VIII SA/Wa 639/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. D. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych uchyla zaskarżoną informację. Przedmiotem skargi jest informacja Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 1 lipca 2024 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. D. (dalej: Skarżący) pomocy w ramach interwencji I.10.5 – Rozwój małych gospodarstw objętej Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027. Informację wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: 23.11.2020 r. Skarżący za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach interwencji I.10.5 – Rozwój małych gospodarstw objętej Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027. Wniosek zawierał braki formalne w związku z czym organ za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych wystosował do Skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych. W wezwaniu znajdowała się informacja, iż na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 oraz zgodnie z § 5 ust. 4 Regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach interwencji jw. uzupełnienia wymienione w wezwaniu należy doręczyć za pośrednictwem PUE w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma, jak i informacja, że w przypadku nieusunięcia w w/w terminie wskazanych braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy, ARiMR odmówi przyznania pomocy, jeżeli bez usunięcia tych braków nie będzie możliwe stwierdzenie spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy albo wniosek będzie podlegał rozpatrzeniu w zakresie w jakim został wypełniony, jeżeli bez usunięcia tych braków będzie możliwe stwierdzenie spełniania przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy. Wezwanie do usunięcia braków dotyczyło m.in. braku certyfikatu potwierdzającego stosowanie metody produkcji o której mowa w art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie Rady (UE) nr 834/2007 w przypadku, gdy pomoc dotyczy obszaru produkcji ekologicznej lub produkcji ekologicznej i przygotowania do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie ekologicznym (dot. warunku w zakresie weryfikacji kwoty wsparcia 120000 zł) w przypadku operacji dot. produkcji ekologicznej w gospodarstwach prowadzących produkcję ekologiczną). Skarżący odebrał wezwanie 11.06.2024 r., zatem termin na uzupełnienie wskazanych braków formalnych upływał w dniu 25.06.2024 r. Organ wskazał, iż 24.06.2024 r. Skarżący złożył korektę wniosku o przyznanie pomocy do której załączył oświadczenie następującej treści "Ja M. D. oświadczam, iż nie posiadam na dzień 24.06.2024 r. certyfikatu potwierdzającego stosowanie metody produkcji, o której mowa w art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej. Organ przytoczył treść § 3 ust. 9 Regulaminu naboru wniosków zgodnie z którym pomoc przyznaje się w formie płatności ryczałtowej w kwocie 120000 zł – w przypadku operacji dotyczącej produkcji ekologicznej w gospodarstwie prowadzącym produkcję ekologiczną. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 4 Regulaminu pomoc przyznaje się na operację w obszarze produkcji ekologicznej, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli cała produkcja, której dotyczy operacja w gospodarstwie wnioskodawcy jest prowadzona zgodnie z rozporządzeniem 2018/848, co stanowi jeden z warunków przyznania pomocy. W ocenie organu wobec powyższego posiadanie certyfikatu potwierdzającego stosowanie metody produkcji jest wymagane, gdy wnioskodawca ubiega się o pomoc na kwotę 120000 zł, tj. operację dotyczącą produkcji ekologicznej w gospodarstwie posiadającym produkcję ekologiczną. Organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 6 pkt 1 Regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach interwencji jw. wnioskodawcy odmawia się pomocy z uwagi na fakt, iż bez usunięcia braków formalnych nie można stwierdzić spełnienia warunku przyznania pomocy określonego w § 3 ust. 13 pkt 6, w § 3 ust. 12 pkt 5 c) oraz w § 3 ust. 4 Regulaminu naboru wniosków. W skardze na w/w decyzję Skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie i zarzucił, że ARiMR pominął dowody jakimi były załączniki do w/w oświadczenia – wniosek Skarżącego o certyfikację wraz z potwierdzeniem nadania oraz pismem z jednostki certyfikującej, na podstawie których organ mógł stwierdzić, że Skarżący złożył zobowiązanie uczestnictwa w systemie jakości produkcji ekologicznej. Wskazał, że organ żądając dokumentu potwierdzającego stosowane metody produkcji zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej zrobił to za wcześnie, gdyż jak wynika z zadanego pytania i odpowiedzi na pytania doradców ws I.10.5 znajdującej się na stronie internetowej organu dotyczącej przyznania pomocy w/w interwencji https://www.gov.pl/web/arimr/link-do-pytan-i-odpowiedzi-na temat-I-10-5 w pkt 35 zamieszczone są pytania i odpowiedzi, które stanowią, że punkty za uczestnictwo w systemach jakości przyznaje się, jeżeli rolnik uczestniczy w systemie jakości (co najmniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy) lub zobowiąże się do uczestnictwa w systemie jakości (uczestnictwo przed złożeniem wniosku o wypłatę pierwszej raty pomocy). Skarżący wskazał, że organ jest na etapie rozpatrywania Wniosek o Przyznanie Płatności (WOPP), a nie na etapie o wypłatę Wniosku o Płatność I raty (WOP I). Podniósł, że jednostka certyfikująca przeprowadza obligatoryjną kontrolę ekologiczną w związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2028/848 po zakończeniu naboru wniosku o płatność na rok 2024 w ARiMR., a datę zakończenia naboru organ określił na 1.07.2024 r. zatem Skarżący nie miał wpływu i szans na otrzymanie certyfikatu. Skarżący nadmienił, że złożył wniosek o płatność na rok 2024 do ARiMR z którego wynika, iż uczestniczy w systemie jakości – rolnictwo ekologiczne poprzez wnioskowanie o płatności i premie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich – płatność ekologiczna zobowiązania kontynuacyjne w ramach PROW 2014-2020 (RE1420), do których to danych organ ma dostęp. Wskazał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że na podstawie § 3 ust. 13 pkt 6, w § 3 ust. 12 pkt 5 c) Regulaminu naboru wniosków w oparciu o które organ odmówił przyznania płatności nie mógł stwierdzić spełnienia przez stronę warunków przyznania pomocy, gdyż zarówno w dniu 23.11.2023 r. jak i 24.06.2024 r. strona składając wniosek i korektę wniosku o przyznanie płatności (WOPP) za pośrednictwem PUE złożyła z niezbędnymi załącznikami jakimi są: wydruk z biznesplanu, umowa kupna-sprzedaży płodów rolnych, potwierdzenie przelewu oraz faktura VAT RR [...]. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej informacji i dodał, że fakt iż strona złożyła dopiero zobowiązanie do uczestnictwa w systemie produkcji ekologicznej nie jest spełnieniem warunku, zatem złożenie wniosku było przedwczesne, a certyfikat winien być przedstawiony już na etapie składania wniosku. W odpowiedzi na powyższe Skarżący podtrzymał stanowisko ze skargi jeszcze raz podnosząc, iż w świetle treści odpowiedzi pracownika ARiMR żądanie certyfikatu było przedwczesne (pismo z 15.11.2024 r. k. 123-124 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a, jak też ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 (tj. Dz. U. 2024 r., poz. 1741), Regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 dla interwencji I.10.5 Rozwój małych gospodarstw i Wytycznych szczegółowych w zakresie przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 dla interwencji I.10.5 Rozwój małych gospodarstw wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17.10.2024 r. wraz z załącznikami Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to nie zostało prawidłowo wydane, a tym samym skarga podlega uwzględnieniu. Przystępując do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy podnieść, że jego materialnoprawną podstawę stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Zgodnie z art. 81 ustawy wdrożeniowej, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach interwencji, w których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, udostępniania akt oraz skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 66 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio Stosownie natomiast do art. 66 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniach o przyznanie pomocy organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że Skarżący na wezwanie organu do usunięcia braków formalnych wniosku nie złożył w wymaganym prawem terminie certyfikatu potwierdzającego stosowanie metody produkcji o której mowa w art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie Rady (UE) nr 834/2007. W ocenie Sądu istotnym jest natomiast to, że organ wydając zaskarżoną informację nie wziął pod uwagę wszystkich dokumentów złożonych przez Skarżącego tj. zobowiązania do uczestnictwa w systemie jakości. Skarżący wystąpił bowiem do jednostki certyfikującej (Ekogwarancja PTRE sp. z o.o.) o wydanie certyfikatu na produkty oferowane do sprzedaży, w związku z przejęciem gospodarstwa. Jak wynika z odpowiedzi Dyrektora ds. certyfikacji z 24.04.2024 r. certyfikat uwzględniający zmianę danych osobowych producenta zostanie wystawiony po wykonaniu kontroli obligatoryjnej gospodarstwa. Będący podstawą prawną wydanej informacji § 5 ust. 6 Regulaminu naboru wniosków stanowi w ust. 1, że w przypadku nieusunięcia we WOPP w wyznaczonym terminie wskazanych braków wnioskodawcy odmawia się przyznania pomocy, jeżeli bez usunięcia tych braków nie będzie można stwierdzić spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy albo (ust. 2) WOPP podlega rozpatrzeniu w zakresie w jakim został wypełniony, jeżeli bez usunięcia tych braków można stwierdzić spełnienie przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy – chyba że na prośbę wnioskodawcy przywrócono termin do usunięcia braków formalnych i wnioskodawca te braki usunął. Analiza powyższej regulacji prowadzi do wniosku, że nieusunięcie braków formalnych nie prowadzi do automatycznej odmowy przyznania pomocy, konieczne jest rozważenie (ocena) czy bez usunięcia tego braku nie można stwierdzić spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy lub WOPP podlega rozpatrzeniu w zakresie w jakim został wypełniony, jeżeli bez usunięcia tych braków można stwierdzić spełnienie przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy. Dokonując oceny stanu faktycznego w sprawie niniejszej w w/w kontekście należało wziąć pod uwagę nie tylko brak certyfikatu potwierdzającego stosowanie metody produkcji o której mowa w art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848, ale i zobowiązanie Skarżącego do uczestnictwa w systemie jakości zwłaszcza, że jak stanowią Wytyczne szczegółowych w zakresie przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 dla interwencji I.10.5 Rozwój małych gospodarstw wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17.10.2024 r. punkty przyznawane są za uczestnictwo lub planowane uczestnictwo w unijnym systemie jakości: rolnictwo ekologiczne – 4 punkty pod warunkiem objęcia tym systemem co najmniej 50% powierzchni UR tego gospodarstwa – IV.3.1 Uczestnictwo w systemie jakości pkt 1a; pkt 2 unijnymi systemami jakości, za uczestnictwo w których przyznaje się punkty są rolnictwo ekologiczne, zgodnie z rozporządzeniem 2028/848. Zgodnie z pkt 4 cyt. wytycznych punkty przyznawane są, jeśli rolnik uczestniczy w systemie jakości lub zobowiąże się do uczestnictwa w systemie jakości przed złożeniem wniosku WOP I. Z kolei § 4 załącznika nr 1 do regulaminu stanowi, że beneficjent zobowiązuje się do rozpoczęcia realizacji biznesplanu zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, w terminie 6 miesięcy od dnia przyznania pomocy (pkt 1), podjęcia w terminie 6 miesięcy od dnia przyznania pomocy i realizacji zadań z tytułu których beneficjentowi przyznano punkty a także ich kontynuowania do końca okresu związania celem w ramach m.in. kryterium wyboru uczestniczenia w systemie jakości. Podsumowując w ocenie Sądu zaskarżona informacja wydana została bez uwzględnienia całości materiału dowodowego, w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny, z naruszeniem zasady praworządności i z tych przyczyn podlega uchyleniu. Doszło bowiem do uchybienia przepisom postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wobec braku żądania Skarżącego w tym przedmiocie Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracyjny ponownie zbada złożony wniosek (WOPP) Skarżącego, przy uwzględnieniu całości materiału dowodowego, wskazanej wyżej oceny prawnej, a zatem po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego.