VIII SA/Wa 676/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w R. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt: [...] Rektor Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] (dalej: "organ odwoławczy lub "Rektor") działając na podstawie art. 180 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.; dalej: "P.sz.w."), art. 127 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 207 ust. 1 P.sz.w. oraz § 14 ust. 1 i 6 regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki [...] im [...] w [...] (wprowadzonego w życie Zarządzeniem [...] z [...] września 2011 r.; dalej: "regulamin przyznawania pomocy materialnej") orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt: [...] wydanej w sprawie odmowy przyznania W. M. (dalej: "skarżący") stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2014/2015. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Decyzją Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] z dnia [...] października 2014 r. skarżący został przyjęty na studia stacjonarne I stopnia na kierunek [...] na rok akademicki 2014/2015. W dniu [...] października 2014 r. wpłynął do ww. Uniwersytetu wniosek skarżącego o stypendium specjalne z orzeczeniem o niepełnosprawności. Wnioski o stypendium zostały rozpatrzone na początku grudnia 2014 r. i wstępną listę wniosków zakwalifikowanych do przyznania stypendiów zamieszczono na stronach internetowych Uczelni. Na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2014 r. Dziekan uznał, że skarżący kwalifikuje się do uzyskania tego stypendium zgodnie z § 14 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej. Wobec powzięcia informacji, że skarżący nie podpisał tekstu ślubowania studenckiego, nie pojawił się w biurze obsługi studenta, ani na żadnych zajęciach, nie podpisał też umowy z Uczelnią (do czego obliguje art. 160a P.sz.w.) Dziekan uznał, że skarżący nie podjął studiów i decyzja o przyznaniu stypendium nie została wysłana skarżącemu, ani drogą e-mailową ani w formie pisemnej przez pocztę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Dziekan skreślił skarżącego z listy studentów, która to decyzja, na skutek wniesionego odwołania, została uchylona decyzją Rektora z dnia [...] lutego 2015 r. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Dziekan powiadomił skarżącego o toczącym się nadal postępowaniu w sprawie przyznania skarżącemu stypendium specjalnego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Dziekan wszczął z urzędu postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów, na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 1 P.sz.w., tj. z powodu niepodjęcia studiów. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Dziekan, działając na podstawie art. 170 ust. 1, art. 173 ust. 1 pkt 2, art. 180 i art. 207 ust. 1 P.sz.w., art. 10, art. 14 § 1, art. 73, art. 104, art. 109 i 110 k.p.a. oraz § 14 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej orzekł o odmowie przyznania skarżącemu stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2014/2015. Uzasadniając organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ ustalił, że skarżący nie podjął studiów poprzez niepodpisanie treści ślubowania (art. 170 P.sz.w.) ani umowy o świadczenie przez Uczelnię usług edukacyjnych (zgodnie z art. 160a ust. 2 oraz art. 190 ust. 2 pkt 4 P.sz.w.), co jednocześnie wiąże się z nie nabyciem praw studenta w Uniwersytecie, a takim prawem jest niewątpliwie możliwość pobierania stypendium. Nadto organ ustalił, że skarżący nie miał zamiaru podjęcia studiów, gdyż jego stan zdrowia nie pozwala w obecnej sytuacji ani w najbliższej przyszłości na studiowanie, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach sprawy oraz treść prowadzonej z Uczelnią korespondencji. Jednocześnie Dziekan wskazał, iż skarżący zataił sprawę wcześniejszego podejmowania studiów na dwudziestu kilku kierunkach w różnych uczelniach, bez powodzenia, bez uzyskania choćby minimalnej liczby punktów ECTS, o czym świadczą wydruki z systemu "[...]". Dziekan wyjaśnił także, że przedmiotowe stypendium w myśl art. 180 P.sz.w. oraz § 14 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej może (nie musi) być przyznane osobom z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, jak i w myśl § 14 ust. 6 cytowanego wyżej regulaminu stypendium to może (nie musi) być wypłacone w okresie trwania urlopu zdrowotnego, o który się skarżący ubiega. Konkludując organ stwierdził, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych z uwagi na fakt nie podjęcia studiów, jak i nie nabycia praw studenta. Jednocześnie organ wskazał, że przyznanie stypendium z przeznaczeniem na leczenie osobie, która nie studiuje, byłoby niezgodne z ustawowym celem tego stypendium. We wniesionym odwołaniu, skarżący podniósł, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca i nie uwzględnia wszystkich aspektów sprawy. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawił stan sprawy oraz odniósł się do swojego stanu zdrowia, wskazując m.in. iż od dawna choruje, a nieudane próby podejmowania studiów na innych kierunkach w różnych uczelniach to jego rozpaczliwa walka o życie. Skarżący podniósł także, że podanie na studia złożył w dobrej wierze, chcąc podjąć studia, jednak choroba po raz kolejny okazała się silniejsza od niego. W odwołaniu zarzucił także Dziekanowi, iż nie wziął pod uwagę zaświadczenia o pobycie w szpitalu w dniu [...] listopada 2014 r. oraz nie uwzględnił, że prowadzący zajęcia usprawiedliwili nieobecności. Nadto organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, nie uwzględnił faktu, że uchylony został obowiązek podpisania oświadczenia o studiowaniu na innych kierunkach w uczelniach publicznych oraz, że umieścił skarżącego na wirtualnej liście stypendialnej, a stypendium nie zostało mu przyznane. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana. Odnosząc się do zarzutów odwołania Rektor wskazał m.in., że z załączonych zaświadczeń lekarskich wynika, iż choroba skarżącego jest przewlekła i nie jest on zdolny do studiowania. Zauważył, że w dacie złożenia podania o przyjęcie na studia skarżący znał treść orzeczenia o stanie zdrowia z [...] lutego 2014 r., w którym pojawiają się stwierdzenia, że rokowania są niepomyślne oraz, że wskazane jest leczenie [...], stacjonarne w warunkach [...], na co skarżący nie chce się zgodzić. W zaświadczeniu z [...] stycznia 2015 r. lekarz potwierdził, że skarżący nie jest zdolny do podjęcia nauki w roku akademickim 2014/2015. Zdaniem Rektora, żadne okoliczności niniejszej sprawy nie usprawiedliwiają przypuszczenia, że studiowanie będzie możliwe. Tym bardziej, że od roku akademickiego 2006/2007 skarżący zapisywał się na studia – [...] kierunki w różnych uczelniach - gdzie był skreślany bez zdobycia choćby minimalnej liczby punktów ECTS. Z kolei odnosząc się do zarzutu umieszczenia skarżącego na wirtualnej, wstępnej liście stypendialnej i nie przyznania stypendium, Rektor zauważył, iż wobec niedoręczenia skarżącemu decyzji o przyznaniu stypendium ani e-mailem na adres skarżącego, ani drogą pocztową, sprawa ta - wszczęta na wniosek skarżącego - jest w toku. Podniósł, że organ jest związany decyzją, która została stronom doręczona lub ogłoszona (art. 110 k.p.a.). Pojęcie doręczenia precyzuje art. 109 § 1 k.p.a., który stanowi: "§1. Decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej". Doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej oznacza przesłanie na adres e-mail adresata. Natomiast "ogłoszenie" dotyczy ogłoszenia publicznego i jest dopuszczalne, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (art. 49 k.p.a.). Nadto podniósł, że w związku ze skomplikowanym charakterem sprawy na skutek prowadzonych dwóch postępowań o skreśleniu skarżącego z listy studentów (jedno zakończone prawomocnie, drugie - w instancji odwoławczej), organ dwukrotnie przesuwał termin rozstrzygnięcia pismami z dnia [...] lutego 2015 r. oraz z dnia [...] marca 2015 r., co wyjaśniono w opisie stanu faktycznego sprawy w uzasadnieniu decyzji. Rektor potwierdził także, że od [...] grudnia 2014 r. w wirtualnej uczelni pojawiła się informacja o stypendium ze statusem "wstrzymane". Za niesłuszny organ odwoławczy uznał zarzut o zniesieniu obowiązku podpisania przez osoby przyjęte na studia oświadczenia o studiowaniu poprzednio lub równocześnie na innych uczelniach państwowych. Wskazał, że po uchyleniu przepisów wprowadzających odpłatność na drugim i dalszych kierunkach na uczelniach publicznych (art. 1 pkt 78 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1198) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o ich niekonstytucyjności, oświadczenie to nadal jest konieczne, ponieważ niektóre stypendia przysługują wyłącznie na jednym kierunku studiów (art. 184 ust. 4 i 5 P.sz.w.). Jednocześnie wyjaśnił, że postanowienia rozporządzenia MNiSW z dnia 25 września 2014 r. w sprawie warunków, jakimi muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach (Dz. U. z 2014 r. poz. 1302) stanowi podstawę prawną wydania regulaminu, jaki będzie obowiązywał osoby rozpoczynające naukę od roku akademickiego 2015/2016, co wynika z brzmienia art. 161 P.sz.w. Rektor wyjaśnił, że podjęcie studiów nie musi być tożsame z nabyciem statusu studenta, jednak prawa studenta - zgodnie z brzmieniem art. 170 ust. 1 P.sz.w. - osoba przyjęta na studia nabywa z chwilą immatrykulacjii i złożenia ślubowania. Nie ulega zatem wątpliwości, że pobieranie stypendium jest prawem studenta. Zauważył także, że skarżący nie zgłosił się na wezwanie wysłane e-mailem w dniu [...] grudnia 2015 r. do stawienia się na Uczelni celem dopełnienia formalności, pod którym to pojęciem mieści się również podpisanie ślubowania i umowy z uczelnią o świadczenie usług edukacyjnych. Rektor za słuszne uznał dokonane przez Dziekana, wynikające z zebranych w sprawie dowodów, z należytą starannością, zasadami logiki i doświadczenia życiowego ustalenia przy wydaniu w I instancji decyzji odmawiającej przyznanie stypendium. Za prawidłową uznał także podstawę prawną rozstrzygnięcia, w szczególności art. 180 P.sz.w. oraz § 14 ust. 1 i ust. 6 regulaminu przyznawania pomocy materialnej. Jednocześnie zgodził się ze stwierdzeniem Dziekana, że przyznanie stypendium z przeznaczeniem na leczenie osobie, która nie studiuje, byłoby sprzeczne z ustawowym celem tego stypendium, a ponadto sprzeczne z interesem społecznym. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z dnia [...] lipca 2015 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. Zarzuty skargi są tożsame ze z zarzutami zgłoszonymi w odwołaniu od decyzji Dziekana z [...] kwietnia 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość zastosowanej procedury. Sąd, rozpatrując sprawę nie podejmuje zatem merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji podlegającej ocenie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów stypendialnych, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2014/2015. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz przepisy – wydanego przez Rektora Politechniki [...]im. [...] w [...] w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 tej ustawy – zarządzenia [...] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki [...] im [...]w [...]. W ww. regulaminie zostały określone m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki [...] im [...]w [...], w tym pomocy w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. W tym miejscu należy wskazać, że regulamin ten obowiązywał do końca roku akademickiego 2014/2015, a Politechnika [...] zmieniła nazwę na Uniwersytet [...]im. [...]w [...] na mocy ustawy z dnia 27 lipca 2012 r. (Dz.U. 2012 r. poz. 969). Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 180 P.sz.w., student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, między innymi w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, o ile dysponuje orzeczeniem właściwego organu. Tego rodzaju świadczenie jest jedną z wymienionych katalogowo w art. 173 ust. 1 P.sz.w. form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, do których zaliczają się ponadto stypendium socjalne, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce. Tryb przyznawania powyższych świadczeń określają przepisy omawianej ustawy - Rozdziału 2 pod nazwą "Prawa i obowiązki studentów" Działu IV pod nazwą "Studia i studenci", a właściwość organów właściwych do wydawania decyzji w tym przedmiocie, regulują w szczególności art. 175 - 177 P.sz.w. Treść § 14 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej, również potwierdza, że stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych może otrzymywać student/doktorant z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem właściwego organu. Z powyższego należy wywieść wniosek, że prawo studenta do otrzymania (przyznania) wskazanej pomocy materialnej (stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych) nie jest uwarunkowane sytuacją materialną w jakiej on się znajduje, lecz uzależnione jest wyłącznie od faktu legitymowania się orzeczeniem właściwego organu, z którego wynika niepełnosprawność. W myśl przepisów art. 70 ust. 1 (zdanie pierwsze) i ust. 4 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) wymieniona pomoc materialna ma za zadanie wspieranie systemu indywidualnej pomocy finansowej oraz stanowi środek służący spełnieniu zasady powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. W kontrolowanej sprawie bezspornym jest, że skarżący decyzją Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] im. [...]w [...] z dnia [...] października 2014 r. został przyjęty na studia stacjonarne I stopnia na kierunek administracja na rok akademicki 2014/2015. Następnie wystąpił on z wnioskiem o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2014/2015 potwierdzając, że legitymuje się aktualnym orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o niepełnosprawności w [...]z dnia [...] września 2014 r. o lekkim stopniu niepełnosprawności. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Dziekan uznał, że skarżący kwalifikuje się do uzyskania tego stypendium zgodnie z § 14 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej. W związku z powyższym nazwisko skarżącego zostało umieszczone na wstępnej liście wniosków zakwalifikowanych do przyznania stypendiów, którą zamieszczono na stronach internetowych Uczelni w grudniu 2014 r. W tym miejscu należy zauważyć, iż wstępna lista zakwalifikowanych do przyznania stypendiów miała jedynie charakter informacyjny. Dopiero doręczenie decyzji o przyznaniu stypendium, stosownie do przepisów k.p.a., w formie pisemnej za pośrednictwem poczty (za potwierdzeniem odbioru) lub w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z przepisami ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2013 r. poz. 235), skutkuje przyznaniem tegoż stypendium. Doręczenie takie w kontrolowanej sprawie jednak nie nastąpiło. Zdaniem składu orzekającego, z materiału dowodowego wynika, że skarżący nie podjął studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku administracja w roku akademickim 2014/2015. Nie podpisał on bowiem zarówno treści ślubowania, jak i umowy o świadczenie przez Uczelnię usług edukacyjnych, do czego był zobligowany przepisami prawa, przez co nie nabył praw studenta. Zgodnie bowiem z art. 170 ust. 1 P.sz.w. osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni. Z treści powyższego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że akt immatrykulacji i złożenie ślubowania stanowią warunek niezbędny do nabycia praw i obowiązków określonych w regulacjach wewnętrznych uczelni. Niewątpliwie, rację mają organy orzekające, że pobieranie stypendium jest prawem studenta. Jednak skarżący praw tych nie nabył. Nadto należy wskazać, iż organ ustalił, że skarżący nie miał zamiaru podjęcia studiów, gdyż jego stan zdrowia skarżącego nie pozwalał, ani nie pozwala w obecnej sytuacji ani w najbliższej przyszłości na studiowanie. Powyższe potwierdzają zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach sprawy. Z zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...] lutego 2014 r. wydanego przez [...] Ośrodek [...] - [...] w [...] wynika, że skarżący wymaga leczenia [...] stacjonarnego w warunkach [...], na co się nie godzi oraz, że "rokowanie jest raczej niepomyślne, w obecnym stanie nie jest zdolny do kontynuowania nauki ani do pracy zarobkowej". Z kolei w zaświadczeniach z dnia [...] października 2014 r., [...] listopada 2014 r. oraz z [...] stycznia 2015 r. wskazano, że pacjent nie jest zdolny do podjęcia nauki w roku akademickim 2014/2015. Wskazane powyżej okoliczności dowodzą, że zasadnym było wydanie orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2014/2015. Wydane w sprawie decyzje organów obu instancji w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ich ocena była zgodna ze stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia sprawy wyżej powołanymi przepisami prawa materialnego, obowiązującymi w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji. Sąd zauważa także, że w sprawie skarżącego zapadły ostateczne rozstrzygnięcia wydane w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów kierunku [...], studia stacjonarne pierwszego stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] im. [...] w [...]w roku akademickim 2014/2015. W tej sytuacji skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.