VIII SA/Wa 598/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Główny Inspektor Transportu Drogowego (Organ) zaskarżoną decyzją z 11 czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13l ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645), rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 32 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 760 ze zm.) nałożył na M. Ł. (Skarżący) karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem nr rej. [...] w dniu 18 sierpnia 2023 r. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Organ ustalił, że Pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 12 ton, poruszał się w dniu 18 sierpnia 2023 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr S7 węzeł G. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]), co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Kontrolowany Pojazd został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS), jak również został powiązany z urządzeniem służącym do uiszczania opłat elektronicznych, jednakże, wobec braku wymaganych środków, za przedmiotowy przejazd opłata nie została uiszczona. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego i zapisany pod numerem ewidencyjnym jw. Pismem z 19.04.2024 r. Organ zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a., które doręczono 24.04.2024 r. Pismem, które wpłynęło do Organu 6.05.2024 r. Skarżący złożył wyjaśnienia w sprawie, wskazując, że do naruszenia doszło w wyniku wadliwie działającego urządzenia zamontowanego w przejeździe oraz nieprawidłowego funkcjonowania systemu elektronicznego poboru opłat. Zdaniem Skarżącego przepisy ustawy o drogach publicznych wzajemnie się wykluczają. Skarżący zwrócił też uwagę na regulacje dotyczące zmian w zakresie pandemii COVID, które ułatwiają wykonywanie przewozów drogowych i obwieszczenie z 25.06.2021 r. wniósł o ponowne przeanalizowanie postępowania i wydanie decyzji mając na uwadze obecną sytuację kryzysową. Pismem z 14.05.2024 r. Organ poinformował Skarżącego o uzupełnieniu materiału dowodowego o wydruki z Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS) na podstawie których ustalono na podstawie analizy wykazu transakcji pojazdu o nr rejestracyjnym [...] iż urządzenie poboru opłat jak i system były sprawne . Powyższe przyjęto w oparciu o poprawna sekwencje niezakłóconych połączeń urządzenia pokładowego z następujących po sobie bramownicami na płatnych odcinkach dróg krajowych. Jednocześnie organ wskazał, ze w momencie w/w przejazdu na koncie użytkownika nie było dostępnych środków pieniężnych umożliwiających pobranie opłaty za przejazd. Nadto na podstawie potwierdzenia dokonania przedpłaty organ ustalił, że doładowanie konta do którego przypisany jest w/w pojazd, poi powyższym naruszeniu nastąpiło 8.09.2023 r. o godz. 12:35 kwotą 800 zł. Jednocześnie organ poinformował o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz możliwości zgłoszenia żądań. W dniu 10.06.2024 r. do organu wpłynęło pismo Strony zawierające identyczna treść, wnioski jak pismo z 6.05.2024 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i stwierdził, że na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL ustalono, że kontrolowany Pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS, zaś podmiotowi odpowiedzialnemu za ów pojazd na dzień odnotowania naruszenia, a więc Skarżącemu, jako podmiotowi będącemu posiadaczem Pojazdu, wymierzona została kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, tj. w wysokości 1500 zł. Odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącą nieprawidłowości w działaniu urządzenia i poborze opłat, Organ wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej z uwagi na ewentualne nieprawidłowości związane z brakiem powiadomień, jako że przyczyny, z powodu których opłata elektroniczna nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Podniósł również, że Skarżąca, jako profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinna wykazać należytą staranność podczas prowadzenia tego typu działalności, wskazując zarazem sposoby weryfikacji stanu konta. Wskazał, że doładowanie konta po w/w naruszeniu nastąpiło 8.09.2023 r. o godz. 12:35 tj. po upływie 3 dni od zakończenia przejazdu, nadto, że pojazd o nr rejestracyjnym [...] na dzień naruszenia był przypisany do konta rozliczeniowego o numerze [...], a nie jak wskazuje strona do konta rozliczeniowego o numerze [...]. Podniósł, że przyczyną nie uiszczenia należnej opłaty był brak zabezpieczenia wystarczającej ilości środków pieniężnych na koncie przedpłaconym przez Użytkownika. Nadmienił, że z dniem 1.07.2023 r. na terenie Polski został zniesiony stan zagrożenia epidemicznego spowodowany zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, a co za tym idzie obowiązujące przepisy lub zawarte w nich zmiany. Odnosząc się do argumentu, iż urządzenia w nowym systemie e-TOLL nie sygnalizują stanu środków na koncie SPOE KAS wskazał, iż stan salda użytkownik może sprawdzić za pomocą Internetowego Konta Klienta oraz aplikacji mobilnej e-TOLL.Pl jak i podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta. Historia przejazdów po drogach płatnych oraz naliczonych opłat jest dostępna w Internetowym Koncie Klienta. Organ nie znalazł także przesłanek do zastosowania art. 189f oraz art. 189e k.p.a. Podniósł również, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych mają charakter decyzji związanych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów: 1/art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13 k ust. 1 pkt 1, art. 13 k ust. 4 ustawy o drogach publicznych poprzez ich błędna wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ I instancji, że zasadne jest wymierzenie kary w wysokości 1500 zł na właściciela pojazdu który poruszał się po drodze krajowej pojazdem samochodowym bez uiszczenia opłaty elektronicznej; 2/naruszenie przepisów postępowania administracyjnego które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; 3/naruszenie zasad postępowania administracyjnego które mogły mieć wpływ na wynik postępowania tj art. 11 w zw. z art. 8 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy o drogach publicznych. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...). Stosownie do treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, podmiotem odpowiedzialnym w ww. zakresie jest właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych. Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. I tak, odcinek drogi krajowej krajowej nr S7 węzeł G. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]), po którym w dniu 18 sierpnia 2023 r. poruszał się kontrolowany pojazd, został wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Naruszenie, które doprowadziło do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w tej sprawie zostało ujawnione na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL. Wynikało z nich, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany w SPOE-KAS, jednakże nie uiszczono opłaty za przejazd, dlatego posiadaczowi pojazdu została wymierzona kara pieniężna w wysokości 1500 zł. Z odpowiedzialności tej nie zwalnia strony Skarżącej kwestia nieotrzymywania powiadomień z systemu e-TOLL o niskim bądź zerowym stanie konta. Obowiązek uiszczania opłaty jest jasno sprecyzowany w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych i ma bezwzględny charakter. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest natomiast sztywna (art. 13k ust. 1 powołanej ustawy), a organ nie może jej miarkować. Zgodzić się należy z poglądem Organu, że Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, zajmujący się przewozem, powinna wywiązywać się z obowiązków nałożonych nań przez przepisy powszechnie obowiązującego prawa z należytą starannością. Niezasadne jest przy tym powoływanie się na wadliwe działanie systemu SPOE-KAS, podczas gdy strona Skarżąca miała możliwość sprawdzenia w inny sposób aktualnego stanu konta. Wskazać również należy, że w świetle poczynionych ustaleń Organ nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2022 r., II GSK 1091/19). W okolicznościach tej sprawy, Organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego regulacja z art. 189f nie może mieć zastosowania, wypełniając tym samym obowiązek rozważenia z urzędu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Uczynił to również w kontekście regulacji z art. 13k ust. 8a ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Jak wynika z akt sprawy, Organ zweryfikował, kiedy nastąpiło zasilenie konta, a tym samym uiszczenie opłaty elektronicznej, w następstwie zakończenia przejazdu. Miało to miejsce z przekroczeniem trzydniowego terminu, bowiem Skarżący dokonał tego 8 września 2023 r., termin z art. 13k ust. 8a powołanej ustawy upływał zaś 21 sierpnia 2023 r. Zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy został wyczerpująco wyjaśniony, Skarżący był informowana o dołączanych do akt sprawy dokumentach, a poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę Skarżącą. Dlatego podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 k.p.a., traktujące o postępowaniu dowodowym, są niezasadne. W okolicznościach tej sprawy nie doszło również do naruszenia art. 11 w zw. z art. 8 kpa, bowiem Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyjaśniając przy tym zasadność przesłanek którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nadto organ na każdym etapie postępowania informował Skarżącego o przyczynach i podstawach prawnych podejmowanych czynności, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji w należyty i spójny sposób wyjaśnia przesłanki, które doprowadziły Organ do wydania rozstrzygnięcia w postaci nałożenia kary pieniężnej. Ze wszystkich wskazanych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.