VIII SA/Wa 664/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący P. M. – wspólnik spółki cywilnej [...], wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego aktualna sytuacja finansowa jest bardzo zła i Skarżący popada w spiralę zadłużenia. Skarżący prowadzi trwające już kilka lat spory z ARiMR o należne Skarżącemu jako wspólnikowi spółki płatności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka nie posiada żadnego majątku ani dochodów. Jedynie na rachunku bankowym posiada kwotę [...] zł. Wspólnik spółki wskazał, że ponosi miesięczne wydatki na: czynsz – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, opłaty za media – [...] zł oraz środki czystości i leki – [...] zł. Wskazał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji Skarżący oświadczył, że spółka nie posiada udziałów w innych podmiotach i od 2013 r. nie prowadzi księgowości. Skarżący poinformował, że p. R. M. ogłosiła upadłość. Skarżący przedłożył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36, z którego wynika, ze w 2015 r. Skarżący z tytułu najmu lub dzierżawy uzyskał dochód w kwocie [...] zł. Skarżący przedłożył również dokumenty egzekucyjne w tym zajęcie wynagrodzenia za pracę, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie [...] zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód Skarżącego wynosi [...] zł. netto. Natomiast miesięczne wydatki jakie Skarżący ponosi kształtują się na poziomie [...] zł. Okoliczność ta wzbudza poważne wątpliwości, co do prawdziwości przedstawionych informacji. Wydatki Skarżącego przewyższają bowiem kwotę osiąganych dochodów. Natomiast wątpliwości tych nie można było wyjaśnić na podstawie dokumentów, o które wezwał starszy referendarz sądowy. Skarżący był zobowiązany do przesłania wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, jednakże ich nie nadesłał. Skarżący twierdzi wprawdzie w piśmie przewodnim, że dołącza wyciąg z konta, jednakże w nadesłanym pliku dokumentów nie ma wyciągu z rachunku bankowego. Nie można zatem zweryfikować stanu majątkowego Skarżącego i prawdziwości jego oświadczeń. Z dokumentów (PIT- 36) wynika ponadto, że w 2015 r. Skarżący uzyskał także przychód z najmu lub dzierżawy w wysokości [...] zł. Ponadto z informacji zamieszczonych w urzędowym formularzu PPPr wynika, że na rachunku bankowym Skarżący wspólnik posiada [...] zł. Trudno zatem w pełni ocenić faktyczną sytuację majątkową Skarżącego. Wyjaśnić przy tym należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.