VIII SA/Wa 632/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W.R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego W. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VIII SA/WA 632/12 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi W.R. (dalej "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: "DIC" lub "organ") z [...] maja 2012 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor UKS" ) z [...] lutego 2012 r. doręczonej pełnomocnikowi skarżącego [...] lutego 2012 r. Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w W. za pośrednictwem – jak to wpisał w nagłówku odwołania - "Dyrektora UKS ul. S. [...][...]R.". Należy przy tym zauważyć, że w treści samej decyzji Dyrektora UKS, w tym w pouczeniu, nie wskazano adresu organu, chociaż w stopce na pierwszej stronie wskazane są dane kontaktowe: adres w W. przy ul C. [...], telefony, adres strony internetowej i poczty elektronicznej. W innych pismach kierowanych przez organ do skarżącego w toku postępowania takie same dane kontaktowe znajdują się w nagłówkach pism. W treści pouczenia zawartego w protokole kontroli z [...] października 2011 r. wskazano jako adres, gdzie należy kierować zastrzeżenia do protokołu kontroli, adres w W.. Z drugiej strony, jak sądowi wiadomo z urzędu, w R. jeszcze w 2011 r. funkcjonowała jednostka organizacyjna Urzędu Kontroli Skarbowej w W. (Wydział Kontroli Podatkowej w R.) pod adresem; ul. S. [...] i tam skarżący w toku postępowania konsekwentnie kierował swoje pisma kierowane do Dyrektora UKS. Pisma te trafiały bez przeszkód do organu, w tym pismo z [...] listopada 2011 r. zawierające zastrzeżenia do protokołu kontroli skarbowej, skierowane na adres w R., mimo wspomnianej informacji zawartej w pouczeniu w protokole o kierowaniu zastrzeżeń na adres w W. Skarżący skierował do organu pod adres w R. jeszcze dwa pisma (wniosek dowodowy doręczony organowi [...] listopada 2011 r. oraz stanowisko co do materiału dowodowego doręczone organowi [...] grudnia 2011 r.. W tym czasie organ do pełnomocnika skarżącego kierował trzy pisma (postanowienie dowodowe z [...].11.2011 r., zawiadomienie o sposobie załatwienia zastrzeżeń do protokołu z [...].11.2011 r., postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania z [...] grudnia 2011 r.), nie informując w żadnym z tych pism o potrzebie kierowania pism do organu na adres w W.. Pełnomocnik skierował odwołanie na dotychczas stosowany przez niego adres: Dyrektor UKS ul. S. [...],[...] R.. Jak wynika z treści koperty i zawartej na nich adnotacji i stempli pocztowych, odwołanie zostało wysłane [...] lutego 2012 r., przesyłka była przez pocztę w R. dwukrotnie awizowana i z zapisem: "adresat nieobecny - awizowano" zwrócona do urzędu pocztowego nadawczego w R. w dniu [...] marca 2012 r. Zwrot odwołania do nadawcy nastąpił nie wcześniej niż [...] kwietnia 2012 r., co wynika z adnotacji na kopercie ("awizowano powtórnie [...].04"). W tej sytuacji pełnomocnik skarżącego pismem z [...] kwietnia 2012 r. (wysłanym pocztą [...] kwietnia 2012 r.) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, załączając samo odwołanie. Podnosił w tym wniosku, że nie został poinformowany o likwidacji oddziału UKS w R., a kierowana tam korespondencja nie była przekierowywana na właściwy adres w W.. Wskazał, że skoro strona jest zobowiązana do informowania organu o zmianie swojego adresu, to tym bardziej UKS działając w sposób budzący zaufanie powinien zawiadomić o zmianie adresu. Odbiór korespondencji kierowanej do R. jeszcze w grudniu 2011 sugerował prawidłowość adresowania korespondencji. Dyrektor Izby Celnej w W. wydając zaskarżone postanowienia o odmowie przywrócenia terminu uzasadnił je brakiem przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, uznając jednocześnie, że zostały spełnione inne przesłanki umożliwiające przywrócenia terminu wynikające z przepisów art. 162 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 – dalej: "ordynacja podatkowa"), to jest uchybienie terminowi i złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Wina pełnomocnika skarżącego zdaniem organu polegała na niedołożeniu należytej staranności przy prawidłowym adresowaniu przesyłki zawierającej środek odwoławczy. Pełnomocnik skarżącego w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: • art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzywrócenie terminu mimo uprawdopodobnienia braku winy wnoszącego odwołanie • art. 170 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie, że odwołanie wpłynęło na dotychczasowy adres, przez co należało zapewnić przesyłania korespondencji z R. do W. jeszcze przez dłuższy czas, aby zmiany organizacyjne nie powodowały ujemnych konsekwencji dla podatników, • art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie odbioru lub przekierowania korespondencji przez okres umożliwiający zachowanie doręczenia podań kierowanych na "stary adres" urzędu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie. Powtórzył dotychczasową argumentację, wskazując, że