VIII SA/Wa 688/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., Dz. U. z 2008 r., Nr 218, poz. 1391; dalej: "u.d.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm., Dz. U. z 2010 r., Nr 249, poz. 1656, Dz. U. z 2011 r., Nr 159, poz. 945; dalej: "u.t.d.") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...], nadkładającą na R. L. (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości [...] złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organ odwoławczy: Dnia [...] lipca 2011 r. o godzinie [...], samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej równej [...] kg, poruszał się po drodze krajowej nr [...], na odcinku granica m. W.-G. bez uiszczenia wymaganej opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższe ustalono w oparciu o zapis ewidencyjny ER nr [...], zarejestrowany przez urządzenie kontrolne (bramownice) o numerze identyfikacyjnym [...], zainstalowane w pasie drogowym wyżej wymienionego płatnego odcinka drogi. W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów organ prowadzący postępowanie ustalił właściciela wyżej wymienionego pojazdu samochodowego. Na podstawie art. 78 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.) pismem nr [...] z dnia [...] września 2011 r. wezwano właściciela wskazanego pojazdu samochodowego do wskazania osoby kierującej pojazdem dnia [...] lipca 2011 r. o godzinie [...]. Z treści oświadczenia, które wpłynęło do GITD w dniu [...] października 2011 r. wynika, iż dnia [...] lipca 2011 r. pojazdem samochodowym o numerze rejestracyjnym [...] kierował R. L. (skarżący). W nadesłanym dnia [...] października 2011 r. oświadczeniu skarżący złożył dodatkowe wyjaśnienia w sprawie, wskazując na brak świadomości o ciążącym na nim obowiązku ponoszenia opłat za przejazd na trasie G.-T.. Kierujący pojazdem podkreślił również, że jest kierowcą od [...] lat i nigdy wcześniej nie naruszył przepisów prawa drogowego. Wniósł o umorzenie postępowania, uzasadniając to ciężką sytuacją materialną. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. [...] Sp. z o.o. wskazała, iż opłata elektroniczna za przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] po drodze krajowej nr [...], zarejestrowany przez bramownice [...] w dniu [...] lipca 2011 r., o godzinie [...] nie została uiszczona. Nadto użytkownik pojazdu nie podpisał umowy z operatorem systemu viaToll. GITD uzasadniając wydane w dniu [...] czerwca 2012 r. rozstrzygnięcie zauważył, iż elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k u.d.p. Przytoczył brzmienie przepisów art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4 u.d.p. Wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Wywiódł, iż z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że pojazd samochodowy o numerze rejestracyjnym [...] dnia [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej oraz, że za kontrolowany w trybie stacjonarnym przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zauważył, iż strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która została wskazana w oświadczeniu, które wpłynęło do Głównego Inspektoratu Drogowego w dniu [...] października 2011 r. przez właściciela wyżej wymienionego pojazdu. Właściciel pojazdu został ustalony w oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów. W kwestii zarzutu braku wiedzy o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...], organ uznał, iż nie znajduje on uzasadnienia. Wskazał, iż kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może niewątpliwie być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Nadto podniósł, iż argumenty skarżącego nie stanowią podstawy do zwolnienia kierującego pojazdem z odpowiedzialności administracyjnej, gdyż w związku z brakiem umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat w momencie stwierdzonego naruszenia, a co za tym idzie brakiem urządzenia pokładowego viaBox w pojeździe, opłata nie mogła zostać uiszczona. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż przedmiotowy pojazd używany jest wyłącznie w gospodarstwie organ wskazał, iż ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu. Zatem nie ma znaczenia w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności, czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ustosunkowując się natomiast do argumentu skarżącego mówiącego o trudnej sytuacji materialnej organ wskazał, iż nie są to okoliczności istotne dla rozpoznania sprawy, bowiem ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych, czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez kierującego pojazdem samochodowym. W skardze na powyższą decyzję GITD, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, względnie o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności niniejszej decyzji. Jednocześnie skarżący wystąpił o zobowiązanie organu do przekazania Sądowi akt administracyjnych dotyczących ukarania go za przejazd w dniu [...] lipca 2011 r. w dwóch innych sprawach. Uzasadniając skarżący wskazał, iż w ze względu na swój wiek ([...] lata), stan zdrowia i przebyte choroby nie był świadomy obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty. Wskazał, iż przedmiotowy pojazd używany jest w zasadzie jedynie do celów związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Podniósł, iż będąc osoba starszą, schorowaną, na emeryturze, nie jest w stanie ponieść kary w tak dużej wysokości, szczególnie w sytuacji, gdy już w pozostałych postępowaniach został ukarany. W jego ocenie został ukarany trzy razy za jeden czyn, gdyż dopuścił się jednego nieopłaconego przejazdu. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż każdy zarejestrowany zapis ewidencyjny (obraz pojazdu) wskazujący na naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej powinien stanowić odrębną podstawę do wszczynania postępowań administracyjnych z art. 13k u.d.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] marca 2012 r. nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim wskazanych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w szczególności art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i ust. 4 u.d.p., a także w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Na wstępie podnieść należy, iż w ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało bez żadnej wątpliwości, iż skarżący dokonał przejazdu po odcinku drogi krajowej objętym obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za który uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że pojazd, którym poruszał się skarżący, nie posiadał urządzenia viaBOX, służącego do pobierania opłaty elektronicznej za poruszanie się po odcinkach płatnych dróg publicznych. Zdaniem Sądu, obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Zatem ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej nakłada się na kierującego pojazdem niezależnie od tego, kto jest właścicielem pojazdu. W ocenie Sądu, należy uznać, iż organ orzekający słusznie stwierdził, że kierujący pojazdami samochodowymi mają bezwzględny obowiązek znajomości podstawowego zakresu przepisów dotyczących korzystania z dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych, nie może niewątpliwie być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Tym samym bezprzedmiotowe są w tym zakresie zarzuty skarżącego. Należy ponadto wyraźnie podkreślić, że skoro obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony już w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 9 grudnia 2008 r.), to organ słusznie przyjął, mając na względzie ponad trzyletni okres vacatio legis, że strona skarżąca miała wystarczająco dużo czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi. Sąd przychylił się ponadto do stanowiska organu obu instancji, iż ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu. A zatem nie ma znaczenia, w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności, czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zaznaczyć należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie przyjmuje się, iż finansowa odpowiedzialność administracyjno-karna co do zasady ma charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia (tak m.in.: D. Szumiło-Kulczycka, Prawo administracyjno-karne, Zakamycze, Kraków 2004, s. 150 i powołana tam uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1995 r., III AZP 16/95, a także wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., IV SA 1792/96, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1994 r., SA/Lu 49/94, czy też wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2001 r., III SA 2661/00). Zdaniem Sądu, należy w tej sytuacji uznać, iż argumentacja skarżącego dotycząca kwestii braku zawinienia po jego stronie, jak i braku świadomości prawnej nie ma w niniejszej sprawie jakiegokolwiek istotnego znaczenia, albowiem unormowania ustawy o drogach publicznych, powołane w spornych decyzjach organu, nie uzależniają nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązujących w przewozach drogowym regulacji (w tym dotyczących opłat elektronicznych) od ustalenia winy podmiotu wykonującego dany przewóz. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przewóz po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy ustawy o drogach publicznych, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. W ocenie Sądu, obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Z obowiązujących powszechnie unormowań prawa wynika bezspornie, iż organ Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonuje jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie przepisów prawa to ma obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których skarżący dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Odnosząc się do zarzutu trzykrotnego ukarania za jeden przejazd, Sąd zgadza się z twierdzeniami organu, iż każdy zarejestrowany zapis ewidencyjny (obraz pojazdu) wskazujący na naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej powinien stanowić odrębną podstawę do wszczynania postępowań administracyjnych z art. 13k u.d.p. Zdaniem Sądu, organ orzekający prawidłowo ocenił, że przesłanką odpowiedzialności skarżącego jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez niego określonego prawem obowiązku uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drodze publicznej. Niewątpliwie obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, stąd też organ stwierdzając brak urządzenia do poboru opłat, zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej. Nie budzi również jakichkolwiek wątpliwości, iż w niniejszej sprawie podmiotem odpowiedzialnym za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej był kierujący pojazdem – skarżący R. L.. Zdaniem Sądu, skarżący korzystając bowiem z dróg krajowych lub ich odcinków, miał bezwzględny obowiązek zapoznania się m.in. ze stosownymi unormowaniami prawnymi w zakresie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Należy zgodzić się także ze stanowiskiem organu, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie jest istotna dla rozpoznania sprawy. Ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kar pieniężnych od możliwości finansowych strony. Strona może wystąpić z wnioskiem do właściwego organu o umorzenie lub rozłożenie kary pieniężnej na raty. Jest to jednak odrębne postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu, należy w konsekwencji uznać, iż organ Inspekcji Transportu Drogowego wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Nadto organ orzekający oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.