VIII SA/Wa 7/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości postanawia 1. przyznać S.K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego wpisu oraz w zakresie ustanowienia adwokata, 2. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie adwokata dla S.K. zam. [...]. S.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie przekazania pisma według właściwości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, należnego od przedmiotowej skargi, skarżąca w dniu 4 lutego 2008 r. uiściła wymagany wpis i wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2008 r. referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego wpisu, a pozostałym zakresie wniosek oddalił. Pismem z dnia 29 lutego 2008 r. strona skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza, w którym podniosła, iż nie stać jej na opłacenie jakiejkolwiek opłaty, gdyż jest biedną emerytką. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca S.K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Jest osobą starszą – ma 72 lata i schorowaną. Źródłem utrzymania jest emerytura obojga małżonków w wysokości 549 zł i 553 zł (w załączeniu odcinek emerytury). Jako jedyny majątek wymieniono drewniany dom o powierzchni 50 m², budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,5 ha i 0,47 ha. Nie posiada żadnych oszczędności. Wnioskodawczyni oświadczyła, że po opłaceniu podatku od nieruchomości, rachunków za energię i lekarstwa na utrzymanie pozostaje kwota wystarczająca jedynie na skromne życie. Ponadto skarżąca załączyła do wniosku kserokopię polisy obowiązkowego ubezpieczenia w gospodarstwie rolnym na rok 2008 w kwocie 199 zł z terminem płatności do 30 stycznia 2008 r., rachunki za energię za półroczny okres w łącznej wysokości 43 zł oraz decyzję o wymiarze podatku rolnego i podatku od nieruchomości w kwocie 86 zł i 81 zł. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącej, znajdujące potwierdzenie w dokumentach źródłowych uznać należy, że jej wniosek dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie skarżąca i jej mąż posiadają stały dochód z tytułu emerytury jednakże jest on niewielki, wynosi bowiem niewiele ponad 1000 zł dla dwuosobowego gospodarstwa domowego. Należy mieć też na uwadze to, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, a wiec nie jest w stanie podjąć już dodatkowego zatrudnienia. Nie posiada również żadnych dodatkowych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącej w chwili orzekania o przyznaniu prawa pomocy uzasadnia zastosowanie tej instytucji poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i zwolnienie jej od przyszłych kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego już wpisu sądowego w sprawie. Zaznaczyć bowiem należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od chwili jego wniesienia, nie obejmuje on natomiast zwolnienia od kosztów, które strona uiściła przed jego złożeniem. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.