VIII SA/Wa 701/25
WyrokWSA w Warszawie2025-11-27
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz - Nowak, Justyna Mazur, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie odmawiające dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym, wydane po zakończeniu tego postępowania, jest zgodne z prawem, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego uchylenia przez sąd administracyjny postanowienia o odmowie dopuszczenia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając postanowienie odmawiające dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, jest związany oceną prawną i wskazaniami sądu administracyjnego zawartymi w poprzednim orzeczeniu. Wniosek organizacji złożony w toku postępowania, ale przed jego zakończeniem, nie staje się bezprzedmiotowy z chwilą wydania decyzji kończącej postępowanie. Przedwczesne wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania, bez wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku organizacji o dopuszczenie do udziału, narusza gwarancje procesowe organizacji i zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o dopuszczenie do udziału w postępowaniu odwoławczym dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego (budowa wieży telefonii komórkowej). SKO odmówiło dopuszczenia, uznając, że nie przemawia za tym interes społeczny. WSA uchylił tę decyzję, wskazując, że interes społeczny jest spełniony. SKO ponownie odmówiło dopuszczenia, argumentując, że postępowanie zostało umorzone. Stowarzyszenie wniosło skargę, zarzucając naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 KPA i art. 153 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 8 sierpnia 2025 r. oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 8 sierpnia 2025 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 10 października 2024 r. [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w K. (dalej: Stowarzyszenie, skarżący, organizacja) wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu odwoławczym od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z 17 września 2024 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa wieży telefonii komórkowej wraz z instalacją radiokomunikacyjną [...] P. C., zlokalizowanej na działce nr [...] przy ul. Ś. w P. na terenie Gminy P.".
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest uzasadnione celami statutowymi Stowarzyszenia wskazanymi w § 6 pkt d, e, f, g, j i q, takimi jak:
- przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń wytwarzających lub przyczyniających się do wytwarzania lub mogących wytwarzać czynniki szkodliwe lub potencjalnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego (...);
- mądre, zrównoważone i zdrowe kształtowanie środowiska i zagospodarowania przestrzeni zgodnie z takim kształtowaniem oraz ich promocja.
Ponadto Stowarzyszenie podniosło, że nie zgadza się na powstanie ww. stacji bazowej. Podkreśliło, że tego typu inwestycje ze swej natury są szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego oraz zaburzają ład przestrzenny, czemu Stowarzyszenie przeciwdziała. Stowarzyszenie sprzeciwia się niezrównoważonemu
i bezzasadnemu lokowaniu tego typu inwestycji - jak zapewne w niniejszej sprawie.
W okolicy, gdzie inwestor zamierza realizować stację bazową, zasięg telefoniczny jest dobry. Tym samym lokalizacja masztu jest bezzasadna. Przedmiotowa stacja bazowa nie jest stacją typu small cel, lokowaną np. na latarni ulicznej, ale jest to prawdopodobnie stacja bazowa na kilkudziesięciometrowym maszcie, mająca znajdować się w terenie, który nie pasuje do tego typu inwestycji i w którym znajduje się wiele domów jednorodzinnych.
Stowarzyszenie w ramach postępowania będzie stać na straży zdrowia publicznego, środowiska, ładu przestrzennego, interesu publicznego, społecznego oraz praw okolicznej ludności. Wyraża sprzeciw wobec nieanalizowania dokładnego wpływu na środowisko i zdrowie publiczne inwestycji oraz niezbadania wystarczająco wymogów ochrony środowiska.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ, Kolegium, SKO) działając na podstawie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej: k.p.a.) postanowieniem z 7 listopada 2024 r. znak: [...] odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w ww. postępowaniu odwoławczym od decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, tj. budowy stacji bazowej telefonii komórkowej.
W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że w rozpoznawanej sprawie występuje pierwsza z wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, że cele statutowe Stowarzyszenia uzasadniają dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Natomiast
nie zachodzi druga przesłanka wymieniona w ww. przepisie, warunkująca dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia na jego żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Organ wskazał, że dopuszczenie organizacji do udziału
w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". W każdym przypadku złożenia wniosku w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek wskazanych
w tym przepisie, z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy.
Ma to szczególne znaczenie z racji niedookreśloności samego pojęcia "interesu społecznego", którym posłużył się ustawodawca w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału
w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Postępowanie, w którym Stowarzyszenie chce uczestniczyć na prawach strony, dotyczy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Celem tego postępowania jest ocena możliwości realizacji tego rodzaju inwestycji z punktu widzenia ładu przestrzennego. W ocenie organu argumentacja zgłoszonego żądania przez Stowarzyszenie nie wskazuje jednoznacznie na związek pomiędzy celami działania Stowarzyszenia a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. Organ stanął na stanowisku, że argumentacja Stowarzyszenia związana z zagrożeniami planowanej inwestycji dla zdrowia i życia ludzkiego nie uzasadnia, iż za jej udziałem w niniejszym postępowaniu przemawia interes społeczny. Mogłaby ona stanowić uzasadnienie w przypadku ewentualnego postępowania
w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 lutego 2025 r. w sprawie
o sygnaturze akt VIII SA/Wa 3/25 uwzględnił skargę Stowarzyszenia i uchylił postanowienie SKO z 7 listopada 2024 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd przesądził, że za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa wieży telefonii komórkowej wraz z instalacją radiokomunikacyjną [...] (...)", przemawia interes społeczny. Działania nakierowane na ochronę zdrowia i środowiska zawierają się bowiem
w zakresie przedmiotowym pojęcia interesu społecznego. Realizacja interesu społecznego powinna być rozumiana jako podejmowanie działań w celu ochrony wspólnych i istotnych dla społeczeństwa wartości, do których ochrona zdrowia
i środowiska niewątpliwie się zalicza.
Ponownie rozpoznając wniosek, Kolegium postanowieniem z 8 sierpnia 2025 r. znak: [...], działając na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu odwoławczym od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z 17 września 2024 r. Nr [...].
W uzasadnieniu ww. postanowienia SKO wskazało, że postępowanie odwoławcze toczyło się z odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej z 17 września 2024 r. Nr [...] i na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzją z 7 listopada 2024 r. znak: [...] zostało umorzone. Z dokumentacji zgromadzonej
w sprawie wynika, że żadna z odwołujących się osób nie jest właścicielem działki objętej wnioskiem, ani żadnej z działek graniczących z nią bezpośrednio. Zatem
w konsekwencji należało przyjąć, że nie przysługuje im przymiot strony
w przedmiotowym postępowaniu.
Z uwagi na fakt, że Kolegium jest związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z 26 lutego 2025 r. w sprawie
sygn. akt VIII SA/Wa 3/25 należało uznać, że za udziałem Stowarzyszenia
w przedmiotowym postępowaniu przemawia interes społeczny. Jednak Kolegium odmówiło finalnie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu odwoławczym od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta I. z 17 września 2024 r. Nr [...], ponieważ bezcelowym byłoby dopuszczanie skarżącego do udziału
w postępowaniu, które zostało zakończone i podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na wniesienie odwołania przez podmioty nieposiadające interesu prawnego.
Kolegium zauważyło, że nawet gdyby Stowarzyszenie było uczestnikiem na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego, to i tak nie mogłoby być adresatem decyzji SKO
z 7 listopada 2024 r. znak: [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z 17 września 2024 r. Nr [...]. Wskazało przy tym, że decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze z uwagi na brak przymiotu strony odwołujących się jest kierowana i doręczana tylko do tych podmiotów, które wniosły to odwołanie. Nie rozstrzyga bowiem o prawach i obowiązkach, zarówno pozostałych stron postępowania, jak i uczestników na prawach strony.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie, zarzucając naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że uprawnienie do udziału w postępowaniu wygasa z chwilą wydania przez organ decyzji, mimo że wniosek o dopuszczenie został złożony w toku postępowania, a organ mógł się wstrzymać z wydaniem decyzji.
W konsekwencji podniesionego zarzutu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że nie można uznać, iż wygasło jego uprawnienie do dopuszczenia do udziału w sprawie, jeśli wniosek w tym przedmiocie wpłynął do organu w toku postępowania odwoławczego. W takiej sytuacji SKO nie powinno wydać decyzji kończącej postępowanie w tym samym dniu, co postanowienie o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia, ale powinno się wstrzymać do czasu ewentualnego złożenia skargi przez Stowarzyszenie i do czasu ewentualnego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Poza tym stanowisko Kolegium, że decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego jest doręczana jedynie odwołującym się, wobec których umorzono postępowanie, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta została doręczona również inwestorowi, a także właścicielowi działki wydzierżawionej przez niego pod budowę przedmiotowej stacji bazowej. Ponadto na podstawie art. 109 § 1 k.p.a. decyzja kończąca postępowanie musi być doręczona wszystkim stronom postępowania, a nie tylko niektórym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z 17 listopada 2025 r. Stowarzyszenie uzupełniło skargę poprzez powołanie się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 2025 r., sygn. akt II OSK 1245/25, w którym organizacja została dopuszczona do udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę dla stacji bazowej telefonii komórkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego
i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kolegium z 8 sierpnia 2025 r. znak: [...], którym odmówiono skarżącemu dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa wieży telefonii komórkowej wraz z instalacją radiokomunikacyjną [...] P. C., zlokalizowanej na działce nr [...] w P.".
Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu – jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W świetle § 2 tego przepisu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Natomiast w myśl art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
Obie przesłanki wymienione w art. 31 § 1 k.p.a., tj. cele statutowe i interes społeczny, muszą być spełnione jednocześnie, aby możliwe było uwzględnienie żądania organizacji społecznej. Przy tym dopuszczenie organizacji do udziału
w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Przepisy art. 31 § 1-3 k.p.a. mają podwójny charakter, nie są to tylko przepisy procesowe, ale mają także elementy materialnoprawne, gdyż określają przesłanki uprawnienia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony w sprawie dotyczącej innego podmiotu (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 20/07, publ. Lex nr 338613).
W niniejszej sprawie na wstępie należy wskazać, że jest ona już po raz drugi rozpoznawana przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą
w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Tym samym Kolegium było związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lutego 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 3/25, w którym Sąd przesądził, że Stowarzyszenie wykazało spełnienie obu przesłanek z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. warunkujących dopuszczenie go do udziału w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z 17 września 2024 r. Nr [...].
Zatem organ był zobowiązany uznać, że zarówno cele statutowe Stowarzyszenia uzasadniają uwzględnienie jego wniosku z 10 października 2024 r., jak i za dopuszczeniem do udziału w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym przemawia interes społeczny. Ostatecznie Kolegium takie stanowisko zajęło (chociaż
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na stronach 3 i 5 raz stwierdziło, że za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie przemawia interes społeczny, aby następnie stwierdzić, że za jego udziałem w przedmiotowym postępowaniu przemawia interes społeczny).
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że wniosek organizacji
o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., który został złożony w toku postępowania administracyjnego, ale jeszcze przed jego ostatecznym zakończeniem, nie staje się bezprzedmiotowy, pomimo wydania decyzji kończącej to postępowanie w sprawie (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 20/07, publ. Lex nr 338613, wyrok NSA z 25 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1217/12, publ. Lex nr 1455418, wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 227/22, publ. Lex nr 3334619).
Tym samym Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że wygasło uprawnienie Stowarzyszenia określone w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nie toczy się już postępowanie odwoławcze w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zakończyło się bowiem decyzją Kolegium z 7 listopada 2024 r.
o umorzeniu postępowania z uwagi na wniesienie odwołania przez osoby, którym nie przysługiwał przymiot strony.
Powyższe rozumowanie organu byłoby prawidłowe, gdyby wniosek Stowarzyszenia nie wpłynął w toku postępowania, tylko już po jego zakończeniu. Tymczasem wniosek organizacji w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wpłynął do Kolegium 10 października 2024 r., natomiast decyzja kończąca postępowanie w drugiej instancji została wydana 7 listopada 2024 r. Ocena prawna WSA w Warszawie zawarta
w wyroku z 26 lutego 2025 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 3/25 była dla organu administracji wiążąca do tego stopnia, że Kolegium nie mogło powołać się na umorzenie postępowania, a w konsekwencji jego zakończenie, jako powód odmowy dopuszczenia organizacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym, jeśli decyzja z 7 listopada 2024 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z 17 września 2024 r. została wydana
z naruszeniem kolejności podejmowanych czynności. Bezsporne jest przecież, że wniosek organizacji złożony w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wpłynął przed formalnym zakończeniem postępowania, więc rację ma Stowarzyszenie, że w pierwszej kolejności organ powinien rozpoznać ten wniosek i poczekać na prawomocne rozstrzygnięcie w tej incydentalnej sprawie. Dopiero w dalszej kolejności rozpoznać odwołanie.
Wprawdzie trafnie w zaskarżonej decyzji wywiedziono, że uprawnienie z art. 31
§ 1 pkt 2 k.p.a. o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie funkcjonuje samodzielnie, abstrakcyjnie, w oderwaniu od konkretnej sprawy, jednak ten ogólnie słuszny – co do zasady – pogląd musi być każdorazowo konfrontowany
z okolicznościami faktycznymi danej sprawy. Nie może być bowiem rozumiany
w sposób, który może prowadzić do zniweczenia celu i funkcji przepisu art. 31 k.p.a., który jest jedną z procesowych gwarancji realizowania w konkretnej sprawie zasady ogólnej postępowania administracyjnego uwzględniania interesu społecznego
i słusznego interesu strony, zawartej w art. 7 k.p.a., oraz do uczynienia art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przepisem w istocie martwym (por. wyrok NSA z 18 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1388/07, publ. Lex nr 526062). Nierozpoznanie wniosku Stowarzyszenia przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie bez oczekiwania na uprawomocnienie się tego postanowienia czyni iluzorycznym uprawnienia organizacji społecznej określone w art. 31 § 1-3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 343/18, publ. Lex nr 2785893).
Stowarzyszenie, które ubiegało się o możliwość uczestniczenia
w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym na prawach strony, które zgłosiło swój udział w sprawie we właściwym czasie, tj. przed zakończeniem postępowania, na skutek przedwczesnego wydania przez SKO decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania, utraciło tym samym gwarancje procesowe, jakie wynikają z k.p.a. dla takiego podmiotu.
Organy administracji mają obowiązek z urzędu czuwać nad właściwym ustaleniem kręgu stron. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie
z art. 77 § 1 k.p.a. są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał, a art. 80 k.p.a. wymaga dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zatem, aby móc zakończyć postępowanie, Kolegium powinno najpierw rozstrzygnąć o składzie stron przedmiotowego postępowania odwoławczego i w tym celu rozpoznać wniosek Stowarzyszenia. W sytuacji zaś kiedy Kolegium odmówiło Stowarzyszeniu udziału w postępowaniu odwoławczym i umorzyło to postępowanie wskutek rozpoznania odwołania w tej samej dacie, a dodatkowo sąd administracyjny uchylił postanowienie z 7 listopada 2024 r. o odmowie dopuszczenia organizacji do przedmiotowego postępowania odwoławczego, to w tym stanie sprawy, zdaniem Sądu w składzie obecnie orzekającym, SKO nie mogło na nowo odmówić udziału organizacji, powołując się na to, że postępowanie już umorzono (zakończono). Kolegium nie zauważyło, że WSA w Warszawie uchylił postanowienie z 7 listopada 2024 r.
o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu odwoławczym, pomimo że było już wówczas wiadome, że w tym samym dniu została wydana decyzja
o zakończeniu postępowania odwoławczego. Tak więc przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia ta okoliczność nie powinna wpływać na merytoryczne rozpoznanie wniosku Stowarzyszenia, tym bardziej, że wytyczne wyroku z 26 lutego 2025 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/25 były jednoznaczne i zobowiązywały do ich uwzględnienia. Nie uległy zmianie żadne przepisy prawa, które dawałyby podstawy organowi do odstąpienia od zastosowania art. 153 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Kolegium naruszyło przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Kolegium przy ponownym rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia uwzględni wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu, co w konsekwencji doprowadzi do pozytywnego jego rozstrzygnięcia, po czym doręczy organizacji decyzję z 7 listopada 2024 r. o umorzeniu postępowania, zgodnie z art. 109 § 1 w związku z art. 31 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło