VIII SA/Wa 696/09
WyrokWSA w Warszawie2010-02-10
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Artur Kot, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ustalić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w drodze decyzji administracyjnej, czy też jest to możliwe wyłącznie w drodze umowy cywilnoprawnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej powinno nastąpić w drodze umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji administracyjnej. Oświadczenie strony o niemożności partycypowania w kosztach nie może być utożsamiane z odmową zawarcia umowy, zwłaszcza gdy projekt umowy nie został przedstawiony. Organ administracji publicznej powinien przedłożyć propozycję umowy, uwzględniając sytuację materialną i życiową strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odpłatności za pobyt małoletniej córki skarżącej w domu pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji zmienił decyzję w sprawie odpłatności, ustalając miesięczną kwotę dla skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do sądu, kwestionując podstawę prawną i sposób ustalenia odpłatności, w tym uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego oraz brak zawarcia umowy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G. z dnia [...] maja 2009r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...] maja 2009r. Starosta G. działając na podstawie
art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa
w związku z art. 8 ust. 9, art. 9 ust. 8, art. 60, art. 61, art. 106 ust. 5, art. 112 i art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm., oraz art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003r.
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2008r. Nr. 88, poz. 5 ze zm., po rozpatrzeniu sprawy odpłatności za pobyt małoletniej M.M., córki E. M. w Domu Pomocy Społecznej w N., orzekł o zmianie z urzędu decyzji Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] sierpnia 1998r., znak: [...] w sprawie umieszczenia małoletniej M. M. w domu pomocy społecznej i o odpłatności za pobyt w tym domu w ten sposób, że: 1. jako podstawę prawną decyzji wskazał przepisy - art. 104, 107 kpa w związku z art. 8 ust. 9, 9 ust. 8, 60, 61, 106 ust. 5, 112 i 155 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz w związku z art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego; 2. zmienił punkt drugi decyzji, który otrzymał brzmienie: ustala się odpłatność E.M. za pobyt córki M.M. w Domu Pomocy Społecznej w N. (zwany dalej DPS), w okresie czasu od dnia [...] maja 2009r. do dnia [...] kwietnia 2010r., w kwocie [...] złotych miesięcznie; 3. skreślił punkty 3 i 4 decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż źródłem dochodu rodziny skarżącej w łącznej kwocie [...] złotych miesięcznie jest dochód z pracy zarobkowej E.M., dochód osiągany przez dzieci jej oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Skarżąca jest także właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych (tj. [...] ha przeliczeniowych), z którego dochód wynosi [...] złotych. Gospodarstwo przekazane zostało w dzierżawę w zamian za opłatę podatku rolnego. Dochód z tego gospodarstwa został przyjęty zgodnie z treścią art. 8 ust. 9 w związku z art. 9 ust. 8 ustawy
o pomocy społecznej, tj. w kwocie 207 złotych za 1 hektar przeliczeniowy. Nadto organ wskazał, iż skarżąca jest osobą rozwiedzioną, nie otrzymuje od byłego męża zasądzonych alimentów, a miejsce jego pobytu nie jest znane.
Organ I instancji powołując treść art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wywiódł, iż osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę z tego tytułu na dotychczasowych zasadach. Ponieważ dochód w rodzinie skarżącej jest wyższy od dochodu na osobę w rodzinie obliczonego według kryterium dochodowego w ustawie o pomocy społecznej, zaszła konieczność zmiany decyzji dotyczącej odpłatności.
Decyzją z dnia [...] lipca 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania E.M. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podał, że córka skarżącej M.M. od 1998r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w N. Organ wywiódł, iż od dnia 1 stycznia 2004r., na mocy art. 54 pkt 15 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu, uległy zmianie zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą między innymi zstępni przed wstępnymi, w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 250% kryterium dochodowego, z tym, że przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie nie wlicza się mieszkańca domu, chyba że mieszkaniec domu nie posiada dochodu; kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 87 ust.8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego osoby, które zostały przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004r. oraz osoby posiadające skierowanie do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004r., miały ponosić opłatę na dotychczasowych zasadach. Taki stan prawny obowiązywał do dnia 1 maja 2004r. tj. do czasu wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej (ustawy z dnia 12 marca 2004r. - Dz. U. Nr 64, poz.593). Na podstawie tej ustawy utraciła moc ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. Ponadto, w myśl art.149 ust. 1 z dniem wejścia w życie ustawy wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990r., z wyjątkiem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszczeniu w takiej placówce, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza to, że z dniem 1 maja 2004r. z mocy prawa wygasły decyzje, którymi ustalono odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej według zasad ustanowionych przepisami ustawy z 1990r. Z powyższego w ocenie Kolegium wynika, iż dla osób umieszczonych w DPS przed 1 stycznia 2004r. organy pomocy społecznej obowiązane były określać wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004r. Tym samym powołanie przez organ I instancji jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 87 ust.8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego było wadliwe, bowiem przepis ten, nie mógł mieć w sprawie zastosowania wobec obowiązywania w tym zakresie przepisów ustawy o pomocy społecznej z 2004r.
Organ odwoławczy podał, iż podstawowym kryterium ustalenia odpłatności za pobyt w DPS jest kryterium finansowe. Podał, iż zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy
o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Na podstawie art. 61 ust. 2b powołanej ustawy organ II instancji stwierdził, iż opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy od 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Kolegium stwierdziło, iż Pani E.M. posiada dwa źródła dochodu
tj. dochód z tytułu zatrudnienia w P. Sp. z o.o. w W., gdzie otrzymuje wynagrodzenie netto [...] złotych oraz dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych tj. [...] ha przeliczeniowych, z którego miesięczny dochód zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] złotych ([...] ha x 207 zł. = [...] zł.). Dochód z pracy dorywczej syna M.M. wynosi [...] zł., zaś córki M. [...] zł. miesięcznie. Łącznie dochód 4-osobowej rodziny skarżącej stanowi kwotę [...] złotych. Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność, że część gospodarstwa rolnego została oddana w dzierżawę
w zamian za podatek rolny, zaś pozostałej części nie użytkuje, pozostaje bez znaczenia dla ustalenia wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu. Decydujące bowiem znaczenie ma zgodnie z zapisem art. 8 ust.9 ustawy o pomocy społecznej, własność gospodarstwa rolnego. Bez względu na fakt czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, jest oddana w dzierżawę, czy też leży odłogiem, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Tym samym dochód rodziny skarżącej stanowi wartość [...] złotych, co
w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] złotych, która jest wyższa od 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ([...] złotych). Różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie skarżącej, a 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosi [...] złotych. Tak więc maksymalna wysokość opłaty jaką mogłaby wnosić skarżąca za pobyt córki w DPS wynosi [...] złotych (505,32 zł. x [...] osoby). Zgodnie z § 2 Zarządzenia Nr [...] Starosty G. z dnia [...] marca 2009r. w sprawie ustalenia miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańców w domach pomocy społecznej w powiecie g. (Dz. Urz. Woj .Mazowieckiego z 2009r. nr 43, poz.1096) średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańców skierowanych do Domu Pomocy Społecznej w N. wynosi 1983,21 złotych, tak więc maksymalna wysokość odpłatności skarżącej jest równa powołanej kwocie.
Organ odwoławczy uznał, iż negatywna postawa skarżącej w odniesieniu do prowadzonego przez ośrodek pomocy społecznej postępowania, mającego na celu określenie jej sytuacji finansowej i partycypowania w kosztach pobytu córki w DPS stanowiła podstawę wydania decyzji administracyjnej określającej wysokość opłaty za DPS. W rozpoznawanej sprawie, w toku przeprowadzonego w dniu [...].02.2009r. wywiadu środowiskowego skarżąca jednoznacznie oświadczyła, że nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania córki w DPS. Oznacza to, że nie wyraża zgody na zawarcie umowy w i trybie art.103 ust.2 ustawy, a zatem należało wydać decyzję administracyjną ustalającą wysokość opłaty.
Kolegium wskazało, że kierując się sytuacja osobistą skarżącej, która samotnie wychowuje troje dzieci, z których dwoje kontynuuje odpłatną naukę
w szkołach wyższych, zaś najmłodszy syn uczęszcza do liceum ogólnokształcącego, za zasadne uznało zmniejszenie opłaty do wysokości określonej w decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. do kwoty [...] złotych.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził zasadność wydanego przez Prezydenta Miasta R. rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyła E.M., wnioskując o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
Wydanemu rozstrzygnięciu postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez jego błędną wykładnię, art. 149 ust. 1 i 3, art. 8 ust. 9, art. 60
i art. 61 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów postępowania – art. 107 § 3 kpa.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy skarżąca powtórzyła argumenty powoływane w toku postępowania administracyjnego. Podniosła, iż w sprawie zastosowanie ma przepis art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z którym osoby przyjęte do DPS przed dniem
1 stycznia 2004r. oraz osoby posiadające skierowanie do DPS wydane przed dniem 1 stycznia 2004r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Jej córka została przyjęta do DPS przed ta datą, przez cały okres pobytu dziecka w DPS nie ponosiła odpłatności z tego tytułu i w dalszym ciągu nie powinna opłaty z tego tytułu ponosić. Zakwestionowała zasadność zastosowania w sprawie art. 149 ust. 1 i 3 ustawy
o pomocy społecznej, wskazując, iż ust. 3 tego przepisu wyraźnie stanowi, że zachowują moc wydane przed 1 maja 2004r. decyzje o skierowaniu do DPS oraz decyzje o umieszczeniu w DPS. Błędna wykładnia tego przepisu przez Kolegium polegała na przyjęciu, iż przepis ten stanowi o wygaśnięciu wszystkich decyzji wydanych przez 1 maja 2004r., na podstawie których ustalono odpłatność za pobyt w DPS.
Wskazała, iż organ niewłaściwie zastosował art. 107 § 3 kpa poprzez nie podanie w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których oparł się przy ustalaniu faktów. W szczególności zaniechał wskazania, w oparciu o jakie dowody przyjął, iż łączne dochody rodziny skarżącej wynoszą [...] złotych miesięcznie. Nie wskazał także podstawy prawnej żądania ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w DPS. Za nieprawidłowe skarżąca uznała ustalenia organu dotyczące dochodu jej rodziny, niezasadnie organ ten przyjął, że w dochodzie tym winien być uwzględniany dochód z gospodarstwa rolnego. Wyjaśniła, iż z uwagi na położenie gospodarstwa
w odległości około [...] od miejsca zamieszkania oraz częściowe wydzierżawienie gruntu nie prowadzi działalność rolniczej. Okoliczność ta stanowiła podstawę do wyłączenia dochodu z gospodarstwa rolnego przy ustalaniu sytuacji majątkowej celem ustalenia odpłatności za pobyt córki w DPS.
Wskazując treść art. 60 i art. 61 ustawy o pomocy społecznej podała, iż jej córka jest małoletnia i nie posiada żadnych dochodów. Z tego tytułu nie jest wypłacane żadne świadczenie pielęgnacyjne, dodatek pielęgnacyjny, alimenty ani renta. W związku z tym obowiązek ponoszenia opłat przez skarżącą jako przedstawiciela ustawowego dziecka, z tytułu kosztów pobytu w DPS nie powstaje. Zaznaczyła przy tym, że kierownik powiatowego ośrodka pomocy społecznej nie zawarł z nią żadnej umowy, z której wynikałby obowiązek odpłatności za pobyt córki w DPS.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga jest częściowo zasadna, bowiem po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, iż wydane przez organy obu instancji decyzje naruszają prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co czyni niezbędnym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o pomocy społecznej, do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności:
1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich - przedstawiciel ustawowy
z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej; przy czym osoby i gmina określone w pkt. 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę z pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b).
W sytuacji, gdy mieszkaniec domu pomocy społecznej nie jest w stanie samodzielnie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek ten spoczywa na jego małżonku oraz zstępnych przed wstępnymi. W przypadku, gdy pensjonariuszem jest osoba niepełnoletnia (dziecko) jak w sprawie niniejszej - obowiązek ten spoczywa na jego przedstawicielu ustawowym. Powyższe zobowiązanie oparte jest zatem na więzach pokrewieństwa, a nie na faktycznym związku.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej.
Z powyższego wynika, iż wysokość zobowiązania z tytułu odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, ustalona jest w umowie zawartej przez wskazane wyżej osoby z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której opłata dotyczy. Treść powołanego przepisu wyraźnie wskazuje, że ustawodawca przewidział wyłącznie formę umowy cywilnoprawnej do ustalenia wysokości opłaty na pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Świadczy o tym formuła "ustala", co w języku przepisów prawnych wyraża nakaz dokonania takiej właśnie czynności prawotwórczej ze skutkiem wiążącym dla każdej ze stron. Umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2, powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności formę i rozmiar świadczonej pomocy oraz okres, na jaki została zawarta. Stronami umowy są małżonek, określeni zstępni lub wstępni oraz kierownik ośrodka pomocy społecznej lub kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie.
Przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że m.in. wstępni mieszkańca domu pomocy społecznej wnoszą opłatę zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 tej ustawy. Ustalenie przedmiotowej opłaty w drodze umowy jest obligatoryjne, w związku z czym dopóki umowa taka nie zostanie zawarta, dopóty po stronie owego zstępnego nie istnieje wymagalny obowiązek ponoszenia opłaty.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie otrzymała żadnej propozycji zawarcia umowy dotyczącej określenia zasad ponoszenia odpłatności za pobyt jej córki
w domu pomocy społecznej. Nie otrzymała także projektu takiej umowy, nie były
z nią prowadzone w tym kierunku jakiekolwiek pertraktacje na etapie prowadzenia postępowania przez organy obu instancji. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie wspomina o istnieniu takiego obowiązku po swojej stronie i przyczynach dla których zaniechano jego wykonania. Z kolei SKO w R. w uzasadnieniu swojej decyzji uznało, iż stwierdzenie skarżącej o niemożności partycypowania w kosztach pobytu córki w DPS potraktować należy za odmowę zawarcia umowy w tym przedmiocie i orzekło w tym zakresie ustalając, iż miesięczne zobowiązanie z tytułu pobytu córki skarżącej w DPS wynosi [...] złotych. Sąd stanowiska tego nie podziela nie można bowiem oświadczenia skarżącej, złożonego podczas wywiadu środowiskowego [...] lutego 2009 r., iż z uwagi na wysokość wydatków i dochodów jej rodziny nie jest ona w stanie uczestniczyć w pokrywaniu kosztów pobytu dziecka w DPS utożsamić z odmową zawarcia umowy. Należy mieć na uwadze, że umowy takiej nie przedstawiono, nie wskazano propozycji wysokości opłaty, nie zobowiązano skarżącej do wypowiedzenia się w jakiej kwocie byłaby w stanie ponosić opłatę.
Stosunek materialnoprawny, którego treścią jest skierowanie do DPS i ustalenie opłaty za pobyt w nim, staje się stosunkiem kombinowanym kształtowanym w części umową cywilnoprawną, a w części decyzją administracyjną. Pozwala to stronie wypowiedzieć umowę na wypadek pogorszenia się jej warunków dochodowych, bez konieczności wzruszania ostatecznej decyzji kierującej do domu pomocy społecznej
i ustalającej wysokość opłaty. Niezależnie od powyższych rozważań Sąd stwierdza, iż kwestia zgody (dobrowolnego oświadczenia woli lub zastępującego je orzeczenia sądu) osoby mającej partycypować w kosztach pobytu w DPS jest drugorzędna. Istotnym dla zobowiązania danej osoby do realizacji zobowiązania jest zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 powołanej ustawy. Niezbędnym jest jednak przedstawienie projektu umowy określającej zasady partycypowania przez zobowiązanego w kosztach w czasie, gdy wydawana jest decyzja o ponoszeniu odpłatności za pobyt w DPS przez mieszkańca tej placówki. Zobowiązany musi bowiem od początku istnienia zobowiązania znać warunki jego realizacji. W okresie od [...] września 1999r. do [...] sierpnia 2004r. oraz od [...] września 2006r. do [...] sierpnia 2007r. skarżąca była zwolniona z ponoszenia kosztów pobytu dziecka w DPS (decyzje: z [...] listopada 1999r., [...] września 2000r., [...] listopada 2001r., [...] listopada 2002r., [...] października 2003r., [...] grudnia 2007r. w aktach sprawy). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. organ pierwszoinstancyjny orzekł, iż w okresie od [...] września 2004r. do [...] sierpnia 2005r. skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w DPS w kwocie [...] złotych. Wydane w tym zakresie decyzje na określające zobowiązanie skarżącej na okres od [...] września 2005r. do [...] sierpnia 2006r. i od [...] września 2007r. do [...] kwietnia 2009r. zostały w toku postępowań odwoławczych uchylone. Przedstawione Sądowi akta administracyjne nie zawierają decyzji wydanych w wyniku ponownego rozpoznania sprawy.
Jeżeli wysokość dochodu małżonka, zstępnego lub wstępnego mającego status osoby w rodzinie jest wyższa od kwoty 250% kryterium dochodowego określonego odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 albo 2 ustawy o pomocy społecznej organ pomocy społecznej orzekając na podstawie art. 59 ust. 1 cytowanej ustawy ustala wysokość opłaty za pobyt w domu opieki członka ich rodziny w wysokości maksymalnie do kwoty 30% kosztu utrzymania mieszkańca domu 100% opłaty za pobyt, jednakże nie wyższej niż różnica między kwotą dochodu a kwotą 250% kryterium dochodowego, która nie może doznawać uszczerbku z tego tytułu, że członek rodziny z racji okoliczności życiowych określonych w art. 54 ust.1 ustawy
o pomocy społecznej został skierowany do DPS. W sprawie niniejszej organ
I instancji nieprawidłowo określił wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego, co zostało skorygowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ustalona wysokość odpłatności za DPS jaką ma ponosić skarżąca, poza przedstawionymi wyżej mankamentami, jest niezgodna z powyższymi regulacjami przewyższa bowiem 30 % odpłatności za pobyt, który Zarządzeniem Starosty G. z [...] marca 2009 r. ustalono na kwotę 1983,21 zł (1983,21 zł x 30% = 594,63 zł).
Rozpoznając sprawę ponownie należy mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi przedłożyć skarżącej propozycję zawarcia umowy uwzględniając fakt jej wysokości maksymalnie do kwoty 30% kosztu utrzymania dziecka w DPS – ie,
a także wydatki skarżącej związane z samotnym wychowywaniem trojga uczących się dzieci i posiadaniem dziecka niepełnosprawnego, mieć na uwadze fakt niemożności egzekucji alimentów od ojca dzieci oraz realia związane z byciem właścicielem gospodarstwa rolnego, jego położeniem, zadłużeniem, możliwością zbycia.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło