VIII SA/Wa 592/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J.J.W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 a, b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) , Komendant Powiatowy Policji w M. decyzją z dnia [...], nr [...] skierował J.J.W., dalej skarżącego, na badania psychologiczne przeprowadzone w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu organ podniósł, iż skarżący od dnia 29 października 2005 roku do dnia 6 października 2006 roku dopuścił się wielokrotnie naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczył liczbę 24 punktów przypisanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Od powyższej decyzji, skarżący pismem z dnia 5 września 2007 roku, złożył odwołanie do Komendanta Powiatowego Policji w M. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że przedmiotowa decyzja nie uwzględnia art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż w jej uzasadnieniu powołane są wykroczenia popełnione wcześniej niż jeden rok przed wydaniem decyzji, a więc podlegające wykreśleniu z rejestru z mocy ustawy. Ponadto decyzja nie wskazuje jednostki nadrzędnej, do której powinno być kierowane odwołanie, nie zawiera w tej kwestii pouczenia. Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego organ I instancji może też przychylić się do odwołania nie przesyłając akt organowi II instancji. Na marginesie skarżący dodał, że prawo jazdy posiada od 41 lat, nigdy nie spowodował wypadku. Na ilość popełnionych wykroczeń oczywisty wpływ ma to, że rocznie przejeżdża samochodem około 50 tys. km. Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji w R. decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przywołał dyspozycję art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wskazał, że odwołanie skarżącego pozbawione jest podstaw prawnych. Zgodnie z powołanym przepisem punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. J.W. w dniu 6 października 2006 roku, popełniając kolejne wykroczenie nie spełnił ustawowych wymogów usunięcia wpisów z ewidencji określonych powyższym przepisem. W przedmiotowym okresie, tj. od 29 października 2005 roku do 6 października 2006 roku skarżący otrzymał za popełnione wykroczenia łącznie 31 punktów. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, którzy pismem z 23 października 2007 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w toku administracyjnym decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Komendanta Policji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Przedmiotowej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skarżący zarzucił obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego podniósł, że wykroczenia popełnione w dniu 6 października 2006 roku, skutkujące wpisaniem do rejestru 17 punktów karnych mieszczą się w przedziale czasowym jednego roku, jeśli bierze się pod uwagę tylko datę ich popełnienia. Niemniej jednak, sprawstwo tych wykroczeń zostało prawomocnie stwierdzone dopiero 30 maja 2007 roku wyrokiem Sądu Rejonowego w G. Do tego dnia wszystkie poprzednie wpisy punktów karnych uległy wykreśleniu z mocy prawa, po upływie jednego roku od popełnienia wykroczeń. Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) – dalej Prawo o ruchu drogowym, badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 . Przepis art. 130 ust. 1 odsyła do prowadzonej przez policję ewidencji, do której wpisuje się naruszających przepisy ruchu drogowego kierowców przypisując im za poszczególne naruszenia punkty w skali od 0 do 10. Zasady zaś prowadzenia wymienionej ewidencji i punktowania, a przede wszystkim tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji uregulowane zostały w obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. wydanym m.in. na podstawie delegacji art. 130 ust. 4 rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998). W myśl § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądowymi o warunkowym umorzeniu postępowania, nakazami lub mandatami karnymi. Zgodnie z ust. 2 cytowanego paragrafu dopuszcza się dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji. Wpis ten zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia prawomocnym orzeczeniem, wówczas wpis ten staje się wpisem ostatecznym. