VIII SA/Wa 687/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Syg. akt VIII SA/Wa 687/21 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.( SKO lub organ) – znak: [...] z dnia [...] maja 2021 roku działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2021 roku, poz. 735 dalej kpa), po rozpatrzeniu sprawy stwierdziło, iż z uchybieniem ustawowego terminu zostało wniesione odwołanie S. R. reprezentowanej przez A. G., od decyzji z [...] grudnia 2019 roku, nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta R. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] marca 2015 roku, zmienionej decyzją( ostatnia zmiana) nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 roku, w sprawie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych i od dnia [...] stycznia 2020 roku odmawiającej pomocy w tej formie. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 roku Prezydent Miasta R. uchylił decyzje wydane w stosunku do S. R. w zakresie przyznania jej pomocy w formie usług opiekuńczych i od dnia [...] stycznia 2020 roku odmówił pomocy w tej formie. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła skarżąca S. R. reprezentowana przez swojego syna A. G.. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 kpa termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W przedmiotowej sprawie odbiór decyzji z [...] grudnia 2019 roku pokwitowała w dniu 27 grudnia 2019 roku A. P. – opiekunka S. R.. A. P. podała, że w dniu 27 grudnia 2019 roku odebrała pismo z MOPS w R., która była kierowana do S. R.. Po odebraniu pismo zostawiła na stoliku w pokoju syna skarżącej A. G. i o tym go telefonicznie poinformowała. Decyzję z dnia [...] grudnia 2019 roku organ uznał za prawidłowo doręczoną z dniem 27 grudnia 2019 roku uznając, iż została ona doręczona domownikowi w trybie art. 42 § 1 kpa. Odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało złożone w MOPS w R. w dniu 21 stycznia 2020 roku. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 roku organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. stwierdziło, że odwołanie S. R. wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu. Postanowienie to zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2020 roku syg. akt VIII SA/Wa 434/20. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji pracownikowi wykonującemu obowiązki opiekuna w ramach świadczenia usług w zakresie pomocy społecznej, nie było zgodne z art. 42 § 1 , ani art. 43 kpa. Zdaniem sądu w celu weryfikacji dochowania terminu do złożenia odwołania należy ustalić w jakiej dacie została doręczona skarżącej decyzja organu pierwszej instancji. Realizując wytyczne sądu pismem z dnia 19 marca 2021 roku organ zwrócił się do A. G. – pełnomocnika skarżącej o wskazanie w jakiej dacie dowiedział się o decyzji organu pierwszej instancji tj. kiedy odebrał decyzję i zapoznał się z jej treścią. Nadto zwróciło się o potwierdzenie wyjaśnień A. P. dotyczących odebrania korespondencji. Organ wskazał termin 7 dni informując, że w przypadku braku odpowiedzi organ wyda rozstrzygnięcie w oparciu o zebrany materiał dowodowy. A. G. mimo otrzymania pisma w dniu 20 kwietnia 2021 roku odpowiedzi nie udzielił. W związku z powyższym organ biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy przyjął, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2020 roku. Organ uznał, iż A. G. nie zakwestionował zeznań A. P., iż w dniu 27 grudnia 2021 roku zostawiła w pokoju A. G. korespondencję zawierającą decyzję z [...] grudnia 2019 roku. W sytuacji gdy odwołanie zostało złożone w dniu 21 stycznia 2020 roku to uchybiało to 14 dniowemu terminowi do jego wniesienia. Skargę na postanowienie SKO w R. z dnia [...] maja 2021 roku wniosła S. R. – reprezentowana przez syna A. G.. Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzucała niezgodność z prawem polegającą na: - uznaniu, iż doszło do prawidłowego doręczenia decyzji, w sytuacji gdy decyzję rzekomo odebrał pracownik z pomocy społecznej, który na podstawie notatki własnej ustalił kiedy przekazano decyzję A. G.; - brak możliwości przyznania statusu strony dla syna skarżącej A. G. w sytuacji gdy osoba ta posiada interes prawny w pozytywnym załatwieniu sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazywała, że doręczenie decyzji przez pracownika MOPS było niedopuszczalne i wadliwe. Skoro nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji, to termin na bieg wniesienia odwołania w ogóle się nie rozpoczął. W takiej sytuacji organ dokonuje drugiego doręczenia lub jeśli skarga wpłynęła uznaje ją za wniesioną w terminie. Skarżąca podnosiła, że jedynym dokumentem potwierdzającym odbiór i fakt doręczenia jest dokument przewidziany w art. 46 kpa. W niniejszej sprawie takiego dokumentu nie ma, a więc wystąpiła wada doręczenia. Nie można jej zastąpić notatką, protokołem, oświadczeniem, czy innym dokumentem. Uznanie, iż decyzja została doręczona prawidłowo skutkuje pozbawieniem strony prawa do sądu. Naruszone zostały podstawowe gwarancje procesowe strony. Podniesiono, iż nie rozpoznano okoliczności braku doręczenia decyzji jako osobie – A. G.. Wszakże opieka nad członkiem rodziny jest skierowana do rodziny wymagającego opieki, więc oni są stroną postępowania. W dalszej części uzasadnienia skargi podnoszono wadliwość działania organu, co skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla skarżącej, która jest osobą ciężko chorą, z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2007 roku, po [...] w 2014 roku, [...] z głęboką [...], po złamaniu prawej nogi w 2017 roku. Skarżąca wymaga całodobowej opieki, i nie może samodzielnie bronić swoich praw. Przedłużanie obecnej sytuacji powoduje, że skarżąca jest pozbawiona jakiejkolwiek pomocy od instytucji do takich celów powołanej – MOPS- u. Prowadzi to do znacznego pogorszenia stanu zdrowia skarżącej oraz jej jedynego opiekuna – syna A. G.. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.. W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście sformułowanych w skardze zarzutów, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu w kwestii prawidłowości zastosowania art. 134 kpa. Należy zauważyć, iż przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie w sposób unormowany w art. 39 -40 kpa. Przepisy te przewidują oficjalność doręczeń. Doręczenie jest czynnością materialno – techniczną wywołującą określone skutki prawne. Brak podpisu lub daty doręczenia uniemożliwia dokonania prawidłowości doręczenia. Zgodnie z art. 46 § 1 kpa dowodem doręczenia przesyłki poleconej pocztowej jest prawidłowe wypełnienie poświadczenia odbioru. Wydanie postanowienia w trybie art. 134 kpa powinno nastąpić wyłącznie wtedy kiedy organ dysponuje jednoznacznym dokumentem umożliwiającym określenie terminu otrzymania przesyłki. Należy mieć na uwadze fakt, iż w istocie wydanie takiego postanowienia zamyka stronie możliwość ochrony jej praw procesowych. W piśmiennictwie przyjmuje się, że instytucja doręczeń urzeczywistnia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, bowiem umożliwia stronie zapoznanie się z czynnościami organu( komentarz A.Wróbel, M. Jaśkowska – KPA – komentarz Zakamycze Kraków 2000, str. 231). Nieprawidłowe doręczenie, czyli niezgodne z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego może być uznane przez sąd w konkretnych okolicznościach danej sprawy za pozbawione znaczenia prawnego i uzasadniające, iż doręczenie miało miejsce w innej dacie lub nie doszło do niego w ogóle. Wniesienie odwołania wywołuje obowiązek ustalenia czy zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. Wymaga to uprzedniego ustalenia, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona stronie. Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, iż adresatem decyzji z [...] grudnia 2019 roku była S. R.. Organ dysponuje dowodem doręczenia przesyłki poleconej, która została odebrana przez A. P. – pracownika socjalnego wykonującego czynności opiekuńcze wobec S. R.. W związku z tym sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 434/20 jednoznacznie wskazał, iż nieprawidłowo organ przyjął, iż doszło do doręczenia przesyłki adresatowi w trybie art. 43 kpa – do rąk domownika. W związku z brakiem stanowiska strony odnośnie czy i kiedy otrzymała decyzję z [...] grudnia 2019 roku organ nie mógł przyjąć, iż doręczenie miało miejsce w dniu pokwitowania korespondencji przez A. P. tj. w dniu 27 grudnia 2019 roku. Kwestia reguł doręczenia korespondencji regulowana jest przez przepis art. 46 kpa. To adresat powinien potwierdzić swoim podpisem odbiór pisma. W sytuacji gdy nie może tego uczynić może to winien doręczyciel zachować się zgodnie z regułą z art. 46 § 2 kpa. Samodzielne stwierdzenie przez doręczyciela daty odbioru oraz wskazanie osoby, która odebrała pismo może mieć miejsce w przypadku, gdy odbierający nie może się podpisać. W tej sytuacji doręczający jest obowiązany wskazać osobę, która odebrała pismo. Wskazanie osoby odbierającej pismo polega na podaniu imienia i nazwiska tej osoby oraz określeniu, czy jest to adresat (stosownie do art. 42 k.p.a.), czy też jego dorosły domownik (np. żona, córka), albo sąsiad lub dozorca domu (stosownie do art. 43 k.p.a.). Wówczas dodatkowo doręczający wskazuje przyczynę braku podpisu. W niniejszej sprawie w odwołaniu syn skarżącej wskazuje, iż pisma z decyzją z dnia [...] grudnia 2019 roku nie było w domu i w dniu 3 stycznia 2020 roku chodził do organu celem zapoznania się jego treścią. Tak więc biorąc pod uwagę stanowisko pracownika socjalnego oraz stanowisko syna skarżącej nie ma możliwości jednoznacznego przesądzenia czy w ogóle doszło do doręczenia pisma zawierającego decyzję z [...] grudnia 2019 roku do rąk adresata S. R.. Decydujący o tym fakcie dokument pozostaje w sprzeczności z art. 46 kpa regulującym te kwestie. W sytuacji gdy organ nie ma jednoznacznego dowodu – pocztowy dokument odbioru, nie można przyjąć, iż decyzja z [...] grudnia 2019 roku weszła do obrotu prawnego. Stanowisko oparte o domniemania pozbawiłoby skarżącą prawa do skorzystania z odwołania niekorzystnej dla niej decyzji. W związku z powyższym należy uznać, iż organ naruszył przepis art. 134 kpa uznając, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. W tej sytuacji gdy decyzja nie weszła do obrotu prawnego, to czynność doręczenia przedmiotowej decyzji należy powtórzyć, biorąc pod uwagę, iż w aktach administracyjnych zostało złożone pełnomocnictwo zakresowe do odbioru przez syna A. G. korespondencji z MOPS adresowanej do skarżącej. Z uwagi na powyższe orzeczono biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) p.p.s.a.