VIII SA/Wa 695/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu M. M. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 grudnia 2017 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, M. M. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi). W uzasadnieniu wniosku oraz piśmie uzupełniającym z 20 listopada 2017 r. wyjaśnił, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje, "z obawy o swoje bezpieczeństwo osobiste", nie korzysta z zasiłków socjalnych, utrzymuje się z alimentów od matki i ojczyma w wysokości [...] zł, z których pokrywa koszty bieżącego utrzymania. Oświadczył, że nie posiada żadnych dowodów opłat za media, ponieważ ponosi je matka. Skarżący nie nadesłał natomiast żądanych przez Sąd w wezwaniu z 24 października 2017 r. dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych alimentów, wyciągów z rachunku bankowego oraz nie udokumentował wydatków na bieżące utrzymanie. Postanowieniem z 12 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie nadesłał bowiem żądanych przez Sąd dowodów, o których mowa w wystosowanym do niego wezwaniu. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zgodnie z treścią art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącego w trybie art. 255 uppsa powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości dotyczące oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny jego wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z 12 grudnia 2017 r. odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.