VIII SA/Wa 622/19
WyrokWSA w Warszawie2021-06-09
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007, jeśli pierwotna decyzja przyznająca te płatności została wydana z naruszeniem prawa, ale nie mogła zostać uchylona z powodu upływu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Organ administracji ma prawo wszcząć odrębne postępowanie na podstawie art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nawet jeśli pierwotna decyzja przyznająca te płatności jest wadliwa i nie może zostać wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu upływu terminu przedawnienia. Wypłacone na podstawie takiej decyzji środki należy uznać za nienależne.Stan faktyczny
Spółka cywilna otrzymała płatności rolnośrodowiskowe za 2007 rok. W późniejszym postępowaniu stwierdzono, że pierwotna decyzja przyznająca te płatności została wydana z naruszeniem prawa. W związku z tym wszczęto nowe postępowanie w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Organy administracji ustaliły, że wypłacona kwota stanowiła nienależnie pobrane środki publiczne. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dotyczące przedawnienia i dobrej wiary. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółki cywilnej reprezentowanej przez wspólników [...] Spółka z o.o. w B. i P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2007 rok oddala skargę.
Decyzją nr [...] z [...] marca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej jako "Kierownik ARIMR" lub "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwana dalej: "k.p.a."), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.
o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm., dalej jako "ustawa o Agencji"), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., dalej jako "rozporządzenie RM z 20 lipca 2004 r."), art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu: administracji i kontroli, przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności, przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm., dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004"), orzekł o ustaleniu dla R. A. [...] z siedzibą w B. kwotę nienależnie pobranych płatności
z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (dalej także "PRŚ") w wysokości [...] zł.
Rozpoznając odwołanie na rozstrzygnięcie Kierownika ARiMR, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), decyzją nr [...]
z [...] lipca 2019 r., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, R. A. [...]
z siedzibą w B. (dalej jako "Spółka") decyzją Kierownika ARiMR z [...] września 2008 r., otrzymała płatności z tytułu PRŚ, tj. m.in. w wysokości [...] zł (na 2007 r.). Przedmiotowa decyzja została odebrana osobiście przez P. M. – wspólnika spółki w dniu [...] października 2008 r., a środki przekazano na rachunek bankowy w dniu [...] października 2008 r.
Następnie Kierownik ARiMR, po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności, decyzją z [...] września 2018 r. nr [...], stwierdził wydanie decyzji nr [...] z [...] września 2008 r. z naruszeniem prawa,
a rozpoznający odwołanie Dyrektor ARiMR, decyzją z [...] stycznia 2019 r. utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji.
Kierownik ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia R. A. [...] kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ przyznanych decyzją Kierownika ARiMR w B. Nr [...] z [...] września 2008 r. w związku
z wydaniem decyzji z [...] września 2018 r. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, decyzja przyznająca płatności R. A. [...] z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2007 została wydana z naruszeniem prawa. Jest to decyzja prawomocna w sprawie.
Organ odwoławczy stwierdził zatem, że powyższe oznacza, iż kwota płatności przekazana na rachunek podmiotu w dniu [...] października 2008 r. z tytułu płatności PRŚ za rok 2007, na mocy pierwotnej decyzji z [...] września 2008 r. stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi [...] zł.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji, Kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Wypłacone nienależnie R. A. [...] środki publiczne za rok 2007 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy,
o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności wynosi [...] zł, a zatem przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Jednocześnie zaznaczył, iż Kierownik ARiMR dokonał błędnej analizy ustalenia kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, co zostało skorygowane w uzasadnieniu i nie miało wpływu na utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do argumentów odwołania, wyjaśnił że wszczęcie i prowadzenie postępowania w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe. Zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami wymienionymi w art. 145 k.p.a. po upływie wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. okresu przedawnienia nie oznacza sanacji takiej decyzji. Decyzja taka - pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego na skutek upływu terminu przedawnienia - jest decyzją nieprawidłową,
a w konsekwencji wypłacone na jej podstawie płatności należy uznać za nienależne.
Według organu odwoławczego, wszczęte postępowanie z art. 29 ustawy
o Agencji stanowi nowe i samodzielne postępowanie do wydania decyzji administracyjnej o ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest samodzielną podstawą prawną decyzji o ustalaniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Za bezsporne Dyrektor ARiMR uznał, że na rachunek R. A. [...] zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2007 rok w kwocie [...] zł, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.
W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy odniósł się do kwestii dotyczącej przyznania płatności spółkom cywilnym, powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 2/12.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu płatności, Dyrektor wyjaśnił, że kwestie te reguluje art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., natomiast wbrew twierdzeniom strony skarżącej art. 68 Ordynacji podatkowej nie może być stosowany ze względu na szczególną regulację wynikająca z art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Co do zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, 8, 77, 79 § 1 i 2, 81 k.p.a., to
w ocenie Dyrektora ARiMR w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji, nie doszło do uchybień w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów. Ponadto jak stwierdził organ odwoławczy, organ I instancji, uwzględniając zarówno dyspozycje zawarte
w przepisach prawa regulujących kwestię dochodzenia przez organy ARiMR kwot nienależnych (art. 6 k.p.a.), jak również w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 7, 8 i 9 k.p.a.) wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. w którym wskazał wszelkie dowody i okoliczności skutkujące koniecznością zwrotu nienależnie pobranych przez Stronę płatności (art. 1 1 i 12 k.p.a.). Decyzja organu I instancji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Za bezzasadny uznał zarzut strony dotyczący naruszenia dyspozycji art. 10 k.p.a.
W odniesieniu do naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Nr 2988/95, stwierdził, że nie znajduje on zastosowania w sprawie, zatem nie mógł zostać naruszony. W niniejszej sprawie jak podał organ odwoławczy, obowiązek zwrotu kwoty [...] zł dotyczy płatności wypłaconej za rok 2007, co do której zgodnie z przepisem z art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 Z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 Z 30.06.2014 r. str. 48), kwestię dochodzenia kwot nienależnie pobranych płatności reguluje art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.
Na podstawie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Odnosząc się do powyższej kwestii organ odwoławczy dodał nadto, że celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika,
a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wdania decyzji o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. W niniejszej sprawie wypłata płatności rolnośrodowiskowej za rok 2007, uznanej następnie za nienależnie pobraną miała miejsce w dniu [...] października 2008 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych R. A. [...] na mocy decyzji Kierownika ARiMR Nr [...] z [...] września 2008 r. zostało doręczone spółce w dniu [...] października 2018 r. Zatem w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż spółka została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
W podsumowaniu decyzji organ odwoławczy stwierdził brak dobrej wiary po stronie spółki z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności.
Skargę na powołaną wyżej decyzję organu odwoławczego do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wniosła o przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj. z akt sprawy przyznania płatności za okres objęty skarżoną decyzją oraz z informacji odpowiadającej pełnemu odpisowi KRS na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 29 ustawy o ARiMR;
- art. 68 i art. 93 o.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR;
- art. 73 ust. 5 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w przypadku gdyby zapisy art. 73 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w sprawie niniejszej
- art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004,
- art. 7, art. 8, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78, art. 79 § 1 i 2, art. 80 k.p.a.
w związku z 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004;
- art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004;
- art. 97 § 1 k.p.a.;
- art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW;
- art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora ARiMR utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu dla skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ za 2007 r. Kwestia sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie dla skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ na podstawie art. 29 ustawy o Agencji. W ocenie skarżącej, nie można jej obciążyć odpowiedzialnością za zwrot ewentualnych nienależnie pobranych kwot płatności przez Spółkę z uwagi na brak przeprowadzenia postępowania, tj. uwzględnienia wniosków dowodowych ze źródeł osobowych – przesłuchania świadków na okoliczności działania beneficjenta w dobrej wierze w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004. Ponadto według skarżącej w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o.p. działu III –
w tym art. 68.
Kontrolując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję według wyżej wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera argumentów mających wpływ lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty zawarte w skardze w większości zostały podniesione w odwołaniu, co do których organ odwoławczy w wyczerpujący sposób odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Według art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia
w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,
o których mowa w ust. 1. W tym przypadku jest to Kierownik ARiMR.
Wyjaśnić wypada, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W przedmiotowym postępowaniu organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Co istotne -postępowanie w zakresie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych.
Po pierwsze organy trafnie wskazały R. A. [...] jako zobowiązaną, dokonały także odpowiedniej oceny stosowania przepisów o.p. wymienionych w ustawie
o Agencji.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że płatności PRŚ za 2007 rok zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Spółkę jako wnioskodawcę we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] października 2008 r. w kwocie [...] zł.
Zatem wobec wypłaty na rachunek wnioskodawcy nienależnych środków publicznych za 2007 r., środków pochodzących z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji, zasadnym okazało się wszczęcie przez Kierownika ARiMR postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez beneficjenta środków finansowych, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji, wskazując
i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.
Należy się podzielić ustalenia organów ARiMR, że kwota nienależnie pobranych płatności PRŚ za rok 2007 przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06. 2006 r., str. 1 z późn. zm.). Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Sąd uznał za niezasadne zarzuty skarżącej zawarte zarówno w odwołaniu, jak
i skardze, a dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Naruszenia te, jeśli nawet wystąpiły, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Przede wszystkim, organy obu instancji podjęły wystarczające kroki do wyjaśnienia sprawy, zebrały też w wyczerpujący sposób materiał dowodowy niezbędny do wydania swoich rozstrzygnięć. Ponadto organ odwoławczy dostatecznie wyjaśnił kwestię błędnej analizy ustalenia kwoty stanowiącej równowartość 100 euro dokonanej przez Kierownika ARiMR.
Decyzje zostały bardzo obszernie i zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 i art. 11 k.p.a. należycie i w przekonywujący sposób uzasadnione, a ocena zebranych przez organy ARiMR dowodów nie jest dowolna. Nie doszło również do naruszenia art. 80 k.p.a. Zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu. Sąd nie podziela wywodu skargi, co konieczności przeprowadzenia wniosków dowodowych ze źródeł osobowych tj. przesłuchania świadków na okoliczności wskazywane przez skarżąca. W tym zakresie przeprowadzenie postępowania dowodowego należy uznać za zbędne, ponadto prowadziłoby do przedłużania postępowania. Organy zaś zasadnie stwierdziły, iż wnioskowane dowody nie miałyby wpływu na stanowisko organów, wobec konsekwentnego stanowiska, iż grunty zgłoszone do płatności środowiskowych za rok 2007 przez R. A. [...] są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez spółkę gospodarstwa rolnego. P. M. (co wiadome Sądowi z urzędu) w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności PRŚ, dokonał sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, tworząc podmioty zarządzane przez niego, a formalnie występując o płatności jako odrębni producenci.
Co istotne, w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie płatności. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych, co należy podkreślić.
Za nieuzasadniony Sąd uznaje zarzut naruszenia art. 79 k.p.a., bowiem analiza prowadzonego postępowania przez organy wskazuje, że skarżąca brała udział
w postępowaniu dowodowym, składała wnioski dowodowe, pisma, oświadczenia, miała możliwość wypowiedzenia się. Okoliczność, że organy nie uwzględniały zgłaszanych wniosków czy odmiennie oceniły złożone dowody nie świadczy o naruszeniu art. 79 k.p.a. Z kolei zarzut zawarty w skardze a dotyczący naruszenia art. 97 § 1 k.p.a. nie został przez skarżącą w przekonywujący sposób uzasadniony. Sam bowiem fakt prowadzenia przeciwko P. M. postępowania karnego, jak słusznie zresztą zauważył organ odwoławczy, nie może jeszcze przesądzać o konieczności zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia Spółce kwoty do zwrotu. Rozstrzygnięcie takiego postępowania nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego
w rozpatrywanej sprawie i nie ma przeszkody materialnoprawnej uniemożliwiającej wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.
Kolejną sporną w niniejszej sprawie jest kwestia przedawnienia ustalania kwoty płatności PRŚ otrzymanej przez Spółkę.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie reguluje art. 73 ust. 4
i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku
z tym, nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 o.p., czynią to odmiennie niż powyższe przepisy unijne. Przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Również art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów działu III o.p., gdzie znajduje się art. 68. Dlatego też ww. przepis nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację wynikającą z ww. przepisów unijnego rozporządzenia.
Wprawdzie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, stosownie do art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 straciło moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal
w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Ponadto zgodnie z art. 43 rozporządzenia Komisji (WE) nr 640/2014, rozporządzenie nr 1122/2009 straciło moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenie to stosuje się jednak nadal w stosunku do wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych
w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych.
W niniejszej sprawie wniosek o płatności PRŚ złożony przez Spółkę dotyczył roku 2007. Tym samym, zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że
w sprawie podstawę do ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności za ww. rok stanowi art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli
o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Stosownie z kolei do art. 73 ust. 5 powoływanego rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze
o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Jak ustalono powyżej, że płatności PRŚ zostały przekazane Spółce w dniu [...] października 2008 r. Zawiadomienie zaś o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało doręczone Spółce w dniu [...] października 2018 r., a zatem nie upłynął dziesięcioletni okres przedawnienia o którym mowa art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia.
Za prawidłowe należy uznać ustalenia organu odwoławczego dotyczące braku zaistnienia przesłanki dobrej wiary o której mowa w ww. przepisie, a która to ogranicza okres przedawnienia do lat czterech. Trafnie też Dyrektor ARiMR ocenił, że w sprawie nie zachodzą przypadki wyłączające obowiązek zwrotu płatności z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Realizacja płatności nie wynikała bowiem
z pomyłki organu. W dacie przyznawania i wypłaty płatności Spółce organ ARiMR kierował się bowiem danymi zawartymi we wniosku, a za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada zaś występujący z nim rolnik.
Wreszcie za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 i 3 ustawy
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW. Słusznie wskazuje organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, iż stosownie do art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca dana kwotę powiększoną o odsetki.
Co zaś do naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR, to powyższy przepis prawa nie znajduje swojego zastosowania w niniejszej sprawie. Tym samym nie mógł zostać naruszony. Strona skarżąca nie podaje w skardze na czym to naruszenie miałoby polegać.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło