VIII SA/Wa 624/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, M. W. podał, że z powodu posiadanych długów nie zamieszkuje w wspólnie z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Oświadczył, że większość jego zarobków pochłaniają wydatki na dziecko oraz, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z rodzicami (matka jest osobą bezrobotną), a dochód rodziny wynosi [...] zł. Pismem z dnia 18 września 2017 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie: 1) zaświadczenia o wynagrodzeniu, 2) zeznania podatkowego, 3) wyciągów z rachunku bankowego skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, 4) zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez matkę, 5) dowodu potwierdzającego zasądzenie alimentów oraz wywiązywanie się tego obowiązku, 5) dowodów wskazujących na wydatki w bieżącym utrzymaniu. W odpowiedzi skarżący złożył pismo z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], wyciąg z rachunku bankowego matki, własne zeznanie podatkowe za 2016 r. oświadczenie żony o przekazywania kwoty [...] zł na utrzymanie córki. Ponadto oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym przysługuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Oznacza to, że przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku nie wykazał w ocenie referendarza, że istotnie sytuacja rodzinna i materialna uzasadnia zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. Przede wszystkim nie złożył zaświadczenia o wynagrodzeniu własnym oraz ojca. Nie złożył również wyciągu z rachunku bankowego ojca. Przedłożył natomiast wyciąg za ostatnie cztery miesiące z rachunku należącego do matki, osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Z analizy operacji na tym rachunku wynika, że systematycznie na rzecz ZUS przekazywane są środki tytułem ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego skarżącego, regulowane są bieżące zobowiązania skarżącego np. za telefon i energię, jak i przelewy w jego imieniu na rzecz innego banku. Niezależnie od tego na rachunek ten matka skarżącego (osoba bezrobotna, bez dochodu według oświadczenia) dokonuje wpłat własnych w różnych wysokościach np. w dniu 15 września 2017 r. – [...] zł, w dniu 5 września 2017 r. – [...] zł, w dniu 14 i 12 sierpnia 2017 r. odpowiednio – [...] zł i [...] zł. Jakkolwiek skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, to wobec powyższych ustaleń oraz w świetle zasad doświadczenia życiowego, przyjąć należy za wysoce prawdopodobne, że rachunkiem tym dysponuje skarżący, a w konsekwencji, że stan środków oraz rodzaj operacji nie wskazuje na trudności finansowe, albo problemy w realizacji bieżących zobowiązań. Skarżący nie złożył zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, co w świetle ustaleń dotyczących opłacania składek na ubezpieczenie, może wskazywać na prowadzenie przez niego działalności gospodarczej, z której dochodów nie ujawnił. W tej sytuacji w ocenie referendarza, brak podstaw do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, bowiem nie wykazał on ponad wszelką wątpliwość, że obowiązek poniesienia kosztów postępowania przekracza jego możliwości finansowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.