VIII SA/Wa 616/08
PostanowienieWSA w Warszawie2009-04-15
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stronie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z udziałem w sprawie, powinno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, mimo że w sprawach z zakresu pomocy społecznej zwolnienie od kosztów sądowych następuje z mocy prawa?Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej. Obowiązek udowodnienia tej sytuacji spoczywa na wnioskodawcy. W przypadku spraw z zakresu pomocy społecznej, strona jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa, co nie wyklucza przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli sytuacja materialna strony to uzasadnia.Stan faktyczny
R.J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując na niskie dochody z renty i świadczenia z opieki społecznej. Wcześniej sąd przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym w innej sprawie. Wniosek dotyczył sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie zasiłku celowego.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w pozostałym zakresie wniosek oddalono i zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata 2. w pozostały zakresie wniosek oddalić 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie adwokata dla R.J. zam. [...]
Wyrokiem z dnia 18 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie zasiłku stałego.
W dniu [...] marca 2009 r. R.J. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jedynym jego dochodem jest renta w wysokości [...] zł netto. Oświadczył również, że w miesiącach styczeń, luty i marzec otrzymywał zasiłki z opieki społecznej.
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego uznać należy, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie Poza tym sytuacja materialna i rodzinna skarżącego znana jest Sądowi z urzędu, bowiem postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 258/08 przyznane zostało mu prawo pomocy w zakresie całkowitym.
Skarżący osiąga minimalny dochód, nieprzekraczający najniższego miesięcznego wynagrodzenia, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Poza tym korzysta ze świadczeń opieki społecznej. Powyższe okoliczność uzasadniają zastosowanie wobec skarżącego instytucji prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie oddalono wniosek w części obejmującej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych bowiem na mocy art. 239 pkt 1 a p.p.s.a strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło