VIII SA/Wa 647/11

WyrokWSA w Warszawie2011-11-04

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Artur Kot, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca do zwrotu gminie części opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej może zostać wydana bez wcześniejszego wydania decyzji ustalającej wysokość tej opłaty wobec zobowiązanego?
Ratio decidendi
Decyzja zobowiązująca do zwrotu gminie części opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie może zostać wydana bez wcześniejszego wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość tej opłaty wobec zobowiązanego. Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę kreuje decyzja administracyjna, a nie umowa. Brak takiej decyzji czyni zobowiązanie do zwrotu opłaty przedwczesnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która uchyliła decyzję organu I instancji ustalającą zobowiązanie skarżącego z tytułu odpłatności za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił zobowiązanie, mimo że skarżący twierdził, iż nie utrzymywał kontaktu z ojcem i nie wiedział o jego pobycie w DPS, a także podnosił swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ odwoławczy uchylił decyzję, wskazując na brak wydania decyzji ustalającej opłatę wobec skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z [...] kwietnia 2011 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r, nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania D. B. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji") z [...] stycznia 2011r., znak: [...], ustalającej zobowiązanie skarżącego z tytułu odpłatności za pobyt ojca – J. B. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. (dalej: "DPS"), w okresie od [...] czerwca 2005 r. do [...] lutego 2009 r. w kwocie [...] zł i zobowiązującej do jego zwrotu na rachunek bankowy ośrodka – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. organ I instancji ustalił skarżącemu zobowiązanie z tytułu odpłatności za pobyt ojca w DPS, w okresie od [...] czerwca 2005 r. do [...] lutego 2009 r. w kwocie [...] zł i zobowiązał do jego zwrotu. Organ wskazał, iż J. B. został skierowany do DPS decyzją z [...] kwietnia 2005 r., a następnie umieszczony w nim decyzją z [...] kwietnia 2005 r. Powołując art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593; dalej: "u.p.s.") organ podniósł, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który w wymienionym wyżej domu wynosił odpowiednio: w okresie od stycznia 2005 r. do grudnia 2005 r. – [...] zł (zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2005 r.), w okresie od stycznia 2006 r. do grudnia 2006 r. - [...] zł (zarządzenia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...]), w okresie od stycznia 2007 r. do października 2008 r. – [...] zł (zarządzenie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2007 r., Nr [...]) oraz w okresie od listopada 2008 do marca 2009 r. – [...] zł (zarządzenia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2008 r., Nr [...]). Na podstawie art. 61 u.p.s. organ podniósł, iż mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej mają obowiązek ponoszenia opłat związanych z pobytem w domu pomocy społecznej. Małżonek, zstępni oraz wstępni ponoszą odpłatność zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez w/w osoby, opłaty te zastępczo ponosi gmina, której przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Ojciec skarżącego przebywał w DPS od [...] kwietnia 2005 r. do [...] lutego 2009 r. i ponosił opłatę za pobyt w wysokości 70% posiadanego dochodu. Wpłacane przez niego kwoty nie pokrywały jednak całości kosztów utrzymania, wobec czego pozostałą część zastępczo wnosiła Gmina Miasta R. Organ wskazał, iż osobami zobowiązanymi do uiszczania opłatności za pobyt w DPS stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. byli synowie T. B. i D. B. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, że obydwaj przekroczyli kryterium dochodowe (określone w art. 61 ust. 2). T. B. uiścił, zgodnie z umową zawartą w dniu [...] grudnia 2009 r. należność w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wniesioną przez J. B. i wysokością zobowiązania D. B. Jednocześnie organ wskazał, iż wobec braku współpracy ze strony skarżącego (nieudane próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) podjął czynności zmierzające do ustalenia jego sytuacji dochodowej (wystąpienia do Biura Ewidencji Ludności, Urzędu Skarbowego i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego), którą przedstawił w formie tabelarycznej. Z ustaleń tych wynika, iż skarżący przekroczył kryterium dochodowe zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. [...] listopada 2009 r. skarżący złożył wniosek o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Organ I instancji nie znalazł jednak podstaw do zastosowania całkowitego zwolnienia i zwolnił skarżącego częściowo, ustalając odpłatność w wysokości 30% kwoty stanowiącej jego należność wobec Gminy Miasta R. Jednocześnie pismem z [...] grudnia 2009 r., przesłał mu projekt umowy z propozycją opłaty w ustalonej wyżej wysokości. Skarżący umowy nie podpisał. Wobec powyższego organ wszczął postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżący podał, że z ojcem nie utrzymywał żadnych kontaktów od 1987 r. Ojciec nigdy nie interesował się jego losem oraz losem jego rodziny. Skarżący nic nie wiedział o pobycie ojca w domu pomocy społecznej i na decyzję w tej sprawie nie miał żadnego wpływu. Ponadto skarżący podniósł, że utracił pracę i od października 2010 r. wraz z rodziną utrzymuje się z jednego świadczenia. Jest niepełnosprawny, nie pobiera renty z tego tytułu. Niepełnosprawność utrudnia mu znalezienie pracy. Ponadto zaprzeczył twierdzeniom organu jakoby utrudniał prowadzenie postępowania i uchylał się od podpisania umowy podając, iż nie otrzymywał kierowanej do niego korespondencji, w tym pisma o obniżce opłaty do wysokości stanowiącej 70% należnej kwoty i projektu umowy. Decyzją z [...] kwietnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podniósł, że obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje nie umowa, o jakiej mówi art. 103 ust. 2, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Z akt sprawy nie wynika by tego rodzaju decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, której stroną byłby skarżący, została wydana. Dopiero po uprawomocnieniu się takiej decyzji i rozpoznaniu ewentualnego wniosku o zwolnienie z obowiązku ponoszenia ustalonej opłaty, na podstawie art. 64 u.p.s., może być wydana decyzja (w przypadku nie wywiązywania się osoby z obowiązku ponoszenia opłaty) o zwrocie opłaty poniesionej zastępczo przez gminę. Decyzja ta stanowić może następnie podstawę prawną do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stąd zobowiązanie skarżącego do zwrotu opłaty poniesionej zastępczo przez gminę jest przedwczesne. Zobowiązany powinien mieć możliwość zapoznania się z warunkami realizacji ciążącego na nim obowiązku, czemu właśnie ma służyć decyzja o ustaleniu odpłatności, która jest zależna wyłącznie od sytuacji dochodowej osób zobowiązanych. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej nie mają znaczenia dla ustalenie tego obowiązku. Mogą natomiast stanowić podstawę do zwolnienia z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu ma charakter uznaniowy, a orzeczenie o zwolnieniu zależne jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty. Tego rodzaju decyzję organ winien uzasadnić w sposób pozwalający poznać tok rozumowania oraz kryteria podjęcia danej decyzji. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku skarżącego o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Organ zwolnił go częściowo, ustalając zobowiązanie w wysokości 30% kwoty stanowiącej należność skarżącego na rzecz Gminy Miasta R. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że o takim rozstrzygnięciu zadecydowała sytuacja materialna i zdrowotna rodziny skarżącego. Analiza uzasadnienia decyzji nie pozwala jednak na stwierdzenie, jakimi kryteriami kierował się organ odmawiając całkowitego zwolnienia skarżącego z tych opłat i dlaczego uznał, że podoła on uiszczaniu opłaty w takiej właśnie, a nie w innej wysokości. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że stosownie do art. 62 ust. 2 u.p.s., opłata za pobyt w domu pomocy społecznej powinna być wnoszona do kasy lub na rachunek gminy, a zatem niewłaściwym było wskazanie w zaskarżonej decyzji rachunku bankowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] czerwca 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymał argumentację prezentowaną w odwołaniu od decyzji I instancji. Skarżonej decyzji zarzucił brak podstaw nie do jej uchylenia, lecz do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, iż przede wszystkim powinna zostać wydana w stosunku do niego decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, a dopiero później zobowiązująca go do zwrotu opłaty poniesionej zastępczo przez gminę. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej była zasadność nałożonego na skarżącego obowiązku zwrotu na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej za pobyt w DPS jego ojca. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593; dalej: "u.p.s.") Stosownie do art. 60 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, zaś średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje wójt gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do DPS. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy, do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej; przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b). W sytuacji, gdy mieszkaniec domu pomocy społecznej nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek ten spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi, a następnie na gminie. W art. 61 ust. 3 przewidziano obowiązek wnoszenia zastępczo opłat przez gminę, jeżeli z tego obowiązku nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wniesionych w tym celu kwot. Dodać należy, iż zgodnie z art. 64 osoby wnoszące opłatę za pobyt w DPS można, na ich wniosek zwolnić częściowo bądź całkowicie od tej opłaty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.) Stosunek prawny polegający na skierowaniu do domu opieki społecznej ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Skierowanie do DPS następuje w drodze decyzji administracyjnej. Również decyzją właściwy organ ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej. Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS indywidualizuje więc przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach podmioty. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS mogą być osoba skierowana, a także (a niekiedy wyłącznie) osoba bądź osoby z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy przez: określenie kwoty opłaty za pobyt w DPS, wskazanie osób zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wskazanych w w/w przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty. O takim zakresie decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej świadczy także treść § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837), w którym zawarto wymóg dołączenia do wniosku o skierowanie do DPS oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, ale także jej małżonka, zstępnych oraz wstępnych. Są to dane niezbędne do wydania na podstawie art. 59 ust. 1 decyzji o treści obejmującej opisany wyżej zakres rozstrzygnięcia. Pogląd, że wynikające z art. 59 ust. 1 ustalenie opłaty w decyzji administracyjnej obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia ogólnej kwoty opłaty miesięcznej, ale także osoby, czy osób zobowiązanych do jej uiszczania prezentowany jest także w literaturze (zob. A. Prekut – Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem – cyt. za W. Maciejko, P. Zaborniak – Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, str. 299). Obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty "wnoszonej" przez te osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. Przekonujący jest pogląd prezentowany w orzecznictwie, że zawarcie umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o minimalnych obciążeniach wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a i b (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2010 r. sygn. akt I OSK 204/10; www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej powinien zostać określony już w decyzji o skierowaniu do DPS i o ustaleniu opłaty za pobyt. Nawet udokumentowana okoliczność odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o obowiązku zwrotu na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej przez taką osobę. Należy przy tym dodać, że zobowiązany winien mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się z warunkami realizacji ciążącego na nim obowiązku. Dla ustalenia tej odpłatności nie mają natomiast znaczenia przyczyny umieszczenia osoby w DPS, zaś obowiązki małżonka i krewnych takiej osoby są zależne wyłącznie od ich sytuacji dochodowej, o czym stanowi art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej nie mają zatem znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż wydana w niniejszej sprawie decyzja zobowiązująca skarżącego do zwrotu na rzecz gminy kwoty [...] zł za pobyt J. B. w DPS nie jest decyzją, o jakiej stanowi art. 59 ust. 1 u.p.s. Z akt sprawy nie wynika by w ogóle została wydana tego rodzaju decyzja, której stroną byłby skarżący. To zaś prowadzić musi do wniosku, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, że wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom. Wskazać należy, że zasada kolejności przyjęta w przytoczonym już art. 61 ust. 1 u.p.s. oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Istotne w tym rozwiązaniu jest to, że wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1171/09 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z całości akt administracyjnych nie wynika, aby organy wydały decyzje ustalające opłatność za pobyt J. B. w DPS w stosunku do jego dzieci – T. B. i D. B. Z materiału dowodowego nie wynika również, aby w stosunku do D. B. organ wydał decyzję o zwolnieniu go z ponoszenia tej opłaty. Jedynie z synem T. B. organ zawarł w dniu [...] grudnia 2009 r. umowę na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którą T. B. uiścił należność w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wniesioną przez J. B. i wysokością zobowiązania D. B. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku skarżącego o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej zwalniając go częściowo, ustalając zobowiązanie w wysokości 30% kwoty stanowiącej należność skarżącego na rzecz Gminy Miasta R. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że o takim rozstrzygnięciu zadecydowała sytuacja materialna i zdrowotna rodziny skarżącego. Analiza uzasadnienia decyzji nie pozwala jednak na stwierdzenie, jakimi kryteriami kierował się organ odmawiając całkowitego zwolnienia skarżącego z tych opłat i dlaczego uznał, że podoła on uiszczaniu opłaty w takiej właśnie, a nie w innej wysokości. Poza tym organ wypowiedział się merytorycznie w motywach decyzji o czymś, co nie zostało rozstrzygnięte w jej sentencji. Nie można zaakceptować sytuacji, tak jak w rozpatrywanej sprawie, w której uzasadnienie decyzji zawiera wypowiedź merytoryczną o czymś, co nie zostało rozstrzygnięte w jej sentencji. W związku z wskazanymi uchybieniami należy w tym miejscu podkreślić, że decyzja administracyjna jest aktem organu administracji składającym się z osnowy i uzasadnienia, które stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym. Dla strony, a także sądu administracyjnego kontrolującego decyzję pod względem zgodności z prawem, zarówno osnowa decyzji, jak i jej uzasadnienie są jednakowo ważne. Przy czym zadaniem uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Powinno ono zatem zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów i ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle mających w danej sprawie zastosowanie przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie jej prawidłowości przez organ wyższego stopnia, a zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia bowiem w przypadku jej zaskarżenia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu luzu decyzyjnego, a takie przecież rozstrzygnięcie zostało zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowiło podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji, co też organ odwoławczy słusznie uczynił. Ponadto słusznie organ odwoławczy zauważył, iż przed wydaniem decyzji organ I instancji nie umożliwił skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, czym naruszył przepis art. 10 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Wprawdzie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] sierpnia 2010 r. organ zawarł uwagę, że zgodnie z art. 10 k.p.a. przysługuje stronie prawo wglądu do akt sprawy celem zapoznania się na każdym etapie prowadzonego postępowania. Jednakże informacja ta nie realizuje obowiązku, o jakim mowa w powołanym wyżej art. 10 k.p.a. zwłaszcza, że skarżący w odwołaniu od decyzji kwestionuje prawdziwość ustaleń organu I instancji, co do swojej sytuacji rodzinnej i finansowej, a także doręczania kierowanej do niego korespondencji. Skoro te ustalenia stanowiły między innymi podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, to naruszenie wymienionego wyżej przepisu może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zauważa również, iż akta sprawy nie zawierają wniosku gminy zobowiązanej do ponoszenia opłat z tytułu pobytu ojca skarżącego w DPS, inicjującego postępowanie administracyjne poprzedzających wydanie zaskarżonych decyzji. Z wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć nie wynika, czy postępowanie zostało wszczęte z urzędu, czy też na wniosek i ewentualnie na czyj wniosek. Organ pierwszoinstancyjny w wydanym rozstrzygnięciu nie sprecyzował, na rzecz jakiej gminy skarżący miałby dokonać zwrotu kwoty [...] zł, wskazując jedynie swój rachunek bankowy. Decyzja, o której mowa w art. 104 ust. 3 jest wydawana w celu przeprowadzenia egzekucji obowiązku niezrealizowanego przez osobę zobowiązaną i stanowi tytuł egzekucyjny będący podstawą prawną do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej. Brak wskazania gminy, na rzecz której ma być prowadzona egzekucja nie daje możliwości przeprowadzenia egzekucji i nie może stanowić podstawy prawnej nałożonego na skarżącą obowiązku. Uwzględniając wskazane wyżej uchybienia i braki, świadczące o naruszeniu zarówno norm prawa materialnego jak i norm prawa procesowego tj. art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3 k.p.a, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, decyzję organu I instancji należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło