VIII SA/Wa 597/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku C.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług postanawia 1. przyznać C.P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF C.P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wniosku oraz w piśmie pełnomocnika skarżącej załączonym do wniosku wskazano, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie wychowującą dwójkę studiujących dzieci. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z nieruchomości rolnej w wysokości 2 tys. zł (w załączeniu kserokopia decyzji Wójta Gminy B.D. o ustaleniu podatku rolnego za 2007 r. w wysokości 1715 zł). Koszty bieżącego utrzymania rodziny wynoszą około 2 tys. zł. Według oświadczenia skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, na rachunku bankowym znajduje się obecnie kwota 28,95 zł i w ciągu ostatnich trzech miesięcy na ten rachunek nie wpłynęły żadne środki finansowe (załączone zaświadczenie z banku spółdzielczego). Jako jedyny majątek wymieniono dom o powierzchni 180 m- oraz nieruchomość rolną. Pismem z dnia 13 grudnia 2007 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wyjaśnienie, co do składnika majątku ruchomego obejmującego samochód osobowy marki HUNDAI i wskazania jego wartości, oświadczenia czy w związku z posiadanym gospodarstwem rolnym ubiegała się o przyznanie dopłat bezpośrednich w 2006 i 2007 r., udokumentowania wysokości wydatków na bieżące utrzymanie, nadesłania zaświadczenia z Urzędu Gminy o wysokości dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego, a także oświadczenia, czy w związku z poniesioną stratą w gospodarstwie w 2005 r. na skutek gradobicia oszacowaną na kwotę 95.850 zł otrzymała odszkodowanie bądź inną formę wsparcia finansowego. W odpowiedzi nadesłano kserokopie faktur za gaz z wyliczoną kwotą do zapłaty w wysokości około 2.390 zł za okres od lutego do listopada 2007 r., faktury za telefon z miesiąca kwietnia i listopada 2007 r. w kwocie odpowiednio 371 zł i 143 zł, zaświadczenia z Urzędu Gminy o rocznej dochodowości z gospodarstwa rolnego o powierzchni 27,32 ha w kwocie 38.814 zł, komputerowy wydruk rozliczenia wpłat za energię elektryczną między innymi za 2007 r. bez wskazania, co oznaczają kwoty opatrzone "*" tj. czy zostały zapłacone, czy też stanowią zaległość. Ponadto skarżąca nadesłała kserokopię decyzji z dnia 13 lutego 2007 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów w wysokości 5.901,34 zł oraz opinię Wydziału Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W. o szkodzie w gospodarstwie rolnym powstałej w 2007 r. na skutek wymarznięcia drzew owocowych, oszacowanej na sumę 64.897 zł. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 powołanej ustawy). Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwość obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych w szczególności osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jest to bowiem forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (post. NSA z 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów tj. kosztów jaki musi ponieść strona w związku z toczącym się postępowaniem i jej aktualnej kondycji finansowej. Podkreślić również należy, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się on w takiej sytuacji materialnej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd nie znalazł w niniejszej sprawie uzasadnienia dla przyznania stronie prawa pomocy w pełnym zakresie objętym wnioskiem. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma fakt, iż skarżąca z synem R. posiada duże (27,32 ha) gospodarstwo rolne, którego roczna dochodowość według zaświadczenia z Urzędu Gminy wynosi 38.814 zł. Otrzymuje również dopłaty bezpośrednie do posiadanych gruntów, w 2007 r. była to kwota około 6.000 zł podobna kwotę otrzymała według oświadczenia w 2006 r. Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada także samochód osobowy o wartości 20.000 zł. Z uzyskiwanych dochodów jest również w stanie ponieść koszty wynagrodzenia ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika - dor. podatkowego. Rozpatrując zasadność wniosku C.P. o przyznanie prawa pomocy, a także biorąc pod uwagę charakter sprawy uznano, że wnioskodawczyni nie jest osobą pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jednocześnie wzięto pod uwagę fakt, iż na utrzymaniu skarżącej pozostaje dwoje dorosłych, aczkolwiek uczących się dzieci. Uwzględniając fakt, że skarżąca samodzielnie ponosi koszty utrzymania dzieci, a także okoliczność, że w 2007 r. poniosła szkody w sadownictwie powstałe w wyniku wymarznięcia stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie występują przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa uzasadniające częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego w części przekraczającej 250 zł. W ocenie ref. sądowego uiszczenie tak ustalonego wpisu od skargi będzie w zasięgu możliwości finansowych skarżącej i nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej i rodziny. Oddalając wniosek w pozostałej części uznano, że na dzień orzekania w jego przedmiocie nie jest przesądzone, że skarżąca będzie w stanie częściowo partycypować w kosztach sądowych, uiszczając na przykład opłaty kancelaryjne za podejmowane w niniejszej sprawie czynności Sądu. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.