VIII SA/Wa 600/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg. akt VIII SA/Wa 600/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...], znak [...] Wojewoda Mazowiecki, biorąc za podstawę art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( tj. DZ.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zmianami), dalej jako k.p.a., w związku z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych( tj. DZ.U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zmianami),dalej jako ustawa, po rozpoznaniu odwołania A.C. od decyzji z dnia [...], znak [...] wydanej przez Prezydenta Miasta R. w przedmiocie odmowy wymeldowania T.P. z pobytu stałego z lokalu w R. przy ulicy [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, iż decyzją z dnia [...], wydaną przez Prezydenta Miasta R. odmówiono wymeldowania T.P. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...]. Organ ustalił, że T.P. obecnie przebywa w areszcie. W dniu 14 czerwca 2007 roku złożył pisemne wyjaśnienia w sprawie. Wynika z nich, iż do chwili aresztowania zamieszkiwał on w lokalu przy ulicy P. w R.. Po opuszczeniu aresztu chce wrócić do miejsca stałego zameldowania. Wnioskodawca A.C. zeznawał, że T.P. w przedmiotowym lokalu nie mieszka od kilku lat. Nadto organ podnosił, że przesłuchani w charakterze świadków M.H., G.W., T.K. potwierdzili fakt jego zamieszkiwania w tym lokalu. Nadto w czasie kontroli meldunkowej, przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2007 roku, ustalono, iż zamieszkiwał on w lokalu przy ulicy P. Potwierdziła to również w swoich zeznaniach jego matka B.P. Organ I Instancji otrzymał informację z II Komisariatu Policji, iż T.P. przed aresztowaniem ukrywał się przed organami ścigania i dlatego też nigdy nie zastano go w miejscu stałego zameldowania. Został on zatrzymany w okolicy S.M., w pobliżu miejsca zamieszkania. W świetle dokonanych ustaleń organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art.15 ust. 2 ustawy i odmówił wymeldowania T.P. z pobytu stałego. Od decyzji organu I Instancji odwołał się A.C. podnosząc, iż jest on właścicielem zabudowanej posesji, położonej przy ulicy P. Skarżący podnosił, że do zameldowania potrzebna jest zgoda osób posiadających prawo własności danej nieruchomości. Z tego powodu wnioski i umowy sporządzone między zarządcą a lokatorami zamieszkującymi przy ulicy P. nie posiadały mocy prawnej. W ocenie organu odwoławczego stosownie do art.15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego dłużej niż trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy, zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala stwierdzić, iż T.P. nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu stałego w R. przy ulicy P. w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy. Fakt ten potwierdził T.P. w swoich pisemnych wyjaśnieniach, podnosił, że po opuszczeniu aresztu zamierza powrócić do lokalu gdzie jest zameldowany. Co prawda jeden ze świadków - A.S., sąsiadka zeznała, że T.P. od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu i nie mieszkał w chwili aresztowania, ale pozostali świadkowie zeznali, iż mieszkał on w tym lokalu. Z tego powodu organ odmówił wiary zeznaniom świadka A.S. Również w ocenie organu z pisma policji wynika, że mieszkał on w przedmiotowym lokalu do chwili aresztowania. O tym, że T.P. mieszkał w przedmiotowym lokalu w ocenie organu może świadczyć także wynik oględzin lokalu, podczas których stwierdzono, iż mieszkanie to wyposażone jest w meble, sprzęt kuchenny, znajdują się rzeczy osobiste T.P. Organ nie zgodził się z odwołującym, że nie było podstaw do zameldowania T.P. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu z uwagi na brak umocowania zarządcy nieruchomości. Zdaniem organu zameldowanie na pobyt stały lub czasowy trwający ponad trzy miesiące nie jest uzależnione od posiadania uprawnień do przebywania w lokalu, a jedynie od zamieszkiwania. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego w ocenianym stanie faktycznym i prawnym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania - opuszczenia o charakterze trwałym i dobrowolnym - uzasadniająca wymeldowanie decyzją administracyjną, na podstawie art. 15 ust.2 ustawy nie została w stosunku do T.P. spełniona. Nie zerwał on związków ze spornym lokalem, chce do niego wrócić po odbyciu kary pozbawienia wolności, natomiast czasowe przebywanie poza miejscem zamieszkania uzasadnione jest względami obiektywnymi- przebywaniem w areszcie. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł A.C. Wnosił on o stwierdzenie nieważności zameldowania T.P. w lokalu przy ulicy P. w R.. W uzasadnieniu swojej skargi podnosił, że jest właścicielem nieruchomości położonej w R. przy ulicy P. W latach 1946- 2004 różne instytucje podlegające Prezydentowi Miasta R. sprawowały nad nią zarząd. W jego ocenie, zarządcy nie posiadali prawa do sprawowania zarządu na tą nieruchomością i dokonywania zameldowania i przydziału lokali. Tak więc takie zameldowania osób tam zamieszkujących, w tym T.P. są bezprawne. Zameldowanie danej osoby bez zgody właściciela nieruchomości narusza między innymi przepisy art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz jest sprzeczne z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A.C. zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn podnoszonych w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U. nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnej nie może zostać przeprowadzona przez sąd dowolnie, a w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może, bowiem eliminować potrzebę ustalania zaistnienia innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej wojewódzkich sądów administracyjnych. W pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji ( i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu wodzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Dopiero po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością, sąd administracyjny może przystąpić do badania ewentualnego istnienia pozostałych wad orzeczenia. W następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny powinien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art.145 § 1 pkt 1 lit. b i c). W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały dostatecznie wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy[ por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1981 roku, SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz.7]. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że zaskarżona decyzja nie została poprzedzona postępowaniem, które w sposób jednoznaczny odpowiedziałoby, co do czasu i charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu przez T.P. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego { np. wyrok z 14 maja 2001 roku, syg. akt V SA 1496/00, pub. LEX 54454 } pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów{ art. 10 ust.1 w związku z art.6 ust.1 ustawy oraz art. 25 kodeksu cywilnego}. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby, to miejsce gdzie dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania{ odzież, żywność, meble}, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce w pobliżu którego stara się zameldowany koncentrować miejsce nauki, pracy, robienia zakupów, korzystania z usług, opieki medycznej. O stosownym opuszczeniu lokalu będziemy mogli mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal w którym był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Ustalenia faktyczne organów w tym zakresie, w ocenie Sądu są dowolne, nie uwzględniające całości materiału dowodowego, czym organy naruszyły przepisy art. 7 i art.77 § 1, art. 80 k.p.a. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art.80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści[ wyrok NSA z 7 kwietnia 2001 roku NSA, I SA 1768/99, LEX 54171]. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż aby zaakceptować dokonaną ocenę materiału w zakresie ustaleń faktycznych nie może ona nosić znamion dowolności, a dokonana ocena musi znaleźć odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Ustaleniom faktycznym w niniejszej sprawie można postawić zarzut sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału. Taka sprzeczność zachodzi wtedy, gdy powstaje dysharmonia pomiędzy materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a konkluzją do jakiej dochodzi organ na podstawie tego materiału. Taka sprzeczność wystąpi gdy : - z treści dowodu wynika co innego niż przyjął organ / przeinaczenie /; - gdy pewnego dowodu zebranego nie uwzględniono przy ocenie - wbrew obowiązkowi oceny całokształtu okoliczności sprawy; - gdy organ przyjął pewne fakty za ustalone, mimo że nie zostały one w ogóle lub są niedostatecznie potwierdzone; - gdy organ uznał pewne fakty za nie udowodnione, mimo że były ku temu podstawy; - ocena materiału dowodowego koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania, tzn. organ wyprowadził błędny logicznie wniosek z ustalonych przez siebie okoliczności. Przechodząc do ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie należy zauważyć, iż organ uznał, na podstawie zgromadzonego materiału, że T.P. zamieszkiwał w lokalu przy ulicy P. w R., aż do momentu jego aresztowania. Organ dokonując oceny dowodu z zeznań świadka A.S., która nie potwierdzała tej okoliczności, odmówił jej wiarygodności, tylko na tej podstawie, że pozostają one w sprzeczności z zeznaniami innych świadków przesłuchanych w sprawie. Należy zauważyć, iż A.S. jest najbliższą sąsiadką T.P. i dlatego, to ona winna mieć najbardziej wiarygodne informacje o jego zamieszkiwaniu, bądź niezamieszkiwaniu w tym lokalu. Jednocześnie należy zauważyć, że zeznania te korelują z informacją policji, iż usiłując zatrzymać T.P. wielokrotnie przyjeżdżali do tego lokalu i nigdy go tam nie zastano. Organ nie poczynił ustaleń przez jaki okres przed aresztowaniem te poszukiwania były kontynuowane. Nie można w ocenie Sądu przyjąć, że skoro T.P. przed aresztowaniem się ukrywał, to również w tym samym okresie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Organ ma obowiązek dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego, aby uzyskać jednoznaczne w tym zakresie ustalenia faktyczne. Dokonując jednak oceny wiarygodności danej grupy dowodów, organ musi w uzasadnieniu decyzji wskazać dlaczego dany dowód nie zasługuje na wiarygodność i wywód w tym zakresie winien odpowiadać zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Samo podanie, iż dowód ten pozostaje w sprzeczności z innym dowodem, jest oceną dowolną materiału dowodowego i w takiej sytuacji nie można obronić się przed zarzutem występowania sprzeczności pomiędzy istotnymi ustaleniami organu, a treścią zebranego materiału dowodowego w sprawie. Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art.107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej- do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w ar.11 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien organ poczynić ustalenia faktyczne na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego i powinien dokonać swobodnej oceny tego materiału, co pozwoli odpowiedzieć czy i kiedy przedmiotowy lokal opuścił T.P., oraz czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały i dobrowolny. Organ również powinien ustalić czy do lokalu jest dostarczana energia elektryczna, wobec stanowiska, że T.P. od wielu lat nie zamieszkuje w tym lokalu. Jeśli energia elektryczna nie jest dostarczana, to od kiedy. Postępowanie w tym zakresie może mieć istotne znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i wydania trafnej decyzji. W sytuacji, gdy lokal był pozbawiony dopływu energii elektrycznej, to należałoby rozważyć, czy realna jest możliwość zamieszkiwania w takim lokalu. Ustalenia poczynione w sprawie powinny znaleźć odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu, które będzie spełniało wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Stawiane przez skarżącego zarzuty, co do braku podstaw do zameldowania T.P. w przedmiotowym lokalu, z uwagi na brak zgody właściciela budynku, nie mogły okazać się trafne. Należy zauważyć, że przedmiotem zaskarżonej decyzji były kwestie ustalenia, czy istnieją podstawy do wymeldowania T.P. z pobytu stałego. Kwestie badania legalności czynności materialno- technicznej zameldowania danej osoby na pobyt stały, mogłyby być badane, ale w innym postępowaniu. Z tych też względów Sąd biorąc za podstawę art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzekł, jak na wstępie. Na podstawie art.152 p.p.s.a. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji. Biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącego. Zasądzone koszty obejmują uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od wniesionej skargi.