VIII SA/Wa 656/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2006 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej także jako spółka, beneficjent) z [...] kwietnia 2006 r. orzekł o odmowie przyznania płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że odmowa przyznania ww. płatności nastąpiła z powodu przeniesienia przez spółkę gospodarstwa rolnego na rzecz innych producentów rolnych w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej przez ARIMR. Zdaniem organu faktem mającym znaczenie dla sprawy jest samo przekazanie gospodarstwa nie zaś data jego dokonania ani okres posiadania gospodarstwa. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. podnosząc, że nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy przekazanie części przedmiotowych dla wniosku działek innym producentom rolnym, bowiem przekazanie nastąpiło w następnym roku wnioskowym. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała ponadto, że fakt przekazania gruntów przed wydaniem przez organ decyzji również nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy wskazał, że [...] kwietnia 2006 r. do biura powiatowego ARiMR wpłynął wniosek beneficjenta o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 r. W dniu zaś [...] kwietnia 2008 r. zawarte zostały porozumienia w sprawie przeniesienia nieruchomości rolnych wskazanych w przedmiotowym wniosku na mocy których wszystkie grunty zadeklarowane przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. zostały przekazane innym podmiotom, tj. spółkom cywilnym o następujących nazwach: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" oraz spółce z o.o. "[...]". Następnie organ powołując się na § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i art. 74 ust. 1 lit. a i art. 74 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników stwierdził, że skoro wnioskodawca podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem także przekazaniu uprawnień i obowiązków z tym związanych, zrezygnował niejako z przyznania płatności na swoją rzecz. Zdaniem organu odwoławczego, w zaistniałej sytuacji należało przyjąć, że złożona deklaracja przekazania działek w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego jest dla organu wiążąca, a tym samym uznać faktyczną zmianę podmiotu władającego ww. nieruchomościami. Skoro w miejsce wnioskodawcy wstąpiły inne podmioty przejmując podjęte przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zaś przekazujący w związku z przekazaniem posiadania posiadanych przez siebie gruntów w całości utracił przymiot posiadacza gruntów rolnych, to postępowanie należało zakończyć decyzją odmawiającą przyznania pomocy finansowej. Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję do sądu administracyjnego złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzje organów ARiMR są błędne. Organy w innych postępowaniach nie uznały skuteczności przekazania zobowiązania rolnośrodowiskowego traktując wnioski kontynuacyjne jako bezprzedmiotowe. Organy z tych samych przyczyn nie uznały również, że podmioty przejmujące zobowiązanie rolnośrodowiskowe mogą wstąpić do postępowania w miejsce podmiotu przekazującego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, niezbędnym stało się więc ich wyeliminowanie z porządku prawnego. Istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżąca [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. spełniła ustawowe warunki przyznania pomocy finansowej do przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (zwanej dalej płatnością rolnośrodowiskową) na 2006 r., w szczególności czy wpływ na prawo do przyznania tej pomocy miała dokonana w 2008 r. zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przeniesieniu posiadania gruntów rolnych na inne podmioty. Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do: 1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia; 2) realizacji pakietów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, 3) prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego. Zgodnie z postanowieniami § 11 ust. 1, 2, 3 i 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji (tj. ARiMR) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Przedmiotowa płatność jest udzielana na wniosek producenta rolnego, wniosek o jej przyznanie składa się corocznie na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (tj. w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja). Stosownie do przywołanego przez organy obu instancji § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem. W myśl zaś art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18, ze zm.) przekazanie gospodarstwa oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Zgodnie z art. 74 ust. 2 ww. rozporządzenia unijnego przekazanie ma miejsce w przypadku, gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. Jak z kolei wynika z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...), (Dz. U. UE. L.03.270.1 z dnia 21 października 2003 r.) płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisów na które powołały się w uzasadnieniach swoich decyzji. Płatność rolnośrodowiskowa jest bowiem ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego na podstawie składanego corocznie wniosku. Stan posiadania gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności powinien zaś trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Tym samym, decyzja w sprawie płatności rolnośrodowiskowej powinna co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Organ winien więc wydać decyzję w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Przeszkodą do wypłaty producentowi rolnemu za dany rok płatności rolnośrodowiskowej nie mogą być natomiast zmiany stanu faktycznego w zakresie gospodarowania na danych gruntach zaistniałe po upływie określonego we wniosku roku kalendarzowego. To fakt gospodarowania na określonej nieruchomości, a nie wybór daty wydawania decyzji przez właściwy organ (która może być przecież podejmowana często ze znacznym opóźnieniem – jak w niniejszej sprawie) decydować ma o przyznaniu prawa do płatności wynikających z posiadania działki. Złożony w niniejszej sprawie przez skarżącą spółkę wniosek odnosił się do płatności rolnośrodowiskowej za 2006 r., natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w miesiącu kwietniu 2008 r. Poza sporem w przedmiotowym postępowaniu pozostaje fakt, że skarżąca spółka była posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2006 r. w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż na mocy porozumień zawartych w dniu [...] kwietnia 2008 r. skarżąca przeniosła na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2006 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżąca była w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącej do płatności rolnośrodowiskowej za 2006 r. stwierdzić należy, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniała ona przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Wreszcie bezspornym jest i to, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżąca nie posiadała już gruntów, które wcześniej zadeklarowała we wniosku. Decyzja ta, co należy zauważyć, została jednak wydana dopiero w dniu [...] stycznia 2011 r. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła kilka lat, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 Kpa (zasada szybkości postępowania). Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, oceniana w dniu wydawania decyzji przez organy obu instancji nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącą płatności. Skarżąca miała bowiem prawo spełniając ustawowe warunki złożyć wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2006 r., miała również uprawnienie do przeniesienia w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów. Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji kilka lat. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik – producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu i przyjąć za miarodajny moment stan posiadania spornych gruntów z końca 2006 r. Na marginesie wyjaśnić tylko należy, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności tego przeniesienia na rzecz innych podmiotów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącej płatności za 2006 r. Mogą mieć one oczywiście znaczenie ale w odrębnym postępowaniu, dotyczącym ewentualnego zwrotu przyznanych płatności dla skarżącej z powodu braku kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w latach następnych przez podmioty, które przejęły w 2008 r. jej grunty. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja w części dotyczącej odmowy przyznania płatności nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy.