VIII SA/Wa 614/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu J. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lutego 2018 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. S. na zarządzenie Starosty G. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia regulaminu rozliczania kosztów ciepła w lokalach mieszkalnych postanowił: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z 1 lutego 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 25 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako: "Sąd") odrzucił skargę J. S. (dalej: "skarżąca") uznając, że skarga na zarządzenie Starosty G. w przedmiocie wprowadzenia regulaminu rozliczania kosztów ciepła w lokalach mieszkalnych, nie podlega kognicji sądów administracyjnych i jest niedopuszczalna. W dniu 22 listopada 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, z czego ponosi opłaty za czynsz - [...] zł, media [...] zł, leczenie - [...] zł, rehabilitację - [...] zł. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżąca wyjaśniła, że nie posiada samodzielnego rachunku bankowego, korzysta ze wspólnego konta z córką, na to konto wpływa też jej emerytura. Do pisma załączyła kserokopię decyzji o waloryzacji emerytury, fakturę za wodę, dowód opłaty czynszu oraz dwa paragony za leki. Postanowieniem z 1 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Podkreślił, że odmowa podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, iż niemożliwe jest ustalenie, czy skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podkreśliła, że odmowa ustanowienia adwokata w sprawie jest odmową udzielenia dostępu do wymiaru sprawiedliwości i stanowi poważne naruszenie praw człowieka, gdyż narusza prawo skarżącej do wniesienia odwołania w sprawie. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że wspólny rachunek bankowy wynika z oszczędności na opłatach bankowych "(wyciąg też jest płatny)". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie zawodowych pełnomocników) jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zgodnie z treścią art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżąca nie wykazała bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącej w trybie powołanego wyżej przepisu art. 255 uppsa powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości co do oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, na co zwrócił uwagę również referendarz sądowy, że skarżąca nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, by istotnie znajdowała się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niej instytucji prawa pomocy. Przede wszystkim nie złożyła na wezwanie wyciągów z rachunku bankowego, na który wpływa emerytura skarżącej, nawet jeśli rachunek nie należy do niej, nie pozwala na obiektywną ocenę sytuacji materialnej. Nie sposób bowiem ocenić jak kształtują się wydatki skarżącej w stosunku do posiadanych środków finansowych. Skarżąca nie wykazała również, by stałym comiesięcznym wydatkiem w wysokości [...] zł były koszty jej rehabilitacji. Sąd rozpoznając sprzeciw, zgodził się z referendarzem sądowym, że skarżąca uniemożliwiła dokonanie oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okoliczność powyższa wynika z faktu, że skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła stosownych dokumentów. Skoro skarżąca uchyliła się od obowiązku udzielenia żądanych danych, to referendarz sądowy pozbawiony został możliwości dokonania merytorycznej oceny wniosku. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego z 1 lutego 2018 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.