VIII SA/Wa 582/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi A. K. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] czerwca 2019 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Prezes KRUS, organ) decyzją z [...] czerwca 2019 r., w oparciu o art. 104 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej kpa) po rozpatrzeniu wniosku A. K. (skarżąca, strona) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, postanowił: umorzyć postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż cyt.: "w trakcie rozpatrywania wniosku zostało wszczęte postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia zebranych dowodów i materiałów w sprawie umorzenia". Następnie Prezes KRUS skonstatował, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej na posiadanych gruntach. Wniosek strony obejmował umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od [...] kw. 2013 r. do [...] kw. 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zaskarżając decyzję w całości zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 105 § 1 kpa, polegające na bezzasadnym i dowolnym uznaniu, iż ustalono, że Skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej na posiadanych gruntach podczas gdy powyższej okoliczności nie ustalono ponieważ Skarżąca złożyła do Sądu Okręgowego w R., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołania od decyzji z dnia [...].06.2019 r., znak: [...]oraz decyzji z dnia [...].06.2019 r., znak: [...], co pozbawia w/w decyzje przymiotu prawomocności i tym samym nie zostało jeszcze przesądzone prawomocnie materialne prawo Skarżącej do ubezpieczenia społecznego rolników ani też okoliczność prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. Postępowanie administracyjne nie jest więc bezprzedmiotowe; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4) kpa poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o: a. uchylenie skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a.; b. zasądzenie od Organu administracyjnego na rzecz strony kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.; c. ewentualnie, zawieszenie postepowania sądowo administracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi, strona wywiodła, iż organ decyzją z [...] czerwca 2019 r. uchylił ostateczną decyzję w przedmiocie ubezpieczenia, nadto inną decyzją również z dnia z [...] czerwca 2019 r. stwierdził nieważność decyzji ostatecznej w przedmiocie ubezpieczenia. Powyższe decyzje zostały przez skarżącą zaskarżone do Sądu Okręgowego w R.. Zdaniem strony skarżącej, Prezes KRUS powinien raczej zawiesić postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd powszechny. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie; przedstawiając argumentacje na poparcie swojego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem postępowania jest ocena legalności decyzji Prezesa KRUS, o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku A. K. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od [...] kw. 2013 r. do [...] kw. 2018 r. Kierując się powyżej powołanymi kryteriami kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Podstawę prawną wydanej przez Prezesa KRUS decyzji z [...] czerwca 2019 r. stanowiły przepisy art. 104 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Mając na względzie charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia i powołaną podstawę prawną, w pierwszej kolejności wypowiedzieć się należy na temat podstawowej przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego, którą według art. 105 § 1 kpa jest bezprzedmiotowość. Bezprzedmiotowość wiąże się z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Innymi słowy, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W realiach niniejszej sprawy organ wskazał na bezprzedmiotowość postępowania, nie wskazując przy tym z czego powyższa bezprzedmiotowość wynika. Analiza akt sprawy oraz treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują, iż przedmiotem postępowania organu była kwestia umorzenia zaległości składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od [...] kw. 2013 r. do [...] kw. 2018 r. Zatem w pierwszej kolejności jest dokonanie oceny, czy organ prawidłowo przyjął, że nie istnieje przedmiot postępowania. Ustalenie tego faktu jest bowiem przesadzające dla kontroli zasadności umorzenia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie ustalił w sposób prawidłowy i wyczerpujący okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia i nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, przez co naruszył art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa. Z uwagi na charakter popełnionych naruszeń celowe jest wskazanie, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej, która zobowiązuje organy administracyjne do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Ponadto organ według zasady określonej w art. 8 kpa winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Decyzja powinna również spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W przypadku decyzji uznaniowych uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno zawierać precyzyjne uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazujące, że wszystkie okoliczności sprawy zostały szczegółowo rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zaznaczenia wymaga, iż akta kontrolowanej decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego nie zawierają zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie złożonego wniosku skarżącej z [...] lutego 2019 r. Zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń faktycznych. Natomiast z odpowiedzi na skargę wynika, że rozpoznając sprawę organ rentowy wszczął dodatkowe postępowanie wyjaśniające odnośnie zasadności podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników, w trakcie którego uzyskano dokumentację potwierdzającą fakt, iż A. K. nigdy nie użytkowała rolniczo i nie czerpała korzyści z gospodarstwa rolnego będącego jej własnością. Nie zaistniały zatem przesłanki do objęcia wnioskodawczyni ubezpieczeniem rolniczym. W tym stanie sprawy Prezes KRUS w dniu [...] czerwca 2019 r. decyzją [...] stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt.2 kpa nieważność następujących decyzji : 1) z dnia [...].12.2003 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu; 2) z dnia [...].09.2009r. w sprawie nadpłaty; 3) z dnia [...].09.2009 r. o ustaniu ubezpieczenia rolniczego; 4) z dnia [...].06.2010 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z odpowiedzi na skargę. Organ wskazał nadto w odpowiedzi na skargę, że decyzja z dnia [...].12.2003 r., znak [...] o objęciu ubezpieczeniem rolniczym została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem po jej wydaniu zostało ustalone, że dotyczyła osoby niespełniającej w ogóle warunków do objęcia tym ubezpieczeniem. Ponadto, w związku ze stwierdzeniem nieważności w/w decyzji Kasa decyzją z dnia [...].06.2019 r., znak [...] uchyliła następujące decyzje: - z dnia [...].10.2017 r. poprzedzającą wpis hipoteki przymusowej; - z dnia [...].03.2019 r. o rozłożeni zaległości na raty; - z dnia [...].03.2019 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego. Wracając na grunt sprawy niniejszej, Sąd podkreśla, że zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń faktycznych w zakresie złożonego wniosku, przeprowadzonego postępowania dowodowego w zakresie złożonego wniosku, oceny wniosku pod kątem art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, natomiast odpowiedź na skargę nie może sanować uzasadnienia decyzji. Nie może stanowić dowodu w sprawie ocena organu, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż strona skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej na posiadanych gruntach. Nie jest rzeczą Sądu instruowanie organu w zakresie postępowania co do podlegania skarżącej ubezpieczeniu społecznemu w KRUS, czy też ustanie tego ubezpieczenia, bowiem w tym zakresie wypowie się Sąd powszechny – Sąd Okręgowy w R.. Nie może być jednak przyzwolenia Sądu, że bez żadnych ustaleń, bez wskazania podstawy prawnej Prezes KRUS umarza postępowanie administracyjne. Należy podkreślić, że wydane przez Prezesa KRUS rozstrzygnięcie musi wynikać z jednoznacznie ustalonego - przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych - stanu faktycznego. Uwzględniając powyższe okoliczności wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i ich ocenę dokonaną przez Sąd, podstawowym obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego - zgodnie z art. 7 kpa. Jednocześnie organ rozważy czy wniesione przez stronę odwołania od decyzji do Sądu powszechnego mają wpływ na treść i rozstrzygnięcie spornej sprawy, wówczas zasadne będzie zawieszenie postępowania w sprawie niniejszej. Niewątpliwie istotne znaczenie będzie miało ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie, którego dotyczy wniosek skarżącej z dnia [...] lutego 2019 r. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie powyższej kwestii będzie miało znaczenie dla niniejszej sprawy. Na czas prowadzenia tego postępowania organ zastosuje art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Sąd nie ma wiedzy również co do ostateczności decyzji, co do których organ stwierdził ich nieważność. Końcowo Sąd stwierdza, że uchybienia organu uniemożliwiają Sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonej decyzji. Wobec naruszenia art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa, przedwcześnie organ uznał, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. W tym zakresie zarzuty skargi okazały się zasadne. Dodać jedynie należy, przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, w którym organ nie dokonywał oceny istnienia, bądź nie ważnego interesu strony. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a.