VIII SA/Wa 59/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze skargi A.K. na upomnienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z 27 lipca 2023r., znak [...] postanowił: odrzucić skargę. Pismem z 18 grudnia 2023 r., sprecyzowanym 22 lutego 2023r. (właściwa data 22 lutego 2024r., koperta k. 25 akt sądowych) A. K. (dalej skarżący, strona, Zobowiązany), za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US, organ) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako "Sąd") skargę na oznaczone na wstępie upomnienie Naczelnika US w [...] do uregulowania należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, w kwocie łącznej wraz z kosztami upomnienia 1516 zł. W ww. piśmie zatytułowanym skargą skarżący opisał, że 20 lutego 2023 r. w wyniku pomiaru prędkości decyzją Starosty [...] ([...]) zostało mu zatrzymane prawo jazdy na okres trzech miesięcy oraz orzeczono względem niego mandat karny w wysokości 1500. W związku z powyższym, nie mógł wykonywać swojego zawodu operatora koparko ładowarki, koparki oraz ładowarki, a więc reasumując powyższe w wyniku tak zaistniałej sytuacji poniósł szkodę w wysokości 8 128,47 zł (jest to wyliczenie minimalnej krajowej netto). W obecnej chwili, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]dochodzi swych roszczeń z tytułu nieopłaconego mandatu. Jako dłużnik zaproponował potrącenie od Starosty [...]kwoty wyżej opisanego mandatu z należności, które nie weszły w skład jego zasobów finansowych w wyniku niemożności wykonywania zawodu na wskutek zatrzymania prawa jazdy. Pismem z 6 grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]uznał, że nie ma podstaw do egzekucji z wierzytelności u Starosty [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący przywołuje wiele orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz komentarzy do Konstytucji RP uważając, iż zasadnym jest, iż Starosta [...]zatrzymując elektronicznie prawo jazdy kat. AM naruszył wymienione w piśmie przepisy konstytucji. Dodał, że praca jest fundamentem, budulcem dla innych wartości zakodowanych w Konstytucji RP. Z podanych przyczyn, wniósł o uwzględnienie skargi w całości oraz zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]do potrącenia mandatu karnego, o którym mowa na wstępie w wysokości 1500 zł z wierzytelności należnych od Starosty [...]w wysokości 8 128,47 zł. W odpowiedzi na skargę, organ przedstawił następujący, dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. 10 października 2023 roku do urzędu wpłynął tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony przez Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w [...]na stronę, obejmujący grzywnę nałożoną w drodze mandatu karnego w wysokości 1 500 zł. 13 października 2023 roku organ wszczął egzekucję dokonując zajęcia rachunku bankowego w [...]. 6 listopada 2023 roku wpłynęło pismo strony, w którym Zobowiązany wskazał, że kwota zaległości 1500 zł winna zostać potrącona z wierzytelności jakie Zobowiązany posiada u Starosty [...]w wymiarze 8 128,47 zł. Uzasadniając swój wniosek faktem, że Starosta [...]decyzją nr [...]zatrzymał Zobowiązanemu prawo jazdy na okres trzech miesięcy, w wyniku tego zatrzymania Zobowiązany nie mógł wykonywać pracy. Kwotę wierzytelności u Starosty [...]Zobowiązany wyliczył na podstawie umowy o pracę. 14 listopada 2023 roku organ wezwał stronę do sprecyzowania pisma poprzez przedstawienie dowodu z którego wynika, że posiada on wierzytelność u Starosty [...]. 30 listopada 2023 roku wpłynęła do organu odpowiedź na ww. wezwanie. Zobowiązany wyjaśnia: nie posiadam pisma o które jestem wezwany, gdyż w związku z zatrzymaniem prawa jazdy nie mogłem wykonywać zawodu (...), zostałem pozbawiony pracy a tym samym otrzymywania środków z tego tytułu w kwocie 8128,47 zł. Według mniemania Zobowiązanego jest to wystarczający argument przemawiający za potrąceniem należności, o których jest mowa u Starosty [...], gdyż to na polecenie Starosty [...] zostało mu zatrzymane prawo jazdy. 6 grudnia 2023 roku wystosowano do skarżącego pismo nr [...]w którym został poinformowany, iż w związku z faktem, że nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających, aby jego dłużnikiem był Starosta [...]nie ma podstaw do egzekucji z wierzytelności u Starosty [...] na poczet zaległości. Odpowiadając zatem na zarzuty strony organ wyjaśnił, że nie dokonał zajęcia wierzytelności, ponieważ Zobowiązany nie posiadał żadnych dokumentów potwierdzających wierzytelność u Starosty [...]