VIII SA/Wa 7/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia nieodpłatnie własności działki oddala skargę. Decyzją, znak [...] z dnia [...] listopada 2010 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa), art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. z 1989 r., nr 10, poz. 53) oraz art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r., nr 50, poz. 291 ze zm.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania B.G., od decyzji Starosty R. z dnia [...] września 2010 roku, znak [...], orzekającej o zwrocie działki pod budynkami, oznaczonej nr ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha oraz odmawiającej zwrotu działki dożywotniego użytkowania oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] ha, położonych w miejscowości M., gmina P. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] września 2010 roku, znak [...] Starosta R. przeniósł nieodpłatnie na rzecz spadkobierców po J. i M. R. małż. K. własność działki nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w miejscowości M., gmina P., stanowiącej własność Skarbu Państwa. Jednocześnie tą samą decyzją odmówił zwrotu działki dożywotniego użytkowania, oznaczonej numerem [...], stanowiącej własność osób fizycznych, położonej w miejscowości M. gmina P.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ I instancji podał, że decyzją Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] września 1980 r. Nr [...] przejęto na własność Państwa, za emeryturę, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha położone we wsi M. oraz położone we wsi B. gm. Z. o powierzchni [...] ha, stanowiące własność J. i M. R. małż. K.. W skład gospodarstwa wchodziły działki nr: [...][...][...][...]. Z przejęcia wyłączono budynki stanowiące odrębny od gruntu przedmiot własności oraz przyznano prawo do bezpłatnego użytkowania terenu o powierzchni [...] ha, stanowiącego część działki nr [...]. Organ I instancji ustalił, że w 1981 r. dokonano podziału działki nr [...] na działkę nr [...] o powierzchni [...] ha (obecnie nr [...] o pow. [...] ha) stanowiącą tzw. siedlisko oraz działkę [...] o powierzchni [...] ha (obecnie nr [...] o pow. [...] ha) jako działkę dożywotniego użytkowania. Z wnioskiem o zwrot działki siedliskowej (nr [...]) oraz działki dożywotniego użytkowania (nr [...]) wystąpiła Pani B.G. - jedna ze spadkobierców J. i M. R. małż. K.. Organ I instancji uznał, że odnośnie działki nr [...], na której znajdują się budynki wchodzące w skład przejętego w 1980 r. na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, zachodzą ustawowe przesłanki do zwrotu na rzecz spadkobierców J. i M. R. małż. K.. Natomiast nie spełnione są ustawowe wymogi, umożliwiające zwrot działki nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość nie jest użytkowana przez zstępnych oraz nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Od decyzji tej Pani B.G. wniosła odwołanie podnosząc, że murowany budynek gospodarczy jest usytuowany nie tylko na działce nr [...], ale także na działce dożywotniego użytkowania nr [...], którą Gmina P. w 2008 r. sprzedała, jako niezabudowaną. Zdaniem odwołującej się, należało wcześniej wydzielić działkę siedliskową obejmującą m.in. grunt pod całym budynkiem gospodarczym, a dopiero później, w razie konieczności, sprzedać resztę działki nr [...]. Dokonując oceny prawnej decyzji organ odwoławczy podniósł, że artykuł 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku stanowi, iż właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. Zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Ustęp 2a cytowanego przepisu stanowi, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ustępie 1 lub 2 może wystąpić zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Natomiast zgodnie z ust. 3 art. 118 przepisów ust. 1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach. Uprawnienia określone w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. i w art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. są od siebie niezależne. Celem uprawnienia określonego w pierwszym z tych przepisów jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Celem natomiast przepisu art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. jest także przyznanie własności niezabudowanej działki gruntu rolnego przyznanej rolnikowi do bezpłatnego użytkowania. W rozpatrywanej sprawie, organ I instancji na podstawie przeprowadzonych w dniu [...].03.2010 r. oględzin ustalił, że działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, drewnianym, budyniem gospodarczym, służącym kiedyś jako obora, spichlerz, kuchnia letnia, piwnicą murowaną z dachem drewnianym i studnią. Lokalizacja budynków obejmuje cały obszar działki nr [...]. Budynki te stanowią własność ustalonych przez sąd spadkobierców dotychczasowych właścicieli budynków, zmarłych J. i M. R. małż. K.. W tym stanie rzeczy, zasadnie organ I instancji uznał, że spełnione są warunki ustawowe do zwrotu działki siedliskowej nr [...], położonej we wsi M., gmina P.. Natomiast w stosunku do działki nr [...], zastosowanie art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. jest wykluczone. Zgodnie z tą normą prawną, uprawnienie do żądania bezpłatnego przekazania działki pozostawionej rolnikowi do dożywotniego użytkowania uzależnione jest od trzech przesłanek, które muszą zaistnieć łącznie. Mianowicie wnioskodawca musi być zstępnym osoby, której przysługiwało prawo bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki i jednocześnie faktycznie władać nią w zakresie odpowiadającym uprawnieniom przysługującym zmarłemu rolnikowi oraz przedmiotowa nieruchomość musi stanowić własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały dwie z wyżej wymienionych przesłanek. Pomimo iż odwołująca się jest zstępną J. i M.R. małż. K. to faktycznie nie włada ani nie władała przedmiotową działką. Nadto w dacie wszczęcia postępowania o przeniesienie własności działki nr [...] o powierzchni [...] ha ([...].05.2010 r.), nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...].12.2008 r. Gmina P. sprzedała przedmiotowa działkę P. i K. małż. I.. Z powyższych powodów, odwołująca się nie może nabyć nieodpłatnie prawa własności działki nr [...]. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że istniejący stan prawny i faktyczny w dniu wszczęcia postępowania nie daje możliwości zwrotu części działki nr [...], znajdującej się pod częścią budynku gospodarczego, ponieważ działka ta w całości stanowi własność osób fizycznych. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła B.G. (dalej jako skarżąca) wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza przepis art. 138 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, ponieważ doszło do bezprawnej sprzedaży gruntu pod nieruchomością zabudowaną należącą do niej i jej rodzeństwa po zmarłych rodzicach. Zdaniem skarżącej, to organ administracji winny zawarcia umowy niezgodnej z prawem powinien wystąpić o unieważnienie aktu notarialnego – sprzedaży nieruchomości działki nr [...]. Podniosła, że wystąpiła tylko o to, co zgodnie z przepisami prawa jej się należy – działkę, na której zostały wzniesione budynki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). Należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Podstawą prawną wydanej decyzji był art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. z 1989 r., nr 10, poz. 53) w odniesieniu do orzeczenia o przeniesieniu nieodpłatnym prawa własności działki siedliskowej nr ewidencyjny [...] i art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r., nr 50, poz. 291 ze zm.) w odniesieniu do odmowy zwrotu prawa własności działki dożywotniego użytkowania nr ewidencyjny [...]. Skarżąca zarzuca niezgodność z prawem decyzji w części odmawiającej przyznania nieodpłatnego prawa własności. Sąd stwierdza, że te zarzuty są niezasadne, bo organy ustaliły i wskazały na brak przesłanek z art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. na brak władania działką nr [...] oraz na okoliczność, że działka ta nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podnoszone przez skarżącą zarzuty wadliwości podziału ewidencyjnego działek nr [...] i [...], okoliczność, że część budynku gospodarczego jest posadowiona na działce nr [...] – nie mogą mieć wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim przedmiotem kontroli sądowej są decyzje w przedmiocie przeniesienia nieodpłatnego własności nieruchomości, a nie decyzje w sprawie podziału nieruchomości, czy ustalenia granic nieruchomości. Natomiast jeżeli w zakresie przebiegu granic, czy podziału nieruchomości skarżąca dostrzega nieprawidłowości – to powinna wystąpić w tym zakresie ze stosownymi żądaniami, ale w innych postępowaniach w zależności od swoich zamiarów, czy to o rozgraniczenie nieruchomości, czy też o dokonanie sprostowania podziału ewidencyjnego nieruchomości lub też innego postępowania, w tym przed sądem powszechnym. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę. ----------------------- 6