VIII SA/Wa 64/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił D. P. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, z uwagi na brak przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku . W piśmie z dnia 11 maja 2009 r. tj. w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skarżąca nie zgodziła się dokonaną w tym postanowieniu oceną jej sytuacji rodzinnej i materialnej podając, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawczynię (wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 kwietnia 2009 r.), jej trzyosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę męża ([...] zł) oraz prac dorywczych skarżącej (około [...] zł uzyskane w miesiącach styczeń i marzec). Poza tym skarżąca jako posiadany majątek wymieniła dom o powierzchni [...] m² (stanowiący według oświadczenia własność teściów), działkę rolną o powierzchni [...] m², inną nieruchomość położoną w R. przy ul. [...] oraz samochód osobowy marki [...] z 1994 r. W złożonym sprzeciwie skarżąca wyjaśniła, że jej sytuacja tylko "na pozór" świadczy, że jest osobą zamożną. Wskazała, że wprawdzie udaje się jej pracować dorywczo np. przy pracach porządkowych i malarskich, ale nie wie czy będzie miała następną taką pracę. Oświadczyła, że stałe wynagrodzenie męża w tym za godziny nadliczbowe i drobne naprawy elektryczne wynosi [...] zł i nie wystarcza na utrzymanie trzyosobowej rodziny Poza tym skarżąca podała, że stale korzysta z pomocy teściów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a) - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Związku z tym, że w złożonym w dniu 3 kwietnia 2009 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca ubiegała się wyłącznie o ustanowienie adwokata, zaś w sprzeciwie wyjaśniła, że nie jest w stanie także ponieść kosztów postępowania sądowego uznano, że w jej wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną tj. samotnych, nie posiadających żadnego majątku lub dochodów, bądź też posiadających dochód jednakże niewielki pozwalający na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z powyższego wynika zatem, że przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją szczególną i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a., wynika, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sformułowanie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Osoba ubiegająca się o zwolnienie powinna zatem we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawrzeć oświadczenie zawierające prawdziwe i dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W przypadku powziętych wątpliwości sąd, zgodnie z art. 255 p.p.s.a, wezwie ją do złożenia dodatkowego oświadczenia, na podstawie którego będzie mógł dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy. Oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest nieodzowną przesłanką, do weryfikacji zawartych w nim danych, przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Analiza podanych przez skarżącą okoliczności nie uzasadnia stwierdzenia, iż w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku udokumentowania sytuacji materialnej swojej rodziny. Nie złożyła bowiem zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia męża, co w sytuacji, w której według oświadczenia jest on jedyną osobą w rodzinie uzyskującą stały dochód, nie pozwala na pełną weryfikację powoływanych przez skarżącą okoliczności. Poza tym skarżąca nie jest osobą ubogą, posiada bowiem nieruchomość rolną o powierzchni [...] m², inną bliżej nie określoną nieruchomość położoną w R. przy ul. [...], ma również zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dom o powierzchni [...] m²), a także stale korzysta z finansowego wsparcia teściów. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że jest ona osobą zarejestrowaną jako bezrobotna (podejmuje dorywcze prace), oraz to, że na rachunku bankowym posiada debet w wysokości [...] zł. Wobec niewykazania przez skarżącą przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy na podstawie powołanych przepisów oraz art. 260 p.p.s.a postanowiono jak w sentencji.