VIII SA/Wa 58/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 kwietnia 2017 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu (PPPr), [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] listopada 2016 r. Uzasadniając wniosek podniosła, że od 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, a w wyniku kontroli skarbowej przeprowadzonej w sierpniu 2014 r. zablokowany został jej rachunek bankowy. Ponadto oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych "[...]". Dodała, że za ostatni rok obrotowy Spółka wykazała stratę, która według bilansu wyniosła (-)[...] zł. Do wniosku załączono bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r., rachunek zysków i strat za 2015 r. oraz odpis KRS, z którego wynika, że w lutym 2015 r. spółka zawiesiła działalność gospodarczą. Pismami z [...] lutego 2017 r. i [...] marca 2017 r. skarżąca, w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez m.in. złożenie wyciągów z rachunków bankowych, wskazanie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dokapitalizowanie spółki przez wspólników, wyjaśnienie czy spółka posiada należności wobec osób trzecich i zobowiązania wobec innych podmiotów niż ZUS oraz przedłożenie ostatniego sporządzonego bilansu, rachunku zysków i strat, przed zawieszeniem działalności. Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżąca nadesłała kopię postanowienia Prokuratury Rejonowej w G. z [...] sierpnia 2014 r. o dokonaniu blokady środków w wysokości [...] zł, pismo Banku [...] z [...] marca 2017 r. o stanie zadłużenia wobec banku (na dzień 31 stycznia 2017 r. [...] zł), wygenerowane elektronicznie potwierdzenie zajęcia na rzecz Urzędu Skarbowego w G. kwoty [...] zł. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że wynagrodzenie pełnomocnika za prowadzenie przedmiotowej sprawy ma być uiszczone po wykonaniu usługi. Natomiast prezes spółki, a zarazem jedyny jej udziałowiec jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną, bez dochodu i majątku, zajmującą się wychowaniem dwójki dzieci, dlatego też nie jest możliwe dokapitalizowanie spółki. Postanowieniem z 26 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż uznał, że nie wykazała ona spełnienia przesłanek do uwzględniania jej wniosku, w tym uchyliła się od rzetelnego udokumentowania swojej aktualnej sytuacji finansowej. Pismem z [...] maja 2017 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Wystąpiła o jego zmianę zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych. Powtórzyła, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, co udokumentowała w jej ocenie w sposób wyczerpujący w przekazanym do Sądu materiale źródłowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z załączonych kopii bilansu i rachunku zysków i strat za lata 2013 – 2015 wynika, że skarżąca do momentu zawieszenia [...] lutego 2015 r. dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej (m. in. obrót paliwami) uzyskała przychody w kwotach odpowiednio [...] zł za 2013 r. oraz [...] zł za 2014 r. Prowadziła zatem działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Dokonanej oceny nie zmienia przy tym wykazana przez Spółkę strata za lata 2014 – 2015 (odpowiednio [...] zł i [...] zł). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem. Skutkuje więc jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Nie stanowi zaś automatycznie o braku środków finansowych. Spółka z dniem [...] lutego 2015 r. zawiesiła działalność gospodarczą, która to okoliczność nie oznacza automatycznie, że Spółka nie może podejmować żadnych czynności zmierzających do uzyskania środków finansowych niezbędnych do obrony swoich praw ([...] zł). Sąd podziela nadto te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Deklarowanie przez stronę, że zawiesiła działalność gospodarczą w związku z blokadą rachunku bankowego nie jest okolicznością dotyczącą braku wniesienia dopłat, które przecież wnoszą wspólnicy a nie spółka. Podobnie nie została wykazana kondycja majątkowa wspólników uniemożliwiająca wniesienie takich dopłat, gdyż Spółka złożyła jedynie oświadczenie o tym, że jej wspólnik nie posiada oszczędności, jest osobą bezrobotną i nie ma żadnego majątku. Podkreślenia w tym względzie wymaga, że Sąd nie ma obowiązku wyartykułowania wprost żądania o przedstawieniu stosownych dokumentów w tym względzie, gdyż jak zostało podniesione powyżej ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To spółka prawa handlowego ma wykazać, że nie jest w stanie uzyskać stosownych dopłat od wspólników. Jeśli zatem Spółka pozostaje bierna w tym zakresie, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 459/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Nie jest więc zasadne przerzucanie na Skarb Państwa obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie tych kosztów ponieść. Dlatego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego, orzekając jak w sentencji postanowienia.