VIII SA/Wa 636/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. M. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi P. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że we wspólnie z żoną i dwójką dzieci (córka jest uczennicą LO w W., syn studiuje w W.) utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł netto, na który składa się dochód ze stosunku pracy, dochód z wynajmu mieszkań, dochód z działalności rolniczej oraz zasiłek chorobowy żony. Uzyskiwana miesięcznie kwota nie wystarcza na pokrycie bieżących kosztów utrzymania rodziny, wydatków na prowadzoną działalność rolniczą i spłatę wymagalnych zobowiązań. Wyjaśnił, że dodatkowym obciążeniem jest poważna choroba żony, która w sierpniu 2010 r. przeszła operację usunięcia "[...]" i wymaga długotrwałej opieki, rekonwalescencji i rehabilitacji. Jednocześnie oświadczył, że łączna wartość wpisów sądowych od skarg w sprawach zawisłych przed sądem administracyjnym wynosi obecnie [...] złotych. Suma ta przekracza jego możliwości finansowe bowiem zaskarżonymi do Sądu decyzjami umorzono postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich za kilka kolejnych lat kalendarzowych. W związku z powyższym nie jest on w stanie regulować zobowiązań w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych z tytułu czynszów dzierżawnych i spłacać rat kredytowych, co spowodowało rozwiązanie części umów i natychmiastową wykonalność zobowiązań, które w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych przekroczyły sumę [...] zł, z tytułu umów kredytowych [...] zł oraz z tytułu nakazów zapłaty wydanych przez sądy powszechne [...] zł. Skarżący podał, że prowadzone przeciwko niemu postępowania komornicze obejmują sumę przekraczającą [...] złotych i na taką kwotę opiewają zajęcia rachunków bankowych, wynagrodzeń i udziałów w spółkach. Wyjaśnił, że przychody z wynajmu mieszkań i wolna od zajęć kwota wynagrodzenia nie wystarczają na utrzymanie rodziny. Posiadany majątek jest obciążony hipotekami i zajęciami komorniczymi w związku z czym nie podlega zbyciu. Do wniosku skarżący załączył wyciągi z rachunków bankowych potwierdzające blokadę na tych rachunkach, kserokopię zawiadomienia o zajęciu rachunku i zakazie wypłat, odpis zajęcia na wniosek Agencji Nieruchomości Rolnych wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego, kartę informacyjną leczenia szpitalnego żony i zwolnienie lekarskie, zeznanie podatkowe za 2009 r. PIT-36 dochód brutto [...] zł, PIT -36 L dochód brutto [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, iż przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należy zatem odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w ponad [...] sprawach zawisłych przed tutejszym sądem na łączną kwotę ponad [...] zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze skarżącego należy brać pod uwagę nie tylko koszty ciążące na nim w przedmiotowej sprawie, ale całkowitą kwotę, którą obowiązany jest uiścić. Dokonując analizy zdolności płatniczych skarżącego w oparciu o złożone oświadczenie i załączone dokumenty Sąd uznał, że jego aktualna sytuacja finansowa nie pozwala mu partycypować w kosztach wszczętych postępowań sądowych. Skarżący posiada wprawdzie majątek nieruchomy w postaci mieszkania położonego w W. i nieruchomości rolnych, jednak jest on obciążony i nie może być zbyty celem poniesienia kosztów sądowych. Ponadto zestawiając wysokość miesięcznego dochodu czteroosobowej rodziny skarżącego z wysokością wymagalnych zobowiązań na nim ciążących z tyłu dzierżaw, umów kredytowych i nakazów zapłaty oraz wysokością kosztów do jakich jest zobowiązany w związku z prowadzonymi postępowaniami sądowymi Sąd uznał, że nie dysponuje on środkami, którymi mógłby swobodnie dysponować. Skarżący nie może również liczyć na wsparcie finansowe żony bowiem jak wynika ze złożonych dokumentów aktualnie korzysta ona ze zwolnienia lekarskiego po przebytej operacji [...] i aktualnie jedynym jej dochodem jest zasiłek chorobowy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za zasadne przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.