VIII SA/Wa 647/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 1 października 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. – Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe[...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary z tytułu urządzenia gier poza kasynem postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. S. (zwany dalej "Stroną" lub "Skarżącym") pismem z dnia [...] lipca 2015 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier poza kasynem. Wraz ze skarga złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, że wspólnie z niepracującą żoną i dwiema córkami utrzymuje się z tej działalności, a miesięczny dochód określił na kwotę [...]zł. Oświadczył, że spłaca wysokie kredyty bankowe (ok. [...]zł) zaciągnięte na prowadzenie firmy, a także raty leasingowe na samochód wykorzystywany w firmie. W części wniosku obejmującej majątek wymienił dom – [...] m², nieruchomość rolną – [...] ha oraz dwa samochody marki [...] wykorzystywane w firmie. Do wniosku załączył zestawienie do zaliczki na rozliczenie roczne za miesiąc maj 2015 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...]zł przy kosztach jego uzyskania [...]zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z zachowaniem ustawowego terminu pełnomocnik skarżącego od orzeczenia tego wniósł sprzeciw. Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką (emerytką). Wspiera ją finansowo w zakresie zakupu leków, opału, remontów. Spoczywają na nim zobowiązania finansowe z tytułu alimentów na dwoje dzieci, przy czym zadłużenie z tego tytułu w funduszu alimentacyjnym wynosi [...] zł. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie gier hazardowych, która w 2014 r. zakończyła się stratą przekraczającą [...]zł. Aktualnie osiąga dochód w kwocie [...]zł miesięcznie; emerytura matki wynosi [...]zł. Matka skarżącego jest właścicielką domu, skarżący podnajmuje mieszkanie na cele prowadzonej działalności gospodarczej uiszczając czynsz w wysokości [...]zł. Na żywność przeznaczają około [...]zł, leczenie i lekarstwa [...]zł, alimenty [...]zł, środki komunikacji [...]zł, wydatki związane z prowadzoną działalnością (ZUS) [...]zł, spłatę kredytu na remont domu [...]zł. Skarżący nie posiada pojazdów mechanicznych, jak również otwartych rachunków bankowych; nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. W przeszłości pracował w [...]. Na dzień [...] września 2015 r. nie prowadzi już działalności pod firmą [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zwrócić należy uwagę, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe zostało zainicjowane skargą wniesioną przed tą datą, dlatego też – w myśl art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z nim, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa uwzględnienie takiego żądania jest możliwe, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza informacji przedstawionych przez skarżącego nie pozwala na przyjęcie ziszczenia się przesłanek określonych w powołanym przepisie. Skarżący, jak podaje, dysponuje comiesięcznie dochodem w wysokości [...]zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Trudno zatem przyjąć by znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zwłaszcza, że jedyne koszty do jakich jest zobowiązany to wpis od skargi w kwocie [...]zł. Należy podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że strona skarżąca nie może w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r., sygn. akt I FZ 344/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść należy, że bez znaczenia dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy, był przedłożony bilans prowadzonej przez skarżącego firmy za 2015 r. tj. strata podatkowa w wysokości [...] zł. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. W pełni aprobując powyższe poglądy stwierdzić należy, że oceniając przesłanki przyznania Skarżącemu prawa pomocy należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez niego przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów osiągając milionowe przychody. Analizując złożone dokumenty podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa i z tego powodu odmówiono mu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie