VIII SA/Wa 660/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. i P. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. K. wyjaśnił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z matką i bratem. Według oświadczenia źródłem utrzymania rodziny jest emerytura matki w wysokości [...] zł, wynagrodzenie brata za pracę w wysokości [...] zł brutto oraz dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Skarżący wskazał, że wraz z rodziną żyje bardzo skromnie, nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych gdyż dochody z gospodarstwa rolnego są "znikome". Wyjaśnił, że jego matka wymaga stałej opieki lekarskiej, a jej emeryturę pochłaniają wydatki na leki. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącego, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego oraz charakter sprawy uznano, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Rozpoznanie przez sąd administracyjny skargi w przedmiotowej sprawie zależy od uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł. Kwota ta w opisanej sytuacji materialnej skarżącego wydaje się być poza zasięgiem jego możliwości finansowych. Jedyny bowiem źródłem utrzymania jest niewielkie gospodarstwo o znikomej według oświadczenia dochodowości. Także matka skarżącego jaki i jego brat utrzymują się minimalnych dochodów z tytułu emerytury i wynagrodzenia za pracę, stąd trudno wymagać, by skarżący mógł liczyć na ich wsparcie finansowe. Jakkolwiek uiszczenie kwoty [...] zł tytułem wpisu stanowi aktualnie dla skarżącego barierę trudną do przezwyciężenia, to jednocześnie uznano, że zwolnienie go w całości od kosztów sądowych nie jest uzasadnione. Trudno bowiem przesądzać, że sytuacja materialna skarżącego nie ulegnie w przyszłości poprawie, i że nie będzie on w stanie partycypować w kosztach postępowania poprzez uiszczanie np. opłat kancelaryjnych za podejmowane przez Sąd czynności. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.