VIII SA/Wa 623/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier poza kasynem postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. Sygn. akt II GZ 484/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. J. na postanowienie z dnia 29 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2017 r. (czwartym z kolei w sprawie) M. J. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że jest zatrudniony do 30 kwietnia 2017 r. na ½ etatu z wynagrodzeniem w wysokości ok. [...] zł oraz, że małżonkowie mają ustanowiony ustrój rozdzielności majątkowej. Pismem z dnia 8 maja 2017 r. zobowiązano skarżącego m.in. do udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania małżonków oraz złożenia zeznań podatkowych i wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że od 12 maja 2017 r., jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości [...]. Podał, że nie posiada rachunku bankowego, a w związku z rozdzielnością majątkową między małżonkami nie ma możliwości dostarczenia zaświadczenia o wynagrodzeniu żony, jak również wyciągów z jej rachunku bankowego. Do pisma załączył decyzję o uznaniu za osobą bezrobotną, własne zeznanie podatkowe za 2016 r. oraz akt notarialny - umowę majątkową małżeńską. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na które składa się na obecnym etapie postępowania wpis od skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej przysługuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał, że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto prawodawca przesądził, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia też wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Należy przy tym pamiętać, że wykazanie sytuacji majątkowej na potrzeby skorzystania z instytucji prawa pomocy powinno zostać szczególnie wiarygodnie udokumentowane. Rozstrzygnięcie w tej kwestii nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Jedynie szczegółowe i wiarygodne zestawienie dochodów i wydatków pozwala na rzetelną ocenę sytuacji wnioskodawcy. Oceniając złożony wniosek w świetle powyższych zasad należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Oświadczenie to jest podstawą domniemania, że wnioskodawca prowadzi razem z żoną wspólne gospodarstwo domowe. W tej sytuacji, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zbadać stan majątkowy samego wnioskodawcy, jak również i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W orzecznictwie przyjęta jest zasada, zgodnie z którą rzadko zdarza się, aby osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe (tak NSA w postanowieniu z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, niepublikowane). W tej sytuacji strona została zobowiązana do wykazania swojego stanu majątkowego, jak również i stanu majątkowego współmałżonka. Tymczasem wnioskodawca nie nadesłał żądanych w tym zakresie dokumentów źródłowych. Podnoszona przez skarżącego okoliczność obowiązywania rozdzielności majątkowej w małżeństwie nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Tak więc ustrój małżeńskiej rozdzielności majątkowej ma znaczenie przy wszelkiego rodzaju zobowiązaniach cywilnych, czy też podatkowych. Małżonek może powołać się na obowiązujący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej wobec kontrahentów, odnośnie umów zawieranych przez swojego małżonka, jak również wobec organu podatkowego, jeśli chodzi o zaległości podatkowe swojego małżonka. Skarżący nie wykazał jaki jest stan majątkowy jego małżonki, a skoro rozdzielność majątkowa nie zwalania z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi, to skarżący powinien wykazać, że żona nie może mu udzielić pomocy z uwagi na własną sytuację finansową czy rodzinną. Natomiast sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie przesądza niejako automatycznie o zasadności wniosku o prawo pomocy, zwłaszcza jeśli strona przedstawia swoją sytuację finansową w sposób fragmentaryczny i wybiórczy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.