VIII SA/Wa 619/16

WyrokWSA w Warszawie2017-01-19

Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wydane w wyniku rozpatrzenia przedwczesnego zażalenia, narusza prawo procesowe?
Ratio decidendi
Postanowienie organu odwoławczego wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przed rozpoczęciem biegu terminu do jego wniesienia jest wadliwe. Wniesienie zażalenia przed doręczeniem postanowienia organu pierwszej instancji jest przedwczesne i nie wywołuje skutków prawnych. Rozpatrzenie takiego zażalenia przez organ odwoławczy stanowi wydanie rozstrzygnięcia z urzędu, bez wniosku strony, co jest rażącym naruszeniem prawa procesowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowaną altanę z grillem. Skarżący zarzucili m.in. błędne ustalenie stanu faktycznego, brak uzasadnienia prawnego i naruszenie przepisów k.p.a. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WINB, uznając, że zostało ono wydane w wyniku rozpatrzenia przedwczesnego zażalenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od niego solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. P., P. P., A. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. P., P. P., A. P. zwrot kosztów postępowania w kwocie [...] złotych. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. P., P. P. i A. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Postanowieniem ostatecznym nr [...] z [...] listopada 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (zwany dalej: PINB, organ I instancji) - w celu legalizacji samowolnie wybudowanej altany z grillem o powierzchni zabudowy [...] m2 na terenie działek ewid. [...],[...],[...] przy ul. Ł. w R. - nałożył na A. P. (zwana także: inwestor) obowiązek przedłożenia w terminie do 31 stycznia 2016 r., określonych dokumentów. W dniu 29 stycznia 2016 r., inwestor przedłożył wymagane ww. postanowieniem dokumenty. Po dokonaniu sprawdzenia przedłożonego projektu PINB postanowieniem Nr [...] z [...] lutego 2016 r. nałożył na inwestora obowiązek usunięcia braków w terminie do 15 marca 2016 r. W dniu 10 marca 2016 r. inwestor przedłożył projekt architektoniczno-budowlany, ostateczną decyzję Prezydenta Miasta R. Nr [...] z [...] maja 2015 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji pod nazwą: budowa altany z gilem na terenie działek nr ewid. [...],[...],[...] przy ul. Ł. w R., oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym samym inwestor wykonał obowiązek nałożony postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2015 r. Postanowieniem Nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. organ I instancji działając na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w związku z art. 59f ust. 1-3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, zwana dalej: p.b.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej: k.p.a.) orzekł o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł za samowolną budowę altany z grilem o powierzchni zabudowy [...] m2 na terenie działek nr ewid. [...],[...],[...] przy ul. Ł. w R. . Ww. opłatę należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego rozstrzygnięcia. Postanowienie niniejsze doręczone zostało A. P. w trybie art. 44 k.p.a. Pierwsze awizo miało miejsce 28 kwietnia 2016 r., zaś drugie awizo 6 maja 2016 r. Zwrot przesyłki do organu I instancji z uwagi na jej niepodjęcie w terminie nastąpił 13 maja 2016 r. Pozostałym uczestnikom postępowania (P. P. i A. P. zwani także: współwłaścicielami nieruchomości) ww. postanowienie zostało doręczone 28 kwietnia 2016 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że w ramach postępowania legalizacyjnego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego właściwy organ ustala, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej. Podstawę opłaty legalizacyjnej stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu (k) i współczynnika wielkości obiektu (w), z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Współczynniki (k) i (w) określa załącznik do ustawy, a stawkę opłaty (s) w wysokości zł określa art. 59f ust. 2 p.b. PINB podał, iż stanowiąca przedmiot legalizacji altana z grilem zakwalifikowana została do VIII kategorii obiektów budowlanych - inne budowle. Opłatę legalizacyjną ustalono w kwocie [...] zł, obliczonej według wzoru: (s)x(k)x(w)x50, gdzie (s) wynosi [...] zł, (k) - dla innych budowli (kategoria VIII) wynosi [...], (w) wynosi [...], co stanowi: ([...] zł x [...] x [...]) x 50 – [...] zł. Wskazał, że w przypadku nie uiszczenia opłaty legalizacyjnej we wskazanym terminie, zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu lub jego części. Jednocześnie odnosząc się do argumentów inwestora podnoszonych w toku postępowania organ I instancji wyjaśnił, iż istotnym w sprawie jest fakt zrealizowania obiektu przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Sporna altana została zrealizowana przed uzyskaniem przez decyzję nr [...] przymiotu ostateczności i jest nielegalna. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody [...] nie ma znaczenia dla sprawy samowoli budowlanej, brak jest zatem przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania. Wskazana przez inwestora opłata legalizacyjna w wysokości [...] zł dotyczy wyłącznie samowolnej budowy obiektów określonych w art. 29 ust. 1 pkt 1, 2, 2a, 3, 3a, 6, 12, 13, 16,19, w tym altan o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Przedmiotowa altana nie została zakwalifikowana do żadnych z tych obiektów, albowiem jej powierzchnia zabudowy wynosząca [...] m2 kilkukrotnie przekracza powierzchnię zabudowy altany wyliczoną w tym przepisie. Opłata legalizacyjna została wyliczona według ściśle określonego przez ustawodawcę wzoru i organ w sprawie jej wysokości nie ma żadnej uznaniowości. Zażalenie na powołane rozstrzygnięcie złożyli A. P., P. P. i A. P. (zwani dalej: skarżący) wnioskując o jego uchylenie w całości oraz o wstrzymanie wykonania zażalonego postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili: 1. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na błędnym przyjęciu, że w postępowaniu niniejszym mamy do czynienia z samowolą budowlaną polegającą na posadowieniu altany z grillem o powierzchni zabudowy [...] m2, podczas gdy przedmiotem budowy było posadowienie na działkach nr [...],[...],[...] przy ul. Ł. w R., wyłącznie wiat; 2. brak uzasadnienia prawnego na jakiej podstawie zakwalifikowano altanę z grillem do VIII kategorii obiektów budowlanych - inne budowle, co między innymi skutkowało przyjęciem współczynnika (k) w wysokości [...]; 3. naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na braku podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym pominięcie przez organ wyjaśnień składanych w toku prowadzonego postępowania przez skarżących - inwestora oraz współwłaścicieli nieruchomości; 4. naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na braku podjęcia przez organ ustaleń dotyczących między innymi kwestii dokładnej daty budowy wiaty oraz zrealizowania inwestycji; 5. naruszenie art. 9 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 c p.b., polegającego na braku wskazania, na jakiej podstawie PINB przyjął w ogóle, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną, skoro na budowę wiat obowiązujące przepisy prawne nie wymagają pozwolenia; 6. pominięcie w toku postępowania administracyjnego współwłaścicieli nieruchomości, tj. działek o numerze [...],[...],[...]; 7. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na błędnym sklasyfikowaniu obiektu, przez przyjęcie, iż mamy do czynienia z altaną, podczas gdy przedmiotem budowy są wiaty o otwartej przestrzeni, nie zamknięte kubaturowo ścianami; 8. pominięcie okoliczności, iż w trakcie oględzin, które miały miejsce 26 października 2015 r. osoba je prowadząca z ramienia organu I instancji nie przedstawiła stosownego upoważnienia, jak również nie udowodniła posiadanych przez siebie właściwych uprawnień; 9. brak wyjaśnienia pojęcia wiaty oraz altany jako kwestii, które powinny być w przedmiotowej sprawie wskazane. Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie postanowieniem Nr [...] z [...] czerwca 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b., orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. W uzasadnieniu postanowienia WINB stwierdził zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Podał, iż organ I instancji prawidłowo wszczął procedurę legalizacyjną w stosunku do samowolnej budowy altany z grillem o powierzchni zabudowy [...] m2 usytuowanej na terenie działek nr ewid. [...],[...],[...] położonych przy ul. Ł. w R.. Wskazał, że 22 września 2015 r. do PINB wpłynęło pismo M. G. informujące o możliwości popełnienia samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu altany z grillem pomimo, że procedura dotycząca wydania pozwolenia na budowę jest w toku. Do pisma dołączono wydruk ze strony www.geoprtal.gov.pl, na którym widoczna jest altana usytuowana na działkach nr ewid. [...],[...] i [...] położonych przy ul. Ł. w R., a także trzy fotografie ukazujące wybudowaną altanę. Natomiast decyzja Prezydenta Miasta R. Nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę m.in. altany z grillem objętej przedmiotem niniejszego postępowania została wydana 24 września 2015 r. W materiale dowodowym zgromadzonym przez PINB znajduje się pismo skarżących z 11 listopada 2015 r. informujące, że w lipcu 2015 r. każdy z nich wybudował pojedyncze wiaty z przeznaczeniem na różne cele, natomiast w sierpniu 2015 r. zadaszyli te wiaty łącząc je w całość. Zdaniem WINB twierdzenie skarżących dotyczące budowy pojedynczych wiat, które "powstały na obrysie koła ze środkową częścią wyjściową o szerokości 4 m od poszczególnych wiat" nie jest wiarygodne, przeczy temu m.in. przedłożona dokumentacja budowlana oraz materiał fotograficzny. Sam fakt przyznania się współwłaścicieli działek nr ewid. [...],[...] i [...] do zrealizowania samowoli budowlanej we wskazanym terminie tj. lipiec-sierpień 2015 r., bezsprzecznie świadczy o