organ już od [...] czerwca 2011 r. w korespondencji i z pełnomocnikiem skarżącego posługiwał się adresem w W.. Nie można zatem uznać braku winy, bowiem brak winy zachodzi wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W toku postępowania pełnomocnik skarżącego złożył wniosek dowodowy z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. o przywróceniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora UKS w W. z [...] lutego 2012 r. wydane w analogicznej sytuacji procesowej jak ta w sprawie niniejszej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, analizowana według powyższych kryteriów, zasługiwała na uwzględnienie. Pierwotną kwestią niniejszej sprawy jest stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia przez skarżącego, co zostało dokonane postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w W. wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Sprawa skargi na to postanowienia była przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 631/12 , w którym to postępowaniu wyrokiem z 14 listopada 2012 r. sąd skargę oddalił. W ten sposób organ potwierdził istnienie podstawowej przesłanki do rozważania przywrócenia terminu, a sąd zaakceptował ten pogląd organu). Bezspornym między stronami pozostaje też spełnienie pozytywnej przesłanki złożenia wniosku o przywrócenie terminu określonej w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, to jest złożenie podania o przywrócenie terminu w terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia takiego podania. Za ustanie takiej przeszkody należy przy tym uznać otrzymanie zwrotu korespondencji wysłanej do organu na adres w R.. Sporne w sprawie jest w istocie to, czy opisana sytuacja faktyczna stanowi o braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Na wstępie należy zauważyć, że chybiony jest zarzut skarżącego co do naruszenia art. 170 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten dotyczy sytuacji wniesienia podania do organu niewłaściwego, podczas gdy w sprawie niniejszej wysłano odwołanie na adres, pod którym organ do którego go kierowano nie miał już siedziby, brak też jest w aktach sprawy dowodów na to, by w chwili wysłania odwołania pod podanym tam adresem miał siedzibę jakikolwiek organ administracji. Trafny jest jednak zarzut błędnej interpretacji i wadliwego zastosowania przez organ przepisu art. 162 § 1 w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Znamienne jest, że w toku całego postępowania aż do wydania decyzji merytorycznej do organu trafiała korespondencja wysyłana konsekwentnie na adres w R., w tym trzykrotnie tam kierowana po pouczeniu w protokole kontroli zawierającym wyraźne wskazanie co do adresu w W.. Organ nie próbował poinformować skarżącego aż do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu o zmianie adresu, czy też o likwidacji swojej jednostki organizacyjnej w R., która prowadziła postępowanie w sprawie. Organ nie zadbał też o to, by przy likwidacji jednostki organizacyjnej w R. zapewnić co najmniej przez okres adekwatny do okresu trwania postępowań rozpoczętych przy udziale zlikwidowanej jednostki odbiór przesyłek kierowanych pod adres tej jednostki na przykład poprzez zlecenie poczcie przekierowania jej na właściwy adres. Jednocześnie organy wymagają od stron informowania o zmianie adresu pod rygorem niekorzystnych skutków procesowych. Takie postępowanie godzi w ocenie sądu w zasadę zaufania do organów podatkowych wynikającą z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ze wskazanego wyżej braku staranności organów wynikają negatywne konsekwencje procesowe dla stron. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę nie neguje wymagania od pełnomocników stron szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, w tym co do starannego adresowania przesyłek. Jednak brak winy nie może w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie może być rozumiany nadmiernie rygorystycznie. Nawet fakt istnienia możliwości sprawdzenia nieaktualności dotychczas stosowanego przez pełnomocnika skarżącego adresu organu nie może przesądzać o stwierdzeniu jego winy w uchybieniu terminowi, jeśli to uchybienie było spowodowane niestarannym, godzącym w zasadę zaufania postępowaniem organu "prowokującym" do posługiwania się przez skarżącego nieaktualnym obecnie, ale wcześniej prawidłowo i skutecznie stosowanym adresem organu. Tylko celowe działanie skarżącego próbującego wykorzystać taką sytuację dla korzyści procesowych mogłoby uzasadniać stwierdzenie w takiej sytuacji istnienia jego winy w uchybieniu terminowi. W dalszym postępowaniu Dyrektor zastosuje się do powyższego poglądu Sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a. postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Odnośnie do wstrzymania wykonania postanowienia podstawą wyroku był art. 152 u.p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 2 i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie opłat za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153).