VIII SA/Wa 592/17

WyrokWSA w Warszawie2017-12-14

Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska – Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę dachu, mimo złożenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (sfałszowanie dowodów, wydanie decyzji w wyniku przestępstwa)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności poprzez brak dokładnej analizy terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wnioskodawcy złożyli kilka wniosków, a organy nie oceniły prawidłowo, który z nich był pierwszym i czy został złożony w ustawowym terminie. Brak tej analizy stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wnioski o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nakazującą rozbiórkę dachu, powołując się na sfałszowanie dowodów i wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. Organy administracji dwukrotnie odmówiły wznowienia postępowania, a następnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając brak dowodów na sfałszowanie dowodów lub popełnienie przestępstwa. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając błędy w ocenie prawnej i faktycznej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. G. i J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących S. G. i J. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga J. G. i S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Nr [...] z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanego dachu obiektu mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] położonej w P.. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją znak [...] z [...] maja 1985 r. Naczelnik Gminy P.i udzielił B. G. i T. G. (zwani dalej: inwestorzy) pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej typu [...]. W wyniku oględzin przeprowadzonych 30 września 1996 r. stwierdzono, iż zakończono budowę I kondygnacji parteru, okien i drzwi, instalacji elektrycznej i wody, przyłącza gazowego i kanalizacyjnego. Ostatni wpis w dzienniku budowy stwierdzono 22 października 1993 r. W związku z powyższym Burmistrz Miasta P. decyzją znak [...] z [...] sierpnia 1996 r. orzekł o wygaśnięciu decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu 7 czerwca 2010 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dla powiatu radomskiego, zwany dalej: PINB, organ I instancji) wpłynął wniosek J. G. i S. G. (zwani dalej: skarżący, wnioskodawcy) o kontrolę sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego położonego na działce nr ewid. [...] przy ul. B. w P., w których prowadzona jest uciążliwa działalność "samochodowa" oraz ocenę legalności wybudowanego budynku, z uwagi na stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę. W wyniku oględzin przeprowadzonych 2 lipca 2010 r. PINB ustalił, że piwnice przedmiotowego budynku mieszkalnego użytkowane są jako warsztat samochodowy. Nadto po wydaniu przez Burmistrza Miasta P. decyzji znak [...] z [...] sierpnia 1996 r. orzekającej o wygaśnięciu decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] maja 1985 r. inwestorzy wykonali na spornym budynku przykrycie dachowe. Postanowieniem Nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. organ I instancji nakazał inwestorom przedstawienie inwentaryzacji budowlanej przedmiotowego budynku wraz z oceną jego stanu technicznego oraz wstrzymanie użytkowania piwnic budynku mieszkalnego do czasu uregulowania stanu prawnego tj. uzyskania pozwolenia o zmianie sposobu użytkowania piwnic. Ww. dokumenty inwestor złożył 11 sierpnia 2010 r. W związku z czym PINB decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie budowy przedmiotowego budynku nakazując jednocześnie dalsze wstrzymanie użytkowania piwnic. Na skutek złożonego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] listopada 2010 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu 31 sierpnia 2010 r. inwestorzy złożyli w organie I instancji wniosek o wydanie zezwolenia na kontynuację budowy wraz z wymaganymi dokumentami. Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2010 r. PINB orzekł o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót przy budowie omawianego budynku. Następnie postanowieniem Nr [...] z [...] lutego 2011 r. PINB nałożył na inwestorów opłatę legalizacyjną za zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2013 r. WINB stwierdził nieważność decyzji organu I instancji Nr [...] z [...] listopada 2010 r. W związku z nieuiszczeniem przez inwestorów opłaty legalizacyjnej, PINB decyzją Nr [...] z [...] marca 2011 r. nakazał rozbiórkę dachu budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej w P.. Następnie decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. PINB zatwierdził projekt budowlany zamienny spornego obiektu budowlanego i udzielił pozwolenia na wznowienie dalszych robót budowlanych. Decyzja ta została uchylona decyzją organu odwoławczego Nr [...] z [...] lipca 2011 r. a postępowanie w przedmiocie wydania decyzji Nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. umorzone. Wyrokiem z 8 grudnia 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 845/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powołaną wyżej decyzję WINB. Postanowieniem Nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. PINB po raz wtóry nałożył na inwestorów opłatę legalizacyjną za samowolne wykonanie dachu na budynku mieszkalnym. Wobec nieuiszczenia należnej opłaty legalizacyjnej organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2011 r., nakazał inwestorom rozbiórkę dachu. Pismem z 9 września 2011 r. inwestor zawiadomił organ I instancji o wykonaniu rozbiórki dachu. Decyzją Nr [...] z [...] września 2011 r. PINB zatwierdził projekt budowlany zamienny przedmiotowego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej oraz udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy tym budynku. Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2013 r. WINB stwierdził nieważność ww. decyzji Nr [...] z [...] września 2011 r. Decyzją Nr [...] z [...] lipca 2014 r. PINB nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości P., w terminie 30 dni od daty otrzymania ww. decyzji. Na skutek złożonego odwołania organ odwoławczy decyzją Nr [...] z [...] listopada 2014 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzył postępowanie w przedmiocie jego wydania. W dniu 18 marca 2014 r. wnioskodawcy złożyli do organu I instancji wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją PINB Nr [...] z [...] marca 2011 r., nakazującą rozbiórkę dachu wykonanego nad częścią budynku mieszkalnego - bliźniaka usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. B. w P.. Jako podstawę wznowienia wnioskodawcy podali przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. tj. sfałszowanie dowodów stanowiących postawę ustalenia stanu faktycznego sprawy (brak oryginalnego dziennika budowy i własna interpretacja niby braku wpisów do dziennika budowy) oraz wydanie decyzji w wyniku przestępstwa (niedostarczenie dziennika budowy oraz prowadzenie przez organ postępowania w sprawie samowoli budowlanej bez najważniejszych dokumentów). W związku z ww. wnioskiem PINB pismem znak [...] z [...] lipca 2014 r. wezwał skarżących do podania, w terminie 7 dni, dokładnej daty powzięcia przez nich wiadomości o przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., stanowiących podstawę wznowienia postepowania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z 4 sierpnia 2014 r. podali, iż wiadomość o przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. powzięli 16 marca 2014 r. W dniu 14 sierpnia 2014 r. do PINB wpłynął drugi wniosek skarżących dotyczący wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją PINB Nr [...] z [...] marca 2011 r., nakazującą rozbiórkę dachu wykonanego nad częścią budynku mieszkalnego - bliźniaka usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. B. w P.. Jako podstawę wznowienia wnioskodawcy podali przesłanki tożsame z tymi, jakie określili pierwotnie (tj. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.). Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. organ I instancji orzekł o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Nr [...] z [...] marca 2011 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że decyzja ostateczna, co do której złożono wniosek o wznowienie postępowania została wykonana. Na skutek złożonego odwołania WINB decyzją Nr [...] z [...] marca 2015 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę powyższego stanowiło stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnioskodawcy w sposób niedostateczny sprecyzowali datę, w której dowiedzieli się o podstawie wznowienia postępowania. Zatem decyzja wydana została z uchybieniem przepisów postępowania, wobec nie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. PINB po raz wtóry orzekł o odmowie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji ostatecznej. Organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a., nadto skarżący nie zachowali terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Na skutek złożonego odwołania WINB decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę powyższego stanowiły stwierdzone uchybienia formalne. Postanowieniem Nr [...] z [...] czerwca 2015 r. PINB orzekł o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego z uwagi na wykonanie obowiązku objętego decyzją, co do której złożono wniosek o wznowienie postepowania. Na skutek złożonego zażalenia organ odwoławczy postanowieniem Nr [...] z [...] lipca 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Ponownie rozpoznając sprawę PINB postanowieniem Nr [...] z [...] maja 2016 r. orzekł o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną Nr [...] z [...] marca 2011 r. Następnie decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., orzekł o odmowie uchylenia ww. decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w sprawie nie stwierdzono by sporna decyzja ostateczna wydana została w wyniku przestępstwa. Nie stwierdzono również, by dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, co w omawianej sprawie nie miało miejsca. Wskazał jednocześnie, że w ramach prowadzonego odrębnego postępowania administracyjnego dokonana zostanie wnikliwa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przeprowadzona procedurę mająca na celu doprowadzenie budynku do stanu u zgodnego z prawem. Szczególnie wnikliwej analizie poddana zostanie chronologia wykonywania poszczególnych elementów budynku (roboty ziemne, fundamenty, mury podpiwniczenia, strop nad piwnicami, mury parteru, strop nad parterem oraz dach i kominy) w stosunku do daty wygaszenia pozwolenia na budowę. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucili nieprawidłową ocenę stanu prawnego związaną ze wskazanym art. 145 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art.145 § 2 k.p.a. oraz błędną ocenę, a w zasadzie jej brak polegającej na wizualnej tzw. na pierwszy rzut oka ocenie treści decyzji nr [...] i dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji, na postawie których PINB wydał decyzję nr [...] z [...] marca 2011 r., w której to decyzji wskazał, że tylko dach na budynku mieszkalnym na działce nr [...] został wybudowany jako samowola budowlana. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot oceny w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2017 r. WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 poz. 290 ze zm., zwana dalej: p.b.), orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i orzekając co do istoty sprawy odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Nr [...] z [...] marca 2011 r., nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanego dachu obiektu mieszkalnego - bliźniaka na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości P.. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy WINB stwierdził, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z uwagi na nieprawidłową podstawę prawną. Wskazał w tym zakresie, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art.145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Podstawa prawna zaskarżonej decyzji stoi w sprzeczności z sentencją rozstrzygnięcia. Właściwą podstawą prawną powinien więc być przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego błędna podstawa prawna nie może być jednak powodem uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż spowodowałoby to w istocie wydanie decyzji tożsamej z niniejszą. Odnosząc się do meritum sprawy WINB podał, iż we wnioskach o wznowienie postepowania skarżący jako podstawę powyższego podali przesłanki określone w art. art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i art. 48 p.b. Podnosili, że "postępowanie do wydania decyzji rozbiórkowej Nr [...] wydane zostało w oparciu o fałszerstwo intelektualne, potwierdzające nieprawdę i na niepełnej bardzo ważnej w tej sprawie dokumentacji czyli na zasadach przestępczych, co nie ulega wątpliwości i jest oczywiste". Zdaniem WINB w sprawie niniejszej brak jest dowodu na okoliczność, iż zebrane przez organ I instancji dowody okazały się fałszywe. Wnioskodawcy nie przedłożyli żadnego orzeczenia sądu ani innego organu stwierdzającego, iż dowody na które powołał się PINB są fałszywe. Nie przedstawili także żadnego orzeczenia sądowego, który potwierdzałby, że jakikolwiek dowód w sprawie został sfałszowany. Samo subiektywne przekonanie wnioskodawców o istnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie przesądza, że taka przesłanka w istocie zaistniała. Oceniając drugą przesłankę podnoszoną przez wnioskodawców - wydanie decyzji w wyniku przestępstwa – WINB ocenił, że wnioskodawcy nie przedstawili żadnego orzeczenia stwierdzającego, że w omawianej sprawie mamy do czynienia z popełnieniem przestępstwa. Podobnie jak w przypadku przesłanki z art. 145 § pkt 1 k.p.a., samo subiektywne przekonanie wnioskodawców o istnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. nie przesądza, że taka przesłanka w istocie zaistniała. Odnosząc się do zarzutów odwołania WINB stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przyczyną złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie była działalność organu I instancji, brak było zatem podstaw do zastosowania art. 150 § 2 k.p.a. i orzekania w kwestii wznowienia przez WINB jako organ I instancji. Nie wystąpiła także przesłanka z art. 145 § 2 k.p.a., przewidująca możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podali, iż w postępowaniu administracyjnym wykazali, iż spełnili wszystkie ustawowe wymagania do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Podnieśli, że sporna decyzja ostateczna wydana została w wyniku przestępstwa, nadto w decyzji nr [...] z [...] marca 2011 r. PINB poświadczył nieprawdę, że tylko prowizoryczny dach nad obiektem wykonany został jako samowola budowlana po wygaśnięciu pozwolenia na budowę. Zdaniem wnioskodawców należało wznowić to postępowanie ponieważ w obiekcie - jak się teraz okazuje samowoli budowlanej - zlokalizowany jest w sposób nielegalny zakład [...] z blacharstwem i lakiernictwem włącznie. Działalność ta zlokalizowana jest wprost pod oknami ich bliźniaczego domu, co zagraża ich zdrowiu i życiu. Uważają, że błędne jest stanowisko WINB wyrażone w zaskarżonej decyzji, że jako wnioskodawcy nie udowodnili przestępstwa i w sprawie nie ma prawomocnego wyroku. Podali w tym zakresie, że zgodnie z treścią art. 145 § 2 k.p.a. i komentarzem do tego przepisu, wznowienie może nastąpić przed wydaniem orzeczenia przez prokuraturę, czy Sąd jeśli przestępstwo jest oczywiste, a sytuacja zagraża zdrowiu i życiu. Poświadczenie nieprawdy w decyzji ostatecznej nr [...] z [...] marca 2011 r. jest oczywiste, a nielegalny uciążliwy zakład w samowoli budowlanej zagraża ich zdrowiu i życiu. W odpowiedzi na skargę WINB podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na wstępie zaznaczyć należy, iż stanowiące przedmiot skargi decyzje wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz ocenić, czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został z zachowaniem ustawowego terminu wynikającego z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. lub art. 145a § 2 k.p.a. Stosownie do postanowień art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Zasadą jest zatem, że podanie o wznowienie postępowania strona wnosi w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Kluczowym dla pozytywnego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, jest zachowanie terminu do jego złożenia, co musi być przez stronę udowodnione. Analiza cytowanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. W ramach pierwszego właściwy organ administracji zobligowany jest ustalić, czy spełnione są ustawowe przesłanki dopuszczalności wznowienia oraz czy wniosek został złożony w ustawowym terminie. Pozytywne ustalenia w tym zakresie skutkują wydaniem przez organ postanowienia otwierającego drugi (rozpoznawczy) etap postępowania wznowieniowego, w trakcie którego organ bada, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdzenie istnienia takiej wady obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Podnieść dalej należy, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji, w myśl art. 8 k.p.a. jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa. Obowiązek ten jest realizowany, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero, bowiem jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, orzekające w sprawie organy dopuściły się bowiem naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 146 § 1 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekające w postępowaniu administracyjnym organy nie przeprowadziły dokładnej analizy celem ustalenia czy wniosek skarżących o wznowienie postępowania złożony został z zachowaniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Stwierdzić w tym zakresie trzeba, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika brak wyraźnego stanowiska organów. Trzeba zwrócić uwagę, że wnioskodawcy składali kilka wniosków o wznowienie postępowania (wniosek z 18 marca 2014 r., pismo wyjaśniające z 4 sierpnia 2014 r. i ponowienie wniosku z 14 sierpnia 2014 r.), wskazując, iż o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania dowiedzieli się oni 16 marca 2014 r. Określony w art. 148 § 1 k.p.a. termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (zgodnie z regulacją art. 57 § 3 k.p.a.) upływał zatem 16 kwietnia 2014 r. Organy powinny ocenić, który wniosek uznano jako pierwszy wniosek o wznowienie postępowania, odnieść się do terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a następnie poddać analizie czy istniały podstawy do wznowienia postępowania. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przyjął jako wniosek o wznowienie wniosek z dnia 12 sierpnia 2014 r., przy czym także nie odniósł się co do terminowości jego złożenia. Sąd dopatrzył się, że w aktach znajduje się wniosek o wznowienie z dnia 18 marca 2014 r. – złożony osobiście. Natomiast organ I instancji całkowicie pominął kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego, kwestie odniesienia się do złożonego wniosku o wznowienie postępowania i ustalenia czy wniosek ten złożono w terminie. Zasadniczo można skonstatować, że organ I instancji uznał, że w ramach odrębnie prowadzonego postępowania administracyjnego dokona wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Jest to w ocenie Sądu niedopuszczalne, gdyż należy pamiętać, że PINB prowadził postępowanie po jego wznowieniu, a więc związany był przeprowadzeniem postępowania wznowieniowego w sprawie decyzji ostatecznej nr [...]. W takiej sytuacji brak ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organ I instancji, prowadzi do wniosku czy nie doszło do naruszenia art. 15 k.p.a. Organ odwoławczy bowiem dokonał oceny przesłanek wznowieniowych przy całkowitym braku tej oceny ze strony organu I instancji. W wyniku analizy materiału dowodowego sprawy dotyczącej wznowienia postępowania Sąd stwierdza, iż przedstawiona wyżej kwestia terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie była poddana ocenie organów nadzoru budowlanego. Spełnione zostały zatem przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego spornych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdza, że przy skardze organ odwoławczy przedstawił cztery tomy akt administracyjnych. Sposób prowadzenia tych akt budzi jednak zastrzeżenia. W dokumentach tych brak jakiejkolwiek chronologii. Z przedstawionej dokumentacji wynika, iż organ prowadził wiele postępowań: w trybie zwykłym, nieważnościowym oraz wznowieniowym, tak w odniesieniu do całego budynku, jak i jego elementów oraz co do zmiany sposobu użytkowania części budynku. Jednak nie wyodrębniono kompletu dokumentów dla tych poszczególnych postępowań, dokumenty te są pomieszane, nieraz zdublowane. I tak dokumenty dotyczące niniejszego postępowania znajdują się w różnych tomach akt, bez zachowania chronologii, nie uporządkowane, bez numeracji stron i karty przeglądowej. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie do uporządkowania akt sprawy w ramach poszczególnych postępowań, a także wykona wytyczne i zalecenia Sądu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (pkt 1 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania obejmujących wpis sądowy od skargi orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło