VIII SA/Wa 701/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2016 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że zawarła umowę doradztwa i realizacji restrukturyzacji przedsiębiorstwa oraz pozyskania finansowania z firmą Wytwórnia [...] J. C. z siedzibą w R.. Termin rozliczenia zobowiązań z tytułu tej umowy nastąpi dopiero z dniem [...] stycznia 2017 r. Skarżąca świadczy zatem usługi bez żadnego wynagrodzenia. Przewłaszczone na zabezpieczenie ruchomości oraz nieruchomości są czasową gwarancją na prawidłowe przeprowadzenie restrukturyzacji i nie zbywanie ruchomości. Spółka obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Z uwagi na dużą konkurencję ma problemy z utrzymaniem się na rynku i nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. We wniosku podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł [...] zł. Podała, że ponosi również stałe koszty (energia, gaz, telefony, woda). Oświadczyła również, że w ramach zawartej umowy jest zobowiązana do pokrycia ewentualnych zobowiązań zlecającego. Dlatego zaciągnęła kredyt obrotowy. Postanowieniem z 19 września 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, gdyż Spółka pomimo wskazywanych trudności funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Prowadzi działalność w branży budowalnej, w tym za ostatni rok obrotowy wygenerowała zysk w wysokości [...] zł. Nie wykazała, że nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi ([...] zł). Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawiła zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że posiada możliwości finansowe, pozwalające na uiszczenie opłaty sądowej od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, iż błędnie została dokonana ocena jej sytuacji finansowej i nieprawidłowo przyjęto, że pozwala ona na uiszczenie wpisu od skargi. Dodała także, iż środki trwałe wykazane w oświadczeniu to nieruchomości, których zbycie nie jest możliwe w krótkim czasie, a także działanie takie mogłoby być niekorzystne z uwagi na możliwy wzrost jej wartości w okresie późniejszym. Zdaniem skarżącej, uiszczenie tej opłaty wpłynie na zmniejszenie jej możliwości finansowych i spowoduje brak możliwości uregulowania bieżących zobowiązań Spółki. Fakt, że Spółka nie utraciła płynności finansowej nie świadczy o możliwości poniesienia opłaty sądowej od złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r, poz. 718; dalej: "p.p.s.a."), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, Sąd orzeka zaś jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi w kwocie [...] zł), jest obiektywnie zasadne. Zauważyć bowiem należy, że Spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym, kontynuuje dotychczasową działalność gospodarczą. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że pomimo wskazywanych trudności finansowych (płatniczych), nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym uiścić wymagany wpis od skargi ([...] zł). Do odmiennych wniosków nie prowadzą także argumenty zawarte w sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego. O ile zgodzić się należy z tym, że pozyskanie środków z przeznaczeniem na poniesienie kosztów postępowania (wpisu sądowego) ze sprzedaży nieruchomości mogłoby być z uwagi na krótki termin realizacji tej należności utrudnione i ekonomicznie dla strony niekorzystne, nie bez znaczenia dla oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych pozostaje fakt, że Spółka za ostatni rok obrotowy wykazała zysk ([...] zł). Zauważyć także należy, iż kwota wpisu w niniejszej sprawie jest najniższą z wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Nie bez znaczenia pozostaje również, że skarżąca nie utraciła płynności finansowej, co nie jest przez Spółkę kwestionowane. Wszystkie zaś wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia: z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10; z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11 i z 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"), nie można uznać, że strona skarżąca, dysponując wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Także w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, wielość spraw inicjowanych przez skarżących nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 395/13). Dodać w tym względzie należy, że w podobnym stanie faktycznym tutejszy Sąd, postanowieniem z 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 294/16 utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego odmawiające Spółce przyznania prawa pomocy. W realiach niniejszej sprawy nie znalazł natomiast podstaw do zmiany poglądów prawnych zawartych w/w rozstrzygnięciu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.