VIII SA/Wa 666/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia kosztów postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego R. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi R. S. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "DIS") z [...] maja 2012 r. utrzymujące w mocy po rozpoznaniu zażalenia, postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "organ I instancji") z [...] grudnia 2011 r. w sprawie obciążenie kosztami postępowania w związku z postępowaniem dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu przeniesienia własności nieruchomości. Decyzja w sprawie określenia wymiaru zobowiązania podatkowego została wydana w oparciu o przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1 a, art. 3-6, art. 7 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 68 poz. 450, dalej: "u.p.c.c."). Organ I instancji zakwestionował wartość zawartej przez skarżącego jako kupującego (wspólnie z żoną) nieruchomości niezabudowanej o powierzchni [...] m kw. położonej w miejscowości M. gmina [...]. Po wezwaniu skarżącego do określenia wartości rynkowej, organ w toku wszczętego postępowania podatkowego proponował podwyższenie wartości nieruchomości do kwoty [...] zł, co nie spotkało się z akceptacją nabywców. W związku z tym organ zlecił wycenę rzeczoznawcy majątkowemu, który wartość nieruchomości wyliczył na kwotę [...] zł i organ przyjął tę kwotę jako podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Organ I instancji obciążył też skarżącego i jego żonę kosztami postępowania w kwocie [...] zł na podstawie art. 6 ust. 1-4 u.p.c.c. wydając w tym przedmiocie postanowienie. Skarżący wraz z żoną wnieśli odwołanie od decyzji określającej wysokość podatku, oraz zażalenie na postanowienie o obciążeniu kosztami. Podnieśli, że nie uzyskali na podnoszone w trakcie postępowania zarzuty co do tego, że nieruchomość nie ma cech działki budowlanej. Wskazali też, że faktyczna powierzchnia przedmiotowej działki była mniejsza niż [...] m kw. Zarzucili, że nie otrzymali operatu szacunkowego i poinformowali, że szczegółowo się do niego odniosą po jego otrzymaniu. W piśmie z [...] kwietnia 2012 r. wniesionym do organu odwoławczego skarżący ponowił zarzut błędnej wyceny, w szczególności co do powierzchni nieruchomości, zobowiązując się do rzetelnego i wyczerpującego uzupełnienia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie wyznaczając terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji określającej wysokość podatku i będące przedmiotem skargi w sprawie niniejszej postanowienie utrzymujące postanowienie organu I instancji obciążające kosztami. Skarżący wniósł skargę na powyższe: decyzję i postanowienie o obciążeniu kosztami, zarzucając naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 122 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na braku należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w art. 145 p.p.s.a. Oceniając zasadność skargi co do postanowienia obciążającego kosztami postępowania należy zauważyć, że zasadność tej skargi pozostaje w bezpośrednim związku z oceną zasadności skargi dotyczącej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Dopiero bowiem ustalenie, że wartość nieruchomości stanowiąca podstawę opodatkowania przyjęta przez organ podatkowy jest wyższa o 33% od podanej przez podatnika, stanowi podstawę do obciążenia kosztami na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Sprawa skargi na decyzję dotyczącą zobowiązania podatkowego jest przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd w sprawie VIII SA/Wa 665/12, gdzie w nieprawomocnym wyroku z 6 marca 2013 r. skarga została uwzględniona. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 200 § 1 w związku z art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zmianami, dalej: Ordynacja podatkowa). Przepis art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej określa jedna z podstawowych zasad postępowania podatkowego – zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Przepis ten nie różnicuje zatem tego prawa w zależności od stadium postępowania i ma takie samo zastosowanie w postępowaniu przed organem I instancji jak i w postępowaniu odwoławczym. Prawo do czynnego udziału w postępowaniu skonkretyzowane jest w przepisie art. 200 Ordynacji podatkowej, który nakłada na organy, w tym organy odwoławcze, obowiązek wyznaczenia stronie przed wydaniem decyzji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona powinna mieć więc możliwość przedstawienia swojego stanowiska, czy też wniosków procesowych już po skompletowaniu przez organ całego materiału dowodowego, przy czym w razie przedstawienia przez stronę takiego stanowiska, organ powinien ustosunkować się do niego w decyzji, a w przypadku zawarcia w nim wniosków procesowych (w szczególności dowodowych), rozpoznać te wnioski, co wynika chociażby z treści przepisu art. 188 Ordynacji podatkowej. Jeśli zaś żądanie strony wniesione w związku z wypowiedzeniem się co do zebranego materiału dowodowego spowoduje przeprowadzenie określonych "dodatkowych" czynności dowodowych przez organ podatkowy, np. przesłuchanie świadków, organ podatkowy powinien wyznaczyć ponownie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pomimo iż wypowiedzenie się strony w sprawie zebranego materiału dowodowego jest jej uprawnieniem, a nie obowiązkiem, w orzecznictwie zwrócono uwagę, że w razie powzięcia przez organ podatkowy wiadomości o istnieniu przeszkody uniemożliwiającej podatnikowi lub jego pełnomocnikowi wypowiedzenie się odnośnie do zebranego materiału dowodowego, organ ten powinien rozważyć możliwość wstrzymania się z wydaniem decyzji do czasu ustania tej przeszkody (wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2003 r., I SA/Łd 1487/02, niepubl.). W sprawie niniejszej organ odwoławczy nie wyznaczył stronie przewidzianego w art. 200 Ordynacji podatkowej terminu do wypowiedzenia się, który to fakt jest bezsporny. Jak wyżej wskazano nie jest wystarczające umożliwienie skarżącemu zapoznania się z aktami w postępowaniu podatkowym, to jest przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, jak to miało miejsce w tej sprawie, nawet jeśli w postępowaniu odwoławczym nie pojawił się nowy materiał dowodowy w stosunku do tego, który istniał w chwili zapoznawania się podatnika z aktami sprawy w postępowaniu odwoławczym. Skarżący jednoznacznie przejawił swój zamiar czynnego udziału w sprawie w piśmie z [...] kwietnia 2012 r., w którym prosił o wyznaczenie terminu do uzupełnienia odwołania, wskazywał na mniejszą powierzchnię działki, niż to wynika z decyzji i operatu szacunkowego, zobowiązywał się do rzetelnego i wyczerpującego uzupełnienia odwołania w nowym wyznaczonym przez organ terminie. Tymczasem Dyrektor Izby Skarbowej w W. dysponując tym pismem nie podejmował już żadnych czynności procesowych, tylko wydał decyzję w sprawie określenia zobowiązania podatkowego jak i zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania nie budzi wiec wątpliwości. W ocenie Sądu mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżący wskazywał na okoliczności mogące mieć wpływ na wymiar podatku od czynności prawnych, a okoliczności te w postępowaniu podatkowym nie były w ogóle zbadane. Istnienie okoliczności powodujących zmniejszenie podstawy opodatkowania jest przy tym uprawdopodobnione załączonymi do pisma procesowego złożonego na rozprawie kopiami orzeczeń Sądu Rejonowego w R.. Zatem już to naruszenie stanowiło podstawę do uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a tym samym do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w W. przeprowadzi postępowania z poszanowaniem czynnego udziału skarżącego w sprawie i w zależności od wyniku postępowania co do wymiaru podatku, podejmie decyzję w sprawie obciążenia kosztami postępowania. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 p.p.s.a.