Urzędu Skarbowego") z [...] lipca 2008 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 1998 r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał między innymi art. 72 § 1 i art. 73 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). 1.2. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący dokonał wpłaty kwoty [...] zł na poczet deklarowanego przez niego zobowiązania ([...] zł) w podatku od towarów i usług za czerwiec 1998 r. Następnie, po skorygowaniu [...] września 1999 r. deklaracji VAT – 7 za czerwiec 1998 r., skarżący pismem z [...] października 1999 r. wystąpił z wnioskiem o przeksięgowanie kwoty [...] zł na poczet jego zobowiązania (zaległości) w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. Pismem z [...] maja 2000 r. skarżący wystąpił zaś z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w kwocie [...] zł z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 1998 r. 1.3. Organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z [...] lipca 2008 r. odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty (pierwsza decyzja w tym przedmiocie z [...] czerwca 2000 r. nie została skarżącemu prawidłowo doręczona). Powołał się przy tym na swoje ostateczne postanowienie z [...] czerwca 2005 r., zaliczające dokonaną przez skarżącego wpłatę ([...] zł) na poczet jego zaległości podatkowych z tytułu VAT za luty 1998 r. (zgodnie z wnioskiem skarżącego). 1.4. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji wynikających z odwołania skarżącego od decyzji pierwszoinstancyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż nadpłata nie występuje. Dokonana przez skarżącego wpłata na poczet zobowiązania za czerwiec 1998 r. została bowiem zaliczona na poczet jego zaległości za luty 1998 r. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z [...] grudnia 2008 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Występując o uchylenie zaskarżonej decyzji, autor skargi postawił jej zarzuty rażącego naruszenia przepisów dotyczących nadpłaty, zawartych w Dziale III Ordynacji podatkowej. 2.2. Uzasadniając skargę jej autor podniósł, że skarżący wystąpił o stwierdzenie nadpłaty w 2000 r., powołując się na art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. Uprzednio wpłacił na poczet nienależnego zobowiązania za czerwiec 1998 r. kwotę [...] zł. Podniósł, że wpływu na wynik sprawy nie ma w jego przekonaniu postanowienie organu I instancji z [...] czerwca 2005 r., zaliczające przedmiotową wpłatę na poczet jego zaległości podatkowych za luty 1998 r. Zdaniem autora skargi, "przerachowanie" dokonanej przez niego wpłaty jest prawnie bezskuteczne. Powołał się przy tym na postępowanie sądowe w tej sprawie. Dodał, że wpływu na wynik sprawy nie ma także to, czy skarżący posiadał kiedykolwiek zaległości z tytułu VAT za luty 1998 r. W jego przekonaniu, z uwagi na treść art. 79 § 2 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w 2000 r.), istotne dla sprawy są tylko dwie okoliczność: złożenie przez skarżącego deklaracji podatkowej z wykazanym nienależnym zobowiązaniem oraz dokonanie wpłaty na poczet tego nienależnego zobowiązania. Autor skargi wskazał także na przewlekłość postępowania podatkowego w niniejszej sprawie. 3. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 4.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. 5.1. Podkreślenia na wstępie wymaga, że wbrew stanowisku skarżącego (autora skargi), istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miał fakt złożenia przez skarżącego wniosku o "zarachowanie" wpłaconej przez niego [...] lipca 1998 r. kwoty [...] zł "na poczet należności z tytułu VAT za (...) luty 1998 r." (pismo z [...] października 1999 r., k. [...] akt podatkowych). Organ I instancji pozytywnie rozpatrzył wniosek skarżącego i zaliczył przedmiotową kwotę na poczet zaległości podatkowych skarżącego. Następnie wydał, w trybie przepisów art. 62 Ordynacji podatkowej, ostateczne postanowienie z [...] czerwca 2005 r. o zaliczeniu dokonanej przez skarżącego wpłaty w kwocie [...] zł na poczet jego zaległości z tytułu VAT za luty 1998 r. (k. 21 akt podatkowych). Zdaniem Sądu, istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy nie należy przypisywać dacie wydania tego deklaratoryjnego postanowienia. Ważne jest, że to postanowienie funkcjonuje w obrocie prawnym. Dodać należy, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nie przesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym podatnika o sposobie zaliczenia wpłaty podatku stosownie do unormowania art. 62 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 1772/98, Lex nr 44327). 5.2. Podkreślenia wymaga, że skarżący wycofał swój wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a następnie (po blisko dwóch latach) cofnął wniosek o wycofanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Działania skarżącego przyczyniły się zatem do zwłoki w załatwieniu niniejszej sprawy. Przewlekłość postępowania w sprawie wniosku skarżącego o stwierdzenie nadpłaty nie miała jednak wpływu na jej rozstrzygnięcie. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ I instancji faktycznie zaliczył sporną kwotę na poczet zaległości podatkowych skarżącego z tytułu VAT za luty 1998 r., bezzwłocznie po złożeniu przez skarżącego w tym zakresie stosownego wniosku (pismo z [...] października 1999 r., k. [...] akt podatkowych). 5.3. Skoro wpłacona przez skarżącego kwota [...] zł na poczet deklarowanego przez niego zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 1998 r. została zaliczona ostatecznym postanowieniem z [...] czerwca 2005 r. (k. [...] akt podatkowych) na poczet zaległości skarżącego w tym podatku za luty 1998 r. (zgodnie z jego wnioskiem), to oznacza, że skarżący bezpodstawnie domaga się stwierdzenia i zwrotu nadpłaty za czerwiec 1998 r. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczne, wydane w trybie przepisów art. 62 Ordynacji podatkowej, postanowienie organu I instancji z [...] czerwca 2005 r. o zaliczeniu dokonanej przez skarżącego wpłaty ([...] zł) na poczet jego zaległości w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. (zgodnie z jego żądaniem), to brak jest podstaw do wniosku, że skarżącemu przysługuje nadpłata i jej zwrot z tytułu nienależnie zapłaconego podatku za czerwiec 1998 r. Tym bardziej, że dokonał on wpłaty na poczet istniejącego zobowiązania podatkowego (wynikającego ze złożonej przez niego deklaracji VAT – 7 za czerwiec 1998 r.). 5.4. Dodać warto, że skarżący wystąpił o stwierdzenie nadpłaty po tym, gdy wniósł o zaliczenie dokonanej przez niego wpłaty na poczet zaległości za luty 1998 r. Skarżącemu mógłby zatem służyć (ewentualnie) wniosek o stwierdzenie nadpłaty, ale za luty 1998 r. W tym celu musiałby on jednak wzruszyć ostateczną decyzję organu podatkowego za ten miesiąc, określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w kwocie przewyższającej dokonaną przez niego wpłatę. Odrębną kwestią jest termin złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. 6.1. Z treści art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wynikało i wynika wprost, że za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Zgodnie z art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w latach 1998 – 2000), jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć żądanie stwierdzenia nadpłaty podatku. Uprawnienie to przysługuje również podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 74 § 2, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne bądź w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali kwotę nadpłaty w wysokości mniejszej od należnej (§ 2 pkt 1 lit. a). W świetle przepisów Rozdziału 9 (Nadpłata) Działu III Ordynacji podatkowej, nie można skutecznie domagać się stwierdzenia nadpłaty podatku za dany okres rozliczeniowy, jeżeli zapłacony za ten okres podatek został uprzednio zaliczony na poczet wcześniejszych zaległości podatkowych podatnika. Zaliczenie przez organ podatkowy, dokonanej przez podatnika wpłaty określonej kwoty pieniężnej tytułem deklarowanego przez niego zobowiązania podatkowego za dany okres rozliczeniowy, na poczet wcześniejszych zaległości podatkowych w tym samym podatku, stanowi negatywną przesłankę do stwierdzenia nadpłaty z tytułu dokonanej nienależnie wpłaty zobowiązania podatkowego. Postanowienia wydane na podstawie przepisów art. 62 i art. 76a (uprzednio art. 273) Ordynacji podatkowej mają charakter deklaratoryjny. To natomiast oznacza, że z dniem dokonania wpłaty (powstania nadpłaty) określonej kwoty podlega ona zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych w danym podatku. Wykładnia powyższych przepisów prowadzi zatem do wniosku, że stwierdzenie nadpłaty za czerwiec 1998 r. nie może stanowić podstawy do zwrotu skarżącemu spornej kwoty. Drugorzędne znaczenie ma także termin wydania stosownego postanowienia. Nawet gdyby przyjąć, że organ podatkowy powinien wydać stosowne postanowienie w trybie art. 76a (273) Ordynacji podatkowej, a nie w trybie art. 62 tej ustawy, to i tak w świetle art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej przedmiotowa kwota podlegała zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych skarżącego za luty 1998 r. 7. Uchybienia organów podatkowych nie miały zatem wpływu na wynik niniejszej sprawy. Skarżący nie wykazał, że przedmiotowa kwota została dwukrotnie zaliczona na poczet jego zaległości w podatku od towarów i usług za luty 1998 r. Tylko wówczas mógłby skutecznie domagać się jej zwrotu. Wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty jest w niniejszej sprawie konsekwencją uprzedniego zaliczenia przedmiotowej kwoty na poczet zaległości podatkowych skarżącego. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z wnioskiem skarżącego, a w obrocie prawnym pozostaje stosowne postanowienie z [...] czerwca 2005 r. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.