. Kwota 8 128,47 zł wskazana przez Zobowiązanego nie wynika z żadnego rozstrzygnięcia administracyjnego bądź orzeczenia sądu, a jedynie z jego wyliczeń. Subiektywne przekonanie Zobowiązanego o posiadaniu wierzytelności z tytułu zatrzymania prawa jazdy i braku możliwości zarobkowania w tym czasie, nie jest wystarczające do uznania, aby taka wierzytelność istniała. Dodał, że przywołane przez Zobowiązanego orzecznictwo w żaden sposób nie odnosi się do przedmiotowej sprawy. Ponadto organ poinformował, iż od Starosty [...] uzyskał informację telefoniczną, potwierdzoną przesłaną do organu kopią pisma Starosty [...] z 11 października 2023 roku kierowanego do skarżącego, z którego treści wynika, że brak jest podstaw prawnych do uznania odpowiedzialności oraz zapłaty odszkodowania z tytułu wydania ostatecznej decyzji Starosty [...] z 22 marca 2023 r. nr [...] w sprawie zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy od dnia 20.02.2023r. do dnia 20.05.2023r. Wskazana decyzja została decyzją nr [...]z 2 czerwca 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]utrzymana w mocy i jest ostateczna. Starosta [...]informował stronę, iż na podstawie art. 417 kodeksu cywilnego może dochodzić odszkodowania w przypadku wyrządzenia szkody przez wydanie ostatecznej decyzji. Dochodzenie odszkodowania odbywa się w drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Końcowo organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie wydał żadnej decyzji w trybie zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Tytułem wstępu wyjaśnienia wymaga, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się bowiem wyłącznie na podstawie prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 marca 2022r., sygn. akt II OPS 1/21 (treść dostępna w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl; dalej: "uchwała") w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg - ogólnie ujmując - na akty i czynności (art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a.) oraz na stan faktyczny, tj. bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 – 9 p.p.s.a.). W myśl bowiem art. 3 § 2 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy podkreślić należy, że skarżący w realiach tej sprawy przedmiotem zaskarżenia uczynił wystosowane do niego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] upomnienie z 27 lipca 2023r. o wskazanym na wstępie numerze w przedmiocie uregulowania mandatu karnego. Sąd wskazuje, że stosownie do ww. przepisów upomnienie nie należy jednak do kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które to akty i czynności podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Stanowi ono jedynie warunek prawidłowego wszczęcia egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2505), egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2023 r., sygn. akt II GSK 511/22, celem art. 15 § 1 u.p.e.a. jest dobrowolne wykonanie obowiązku. Przekonuje do tego treść powołanego przepisu, z której to wynika, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, w sytuacji gdy wierzyciel prześle zobowiązanemu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Zatem dopiero po przesłaniu dłużnikowi upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego - przymusowego wydobycia długu. Doręczenie upomnienia ma charakter informacyjny przypominający o powinności spełnienia zobowiązania. Nie stanowi stricte działania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga także i to, że upomnienie doręczane jest przez wierzyciela, a nie przez organ egzekucyjny. Działania organu zmierzające do odzyskania długu niewątpliwie należą do działań egzekucyjnych. Można w ich zakresie mówić o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności. Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego", uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo - stanowiące istotę treści upomnienia - zagrożenie egzekucją ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Upomnienie przypomina przy tym nie o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu co najmniej z podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego, to jest na przykład z decyzji podatkowej lub dokumentów wymienionych w art. 3a.u.p.e.a., ale o powinności jego wykonania, które - również w interesie strony - może być dobrowolne, ale zagrożone jest realizacją w drodze egzekucji administracyjnej. Na etapie postępowania niedopuszczalnym było wniesienie odwołania od upomnienia. Upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jego treść przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania. Z przytoczonych wyżej argumentów wynika zatem, że skarga na upomnienie nie należy do właściwości sądów administracyjnych ani na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., ani art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro obowiązek poniesienia wskazanej w upomnieniu opłaty nie wymaga konkretyzacji indywidualnym aktem administracyjnym lub czynnością w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to Sąd stwierdza, że nie podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego i skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (podobnie, por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 3531/15; z 6 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 1404/16). Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a zatem jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia