VIII SA/Wa 608/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...] zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy: W dniu [...] lipca 2019 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm., dalej udp), co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu w dniu powstania naruszenia był J. W.. Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej Odcinek drogi krajowej nr [...] skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...] - granica m. P., po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] lipca 2019 r., został wyszczególniony w zał. 2 pkt 13 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 890). W konsekwencji Główny Inspektor Transportu Drogowego, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] nałożył na J. W. karę pieniężną w wysokości [...] zł, na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. W. (dalej: Strona, Skarżący) podniósł, że nie był świadomy konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej, ponieważ miał przyczepę do [...] kg. Ponadto wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i utrzymującą 3 osobową rodzinę. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy) decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t. j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. "j", art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2140), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy powołał się na obowiązujące przepisy prawne, wskazując, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej [...] tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Podkreślił, że w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono, że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej [...] tony. Z kolei jak wskazał organ odwoławczy wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej. W rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. l3k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości [...] zł. Dalej podał, że zgodnie z art. 13k ust. 6 udp, na podmiot o którym mowa w art. 13k ust. 4 udp, nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia wymienione w art. l3k ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 udp, dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie jednej doby. Stosownie zaś do treści art. 13k ust. 7 udp, za dobę uznaje się okres od godziny 00:00 do godziny 24:00 w danym dniu. Ponadto wskazał, że wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych. Organ, rozstrzygając sprawę, nie ma zatem możliwości wydania decyzji o innej treści niż ta, którą przewidują przepisy prawa, o ile zaistniał określony w tych przepisach stan faktyczny. Z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, bezsprzecznie wynika, że Strona nie uiściła opłaty elektronicznej za wskazany przejazd. Uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu jednostki pokładowej viabox. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. Według ustaleń organu odwoławczego Skarżący nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Organ przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, jaką należy nałożyć za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej kieruje się jedynie danymi widniejącymi w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, które są tożsame z danymi zawartymi w dowodach rejestracyjnych pojazdów. W rozpoznawanej sprawie jak wywiódł GITD, na podstawie danych z bazy CEPiK ustalono, że Skarżący poruszał się zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej powyżej 3,5 t. Dane z CEPiK, są tożsame z danymi widniejącymi w dowodzie rejestracyjnym pojazdu i przyczepy. Odnosząc się do argumentów Skarżącego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w systemie Viatoll opłaty elektroniczne nie są pobierane wstecz, tzn. już po wykonanym przejeździe. Co do braku świadomości Strony w zakresie obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, nadmienił, że właściciele pojazdów samochodowych mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Obowiązkiem właściciela pojazdu samochodowego jest przestrzeganie przepisów, na każdym odcinku pokonywanej trasy przejazdu. Rodzaje pojazdów, za przejazd którymi ustalono obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej wynika z treści udp, która została prawidłowo opublikowana w Dzienniku Ustaw. W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przedstawionych przez Stronę argumentów nie można uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Pojazd w ogóle, nie był wyposażony w urządzenie viaBox, co uniemożliwiało całkowicie uiszczenie opłaty elektronicznej za sporny przejazd. Organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Ustawa o drogach publicznych nie przewiduje innej kary za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, ani jej miarkowania. Końcowo dodał, że Strona może złożyć wniosek o udzielenie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. W opisowej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, Skarżący wniósł o odstąpienie od ukarania go karą [...] zł. Przyznał, iż wykonywał przejazd drogą na której pobiera się opłaty, ale zrobił to nieświadomie. Wskazany przejazd wykonywał w dniu [...] lipca 2019 r. i jeden przejazd był o godzinie [...] zaś drugi przejazd powrotny o godzinie [...] w dniu [...] lipca 2019 r., zatem nie zmieścił się w czasie o [...] minut. Dlatego prosi o przysłowiowe przymknięcie oka na karę 1× [...] zł. Podtrzymał stanowisko co do swojej trudnej sytuacji materialnej, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i ma na utrzymaniu rodzinę. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowanej podstawy prawnej czy jej oceny. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych. Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). W rozpoznawanej sprawie ustalono na podstawie danych znajdujących się w CEPiK, że kontrolowany pojazd Strony został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielowi została wymierzona kara na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, w wysokości [...] zł. Należy podkreślić, że przepisy udp przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią art. 13k ust. 6 udp, na podmiot o którym mowa w art. 13k ust. 4 udp, nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia wymienione w art. 13k ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 udp, dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie jednej doby. Stosownie zaś do treści art. 13k ust. 7 udp, za dobę uznaje się okres od godziny 00:00 do godziny [...] w danym dniu. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z 5 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406) przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik: 1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową"; 2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową; 4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w 5 6 ust. 1 pkt 1; 5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w 5 6 ust. 1 pkt 2. Z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: 1) przedpłaty albo 2) płatności okresowej z zabezpieczeniem. Co istotne uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że pojazd Skarżącego nie był wyposażony w urządzenie viabox, zaś Skarżący nie kwestionował faktu nie zawarcia umowy z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Jak wskazano powyżej wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości, Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem a pobierającym opłatę. Organem uprawnionym do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej jest Inspekcja Transportu Drogowego. W zaistniałym stanie faktycznym sprawy, nie zakwestionowanym przez Skarżącego nie budzi wątpliwości Sądu, że w dniu [...] lipca 2019 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], o czym świadczy zdjęcie pojazdu. Co istotne w sprawie również odcinek drogi krajowej po której poruszał się Skarżący był prawidłowo oznakowany tabliczkami [...]. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że przejazd odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Nadto przeprowadzona kontrola wykazała, że w samochodzie nie było zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. Obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Poza sporem pozostaje bowiem, ze obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaboxu, a co za tym idzie brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej. Nieuiszczenie opłaty elektronicznej powoduje obowiązek organu administracji publicznej nałożenia na kierującego kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Zaznaczyć wypada, że z obowiązujących unormowań wynika, że organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa - mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których Skarżący dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Należy podkreślić, że organ związany jest definicją samochodu ciężarowego zawartą w przepisach ustawy - Prawo o ruchu drogowym,. Zgodnie z art. 2 pkt 42 ww. ustawy samochód ciężarowy, to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków; określenie to obejmuje również samochód ciężarowo - osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą. Organ przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, jaką należy nałożyć za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej kieruje się jedynie danymi widniejącymi w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, które są tożsame z danymi zawartymi w dowodach rejestracyjnych pojazdów. W niniejszej sprawie na podstawie danych z bazy CEPiK ustalono, że pojazd J. W. o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany jako samochód ciężarowy. Ponadto przejazd miał miejsce o godzinie [...]. W świetle art. 13k ust. 7 udp za dobę, w rozumieniu ust. 6 (udp) uznaje się okres od godziny [...], do godziny [...] w danym dniu. Zatem w zaskarżonej decyzji kara pieniężna w wysokości [...] zł została nałożona prawidłowo. Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one chybione. Po pierwsze Skarżący nie negował ustaleń organu co do godziny przejazdu, co do faktu braku urządzenia viabox i faktu iż wykonywał przejazd samochodem ciężarowym (zarejestrowanym jako samochód ciężarowy w CEPiK).Okoliczność jak podaje Strona braku świadomości, że musi opłacić opłatę elektroniczną nie ma wpływu na wydaną decyzję. Jeśli pierwszy przejazd Strony po tej samej drodze miał miejsce w dniu [...] lipca 2019 r. o godzinie [...], to zakończyła się doba o godzinie [...] i niewątpliwie o godzinie [...] w dniu [...] lipca 2019 r. rozpoczęła się nowa doba i na podstawie powołanych przepisów uprawniała organ do wymierzenia kary. Organ nie naruszył przy tym art. 7 kpa. Z kolei sam fakt, że Strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.