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 i § 6 ust. 1 pkt 3 wpis tymczasowy i ostateczny usuwa się z ewidencji, jeżeli od momentu naruszenia minął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r., nr 69, poz. 622) osobie, o której mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne, zwane dalej "badaniem", wydaje komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Inicjująca postępowanie w przedmiotowej sprawie decyzja Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia [...] nie zawiera informacji dotyczących rodzaju i dat naruszenia przez skarżącego poszczególnych przepisów ruchu drogowego oraz liczby otrzymanych z tego tytułu punktów. Dopiero decyzja organu odwoławczego zawierała przedmiotowe informacje. Pierwszego, spośród czterech naruszeń, skarżący dopuścił się w dniu 29 października 2005 r., a ostatniego w dniu 6 października 2006 r., otrzymując kolejno 6, 4, 4 i 17 punktów łącznie 31 punktów. W uzasadnieniu decyzji brak jednak danych odnośnie konsekwencji poniesionych przez J.W. za wymienione w nim naruszenia przepisów, to jest wymierzonych mandatów karnych lub skierowanych wniosków o ukaranie za wykroczenia i treści zapadłych w ich wyniku orzeczeń, jak również dane te nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Kierując tenże wniosek nie wykazano zatem, iż wszystkie popełnione przez wymienionego naruszenia skutkowały wymaganymi przepisem § 4 ust. 1 rozporządzenia wpisami ostatecznymi do prowadzonej przez policję ewidencji punktów. W związku z tym, prowadzący postępowanie administracyjne organ zobligowany był do dokonania ustaleń umożliwiających weryfikację punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego , mając przy tym na uwadze, iż w przypadku stwierdzenia, że nie wszystkie punkty miały charakter wpisu ostatecznego , mógłby nie zostać wyczerpany limit przekroczenia 24 punktów warunkujący skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Podstawę dla dokonania wpisu ostatecznego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stanowią, co wymaga podkreślenia, dokumenty urzędowe, wyczerpująco wymienione w przepisie par. 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 kwietnia 1998 r., a mianowicie: prawomocne wyroki sądów, postanowienia sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, orzeczenia kolegiów do spraw wykroczeń, nakazy lub mandaty karne albo orzeczenia organów orzekających w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym. Zatem, wypis z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, dokonany przez komendanta Policji w przepisanej formie w zakresie jego działania stanowi środek dowodowy w rozumieniu art. 75 §1 Kpa, przy czym, jako dokument urzędowy, korzysta z domniemania zgodności ze stanem rzeczywistym, stosownie do art. 76 § 1 Kpa. W związku z tym, prowadzący postępowanie administracyjne organ zobligowany był do dokonania w jego toku w tym zakresie ustaleń umożliwiających weryfikację punktacji, mając przy tym na uwadze, iż w przypadku stwierdzenia, iż nie wszystkie punkty miały charakter wpisu ostatecznego, mógłby nie zostać wyczerpany limit przekroczenia 24 punktów, warunkujący skierowanie J.J.W. na badania psychologiczne. Przy wyjaśnianiu we wskazanym aspekcie kwestii punktów znajdujących się w ewidencji, organ winien przy tym mieć na uwadze treść art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym, zwłaszcza w odniesieniu do ostatniego z wymienionych w nim naruszeń przepisów ruchu drogowego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Organ odwoławczy w żaden sposób nie ocenił rodzaju dokonanych w ewidencji wpisów, to znaczy czy są one tymczasowe, czy też ostateczne. Nie odniósł się również do faktu – przy przyjęciu, iż przekroczenie liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy miało miejsce w dacie 6 października 2006 roku - że decyzja Komendanta Powiatowego Policji w M. została wydana w dniu [...], tj. po upływie terminu przewidzianego w § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy. Żadnych ustaleń w powyższym przedmiocie jednak nie poczyniono. Stosownie do postanowień art. 7 oraz art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. W celu ustalenia powyższych okoliczności organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, co pozwoli na rzetelne ustalenie stanu faktycznego w sprawie niniejszej. Orzeczenie o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne bez poczynienia wyjaśniających wszystkie w/w okoliczności ustaleń narusza przepisy art. 7, 77 kpa w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 b ustawy prawo o ruchu drogowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzeczono, jak w pkt 1 sentencji wyroku . Z uwagi na fakt, iż zaskarżoną decyzją skierowano skarżącego na badanie lekarskie, Sąd stosownie do postanowień art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.