wybudowaniu spornej altany z grillem w warunkach samowoli budowlanej. WINB wskazał, iż procedura legalizacji samowoli budowlanej uregulowana jest w art. 49 p.b. Organ nadzoru budowlanego, który otrzymał w wyznaczonym terminie dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3, traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego, jest zobowiązany zbadać: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń; 3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W przypadku, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w wyżej wymienionym zakresie lub nieprawidłowości takie zostały usunięte w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. W sprawie inwestor przedłożył dokumentację określoną postanowieniem Nr [...] z [...] listopada 2015 r., po analizie której PINB ustalił opłatę legalizacyjną. Warunkiem koniecznym dla ustalenia opłaty legalizacyjnej jest sprawdzenie projektu budowlanego pod względem zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, kompletność projektu budowlanego, posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Organ I instancji dokonał sprawdzenia przedłożonej dokumentacji budowlanej i potwierdził jej zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz warunkami techniczno-budowlanymi, a także jej kompletność. Przedmiotowa altana z grillem stanowi według załącznika do p.b. kategorię VIII — inne budowle. Nie można przedmiotowej altany zakwalifikować do innej kategorii wskazanej w p.b. Składniki nakładanej opłaty są następujące: (s) - stawka opłaty wynosząca [...] zł, (k) - współczynnik kategorii obiektu wynoszący [...], (w) – współczynnik wielkości obiektu budowlanego wynoszący [...]. Po wyliczeniu kwota wynosi: [...] x ([...] x [...] x [...]) = [...] zł. Organ odwoławczy podał, iż procedura legalizacyjna nie ma charakteru obligatoryjnego, jest alternatywą wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednym z obligatoryjnych etapów tego postępowania jest ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej, bowiem aby proces legalizacji samowoli budowlanej mógł być zakończony wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, inwestor jest zobowiązany do uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Organ nadzoru budowlanego w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest zobligowany do określenia opłaty legalizacyjnej. Inwestor nie ma bezwzględnego obowiązku jej uiszczania, przedmiotowa opłata nie podlega bowiem przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza jedynie rezygnację z legalizacji samowoli budowlanej. Przy czym w takim wypadku musi liczyć się z tym, że organ nadzoru budowlanego wyda decyzję o przymusowej rozbiórce. Odnosząc się do zarzutów zażalenia WINB podał, że kwestia dotycząca samowolnej budowy altany z grillem o powierzchni zabudowy [...] m2 została wyjaśniona w niniejszym rozstrzygnięciu. Nie można uznać, że skarżący wybudowali kilka małych wiat, a następnie połączyli je w całość. Potwierdza to m.in. opis techniczny będący załącznikiem do projektu budowlanego, w którym wskazano, że konstrukcję altany stanowi 13 słupów drewnianych ustawionych na obwodzie koła. Fundamenty pod słupy drewniane: żelbetowe wylewane z betonu B-20 na podlewce z betonu B 7.5 zbrojone stalą AIII i A-O. Ściany fundamentowe o grubości 30 cm z kamienia na zaprawie cementowej. Na słupach ułożone zostaną płatwie podparte mieczami. Dach o konstrukcji drewnianej, na krokwiach i deskowaniu pełnym przykrytym papą. Osoby posiadające uprawnienia budowlane nie wskazały, że konstrukcja altany składa się z kilku mniejszych altan. Uzasadniając kwalifikację spornego obiektu budowlanego jako inne budowle - VIII kategoria obiektów według załącznika do p.b. wskazał, iż tylko ta kategoria odpowiada spornej altanie z grillem. Kwestia daty powstania altany została również wyjaśniona w uzasadnieniu niniejszego postanowienia. Stwierdził również, że współwłaściciele działek mieli zapewniony udział w przedmiotowym postępowaniu, o czym świadczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Natomiast procedura legalizacyjna dotyczy jedynie inwestora (zgodnie z treścią art. 52 p.b.), którym jest A. P.. Skargę do sądu administracyjnego na powołane postanowienie złożyli skarżący wnioskując o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w całości oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez ustalenie, że przedmiotowa konstrukcja stanowi altanę, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z wyjaśnień skarżących, wynika, że mamy do czynienia z wiatą, składającą się pierwotnie z trzech mniejszych wiat; 2. art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a, przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, że skarżący jako współwłaściciele działek nr ewid. [...],[...] i [...] położonych przy ulicy Ł. w R. przyznali, że doszło do zrealizowania samowoli budowlanej w lipcu - sierpniu 2015 r. oraz przez niewyjaśnienie na jakiej podstawie oparto to twierdzenie, podczas gdy skarżący wyjaśniali, że każdy z nich wybudował wiatę, które następnie połączyli; 3. art. 10 w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez ustalenie, że istniejąca konstrukcja jest tożsama z tą, o której pozwolenie na budowę stara się inwestor; 4. art. 6, art. 8 i art. 9 i art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez pominięcie faktu, iż w trakcie oględzin w dniu 26 października 2015 r. osoba je prowadząca nie przedstawiła skarżącym stosownego upoważnienia i nie przedstawiła posiadanych uprawnień, co świadczy o braku kompetencji przez osobę kontrolującą; 5. art. 8, art. 9 w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyjaśnienie pojęcia altany i wiaty, mimo że kwestie te mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie; 6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, mimo że prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ winien był uchylić postanowienie PINB w całości i umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie; 7. art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w związku z art. 59 f ust. 1-3 p.b. przez ustalenie, że doszło do realizacji samowoli budowlanej, gdyż wybudowany przez skarżących obiekt budowlany wymagał pozwolenia na budowę, podczas gdy osoby te, mając świadomość wejścia w życie nowych przepisów w czerwcu 2015 r., tj. art. 29 ust. 2c p.b., zdecydowały się na wykorzystanie posiadanej nieruchomości i postawienie kilku wiat nie wymagających ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący szczegółowo omówili poszczególne ww. zarzuty. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują, zatem skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa procesowego, które uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i ocenę zasadności skargi. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszona ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (art. 141 § 2 k.p.a.). W sprawach nie uregulowanych w Rozdziale 11 k.p.a. – Zażalenia – do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie natomiast z treścią art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Do rozpatrzenia odwołania właściwy jest organ wyższego stopnia. Oznacza to, że wniesienie odwołania (zażalenia) uwarunkowane jest doręczeniem decyzji (postanowienia) stronom postępowania. W niniejszej sprawie doręczenie postanowienia organu I instancji miało miejsce dla inwestora w trybie art. 44 k.p.a. Pierwsze awizo miało miejsce 28 kwietnia 2016 r., zaś drugie awizo 6 maja 2016 r. Zwrot przesyłki do organu I instancji z uwagi na jej niepodjęcie w terminie nastąpił 13 maja 2016 r. Skutek doręczenia postanowienia organu I instancji dla inwestora nastąpił zatem 12 maja 2016 r. Pozostałym uczestnikom postępowania P. P. i A. P. ww. postanowienie zostało doręczone 28 kwietnia 2016 r. Z powyższego wynika, że dla inwestora bieg terminu do złożenia zażalenia rozpoczął się w dniu 13 maja 2016 r. i upływał 19 maja 2016 r., zaś dla pozostałych skarżących termin ten rozpoczął się w dniu 29 kwietnia 2016 r. i upływał 5 maja 2016 r. Natomiast zażalenie złożone zostało przez skarżących w jednym piśmie nadanym 4 maja 2016 r., zatem w 6 dniu z siedmiodniowego terminu na dokonanie tej czynności dla skarżących P. P. i A. P.. Zatem zażalenie inwestora od postanowienia organu I instancji zostało złożone przed datą doręczenia jej postanowienia w trybie art. 44 k.p.a. Zażalenie to było zatem przedwczesne. Jak wskazano wyżej, stosownie do treści art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zażalenie musi być wniesione w sposób prawidłowy, a organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie zażalenia, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego (por. wyrok WSA w Warszawie z 2004 r., sygn. akt VI SA/Wa 1471/2004, publ. Rzeczpospolita 2005/85 str. C3, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 1984 r., sygn. akt II SA 2048/83, publ. Gazeta Prawna 1985/24 str. 8). Termin do wniesienia odwołania, jak wynika z treści wyżej cytowanego art. 141 § 2 k.p.a., rozpoczyna swój bieg w dniu, w którym doręczono stronie postanowienie. Wniesienie zażalenia przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych. Skoro postanowienie organu I instancji podlegało doręczeniu w trybie art. 44 k.p.a. ze skutkiem 12 maja 2016 r. to ewidentnym jest, iż zażalenie złożone 5 maja 2016 r. było przedwczesne. W tej sytuacji wydanie postanowienia przez organ odwoławczy wskutek rozpatrzenia takiego przedwczesnego środka zaskarżenia, jest w istocie wydaniem rozstrzygnięcia z urzędu, bez wniosku strony. Uchybienie to stanowi naruszenie prawa i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. musi skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając ponownie zażalenie organ odwoławczy uwzględni wskazówki Sądu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania – zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł biorąc za podstawę art. 200 i art. 210 § 1 i 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło