VIII SA/Wa 660/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 83 ust. 1, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. zwanej dalej Prawo budowlane), § 209 ust. 4, § 216 ust. 1 i § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej Kpa) nakazał A. K. i P. K. rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach 5,10m x 10,00m zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości P., gmina W. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2009r. inwestor dokonał zgłoszenia, m. in. budowy budynku gospodarczego do 35m2 z dachem jednospadowym skierowanym na własną działkę, przeznaczonego na sprzęt rolniczy. Kontrola zakresu wykonanych robót budowlanych wykazała, iż rozpoczęto budowę budynku o wymiarach rzutu poziomego 5,10m x 10,00m. Wykonana drewniana konstrukcja ryglowa budynku opierzona została z dwóch stron blachą (ściana północna oraz wschodnia i część ściany zachodniej). Od strony południowej budynek przylega do istniejącego budynku stodoły i znajduje się w odległości 2,88m od murowanego budynku obory, zlokalizowanego na działce sąsiedniej. Budynek posadowiony został częściowo na fundamentach byłego - rozebranego budynku gospodarczego, a w częściowo na nowo wykonanych stopach betonowych. Obiekt posiada dach konstrukcji drewnianej pokryty blachą, jednopołaciowy ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej z okapem wysuniętym o około 20cm poza lico ściany. Wody opadowe z dachu odprowadzone są w kierunku działki sąsiedniej. Powołując treść art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 1a oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane organ wywiódł, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustawa dopuszcza, na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi, budowę obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m. Organ ustalił, iż parametry budynku są większe od określonych w/w przepisami ustawy. Powierzchnia zabudowy inwestycji przewyższa 50m2, tak więc przekroczone zostały warunki maksymalnej powierzchni zabudowy i na jej realizację skarżący winien posiadać pozwolenie na budowę. Zrealizowany obiekt nie może być potraktowany jako odstępstwo od dokonanego zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Nadto wskazał, iż ze skargi sąsiadki inwestora wynika, iż mimo zgłoszenia budowy w dniu [...] lutego 2009r. roboty budowlane rozpoczęto na przełomie stycznia 2009r. Powiatowy organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, iż lokalizacja inwestycji (mimo położenia na terenie zabudowy zagrodowej) narusza przepisy techniczno-budowlane, w sposób uniemożliwiający ich doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, warunkujące możliwość legalizacji obiektu. Sytuowanie budynku w odległości 2,88m od ściany murowanego budynku obory o dachu (dwuspadowym) konstrukcji drewnianej, jest niezgodne z warunkami technicznymi określonymi § 271 ust.1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odległość budynku od istniejącego na działce sąsiedniej budynku obory powinna wynosić minimum 8m. Decyzją z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania A. i P. K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. W uzasadnieniu swojego stanowiska [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przedstawił szczegółowo przebieg postępowania w sprawie. Podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek E. S. W dniu [...] lutego 2009r. skarżący dokonał zgłoszenia budowy budynku gospodarczego do 35m2, przeznaczonego na sprzęt rolniczy. Zrealizowana inwestycja przekroczyła dopuszczalne parametry zabudowy. Tak więc wybudowany obiekt wymagał uzyskania przez skarżącego pozwolenia na budowę. Organ stwierdził, iż działania inwestora dokonującego zgłoszenia tylko wówczas są zgodne z prawem, gdy przedmiot zgłoszenia odpowiada dyspozycji przepisu art. 30 ustawy Prawo budowlane. Zgłoszenie, o którym mowa w tym przepisie jest czynnością faktyczno - prawną, jest trybem uproszczonym, wymagającym od dokonującego zgłoszenia pewnego minimum znajomości przepisów prawa. W każdym przypadku dokonujący zgłoszenia czyni to na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność, że planowana inwestycja nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji gdy inwestor dokonuje robót, wykraczających poza zakres zgłoszenia, to tym samym narusza art. 28 ustawy Prawo budowlane i musi liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 w/w ustawy. Każda czynność zgłoszenia, dokonana w sytuacji nieprzewidzianej przepisami, w świetle prawa jest czynnością tylko faktyczną, a nie prawną, nie wywołuje bowiem oczekiwanych skutków prawnych, a może jeszcze narazić dokonującego ją na dodatkowe konsekwencje prawne, jeżeli naruszono nią inne przepisy prawa. W takiej sytuacji zgłoszenie nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane (termin na wniesienie przez organ architektoniczno - budowlany sprzeciwu). Termin ten zaczyna biec tylko wtedy gdy zgłoszenie dotyczy robót budowlanych objętym obowiązkiem zgłoszenia. Jeżeli więc "zgłoszenie" dokonane przez inwestora dotyczyło inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego nie jest zgłoszeniem w rozumieniu art. 30 ust. 1 i nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego dla tej instytucji. Tym samym organ nie uznał argumentu skarżącego, wskazującego iż dokonanie zgłoszenia przez inwestora i brak reakcji organu w terminie 30 dni od tej daty, stanowi usprawiedliwienie i legalizację każdej inwestycji, nawet gdyby wymagała wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stanowisko takie ma skutek tylko w odniesieniu do inwestycji objętych obowiązkiem zgłoszenia. Za nieskutecznością zgłoszenia przemawia także fakt, iż zgłoszone roboty budowlane polegające na budowie budynku gospodarczego wykonane zostały w sposób rażąco odbiegający od ustaleń i warunków określonych w zgłoszeniu oraz z naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przedmiotowy budynek usytuowany został bowiem w odległości 2,88 m od istniejącego na sąsiedniej działce budynku obory. Odległość ta powinna wynosić co najmniej 8 m. Wskazał, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, nie doszło bowiem do naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. przepisów obowiązującego prawa. Przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym są prawidłowe. W konkluzji organ odwoławczy uznał zasadność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyli A. K. i P. K. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podnieśli, iż w [...] lutego 2009 roku dokonali zgłoszenia na wymianę pokrycia dachowego na budynku gospodarczym (obora) z eternitu na blachę z wymianą uszkodzonych elementów więzi dachowej oraz budowę budynku gospodarczego przeznaczonego na sprzęt rolniczy. Zgłoszenie zarejestrowano pod pozycją [...]. Do zgłoszenia nie wniesiono żadnych uwag. Podali, iż stary budynek został obalony przez wiatr, nie było gdzie przechowywać sprzętu rolniczego tj. pługów, snopowiązałki, bron, grabiarki do siana itp. koniecznym stało się odresteurowanie go. Nie wiedzieli, iż 15 m2 dodatkowej powierzchni spowoduje nakaz rozbiórki budynku. Wnoszą o zobowiązanie do uzupełnienia dokumentacji i wdrożenie postępowania legalizacyjnego. Remontując budynek gospodarczy mieli na celu zabezpieczenia sprzętu rolniczego, którego zakup nastąpił po otrzymaniu pożyczki. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r. skarga P. K. została odrzucona wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja nakazująca inwestorom A. K. i P. K. wykonanie rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego przepisami pozwolenia. Decyzja oparta została o podstawę prawną zawartą w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane. Stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy. Wskazane przepisy art. 29 zawierają wyliczenie obiektów i robót, na które nie jest wymagane pozwolenia na budowę, zaś art. 30 określa roboty i obiekty wymagające zgłoszenia ( art. 31 dotyczy zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę). Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ust. 2 powołanego przepisu stanowi, iż jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Jak z powyższego wynika, zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Tak więc, nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287). Drewniany budynek gospodarczy, w związku z sytuowaniem którego na gruncie, wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie wymagał ze względu na parametry obiektu uzyskania pozwolenia na budowę. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego budynek ten zrealizowany został w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Inwestor nie dysponuje bowiem ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę i wedle ich oświadczenia o decyzję taką nie wnioskował. Na budowę obiektu inwestor dokonał zgłoszenia w organie architektoniczno – budowlanym. Wobec faktu, iż wykonanego obiektu nie można zakwalifikować do żadnej z grupy określonej w art. 29 lub 30 ustawy zwalniającej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, zgłoszenie budowy drewnianego budynku gospodarczego o powierzchni do 35m2, przeznaczonego na sprzęt rolniczy nie może zostać uznane za skuteczne. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym postępowaniu organy obu instancji prawidłowo i rzetelnie ustaliły stan faktyczny sprawy. Jego podstawą jest sporządzony z udziałem skarżącego protokół oględzin nieruchomości (z dnia 10 i 27 marca 2009r.), na której sytuowany został sporny budynek. Wykonana przez organ I instancji w toku oględzin obiektu analiza wykonanych robót budowlanych wraz z przedłożoną dokumentacją wskazuje, że przy wykonywaniu tych prac w istotny sposób odstąpiono od dokonanego zgłoszenia tj. zwiększono wymiary powierzchni zabudowy oraz skierowano okap dachu w stronę działki sąsiada. Usytuowanie budynku gospodarczego w odległości 2,80m od ściany budynku obory znajdującej się na działce sąsiedniej zostało dokonane z naruszeniem przepisów techniczno – budowlanych. Naruszenie przepisów techniczno budowlanych co do odległości od budynku na działce sąsiedniej uniemożliwia przeprowadzenie procesu legalizacji obiektu. Zdaniem Sądu, wobec prawidłowo dokonanych ustaleń organów obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania został wybudowany bez pozwolenia na budowę, tym samym zasadnie orzeczono obowiązek rozbiórki przedmiotowego urządzenia. W świetle powyższego Sąd nie podziela zarzutów skargi, iż budynek ten został wybudowany zgodnie ze zgłoszeniem, a niewielkie odstępstwa mogą być zweryfikowane w postępowaniu legalizacyjnym. Na marginesie należy zauważyć, że skuteczny proces legalizacji samowoli budowlanej kończy się uiszczeniem opłaty legalizacyjnej. Biorąc pod uwagę konstrukcję przedmiotowego budynku można uznać, że wysokość tej opłaty przewyższyłaby koszty rozbiórki budynku i ponownej jego budowy zgodnej z przepisami prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów obu instancji, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.