VIII SA/Wa 703/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Krzysztof Koziara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2009 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B oddala skargę. Starosta Z. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. b i c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm., dalej jako ustawa prawo o ruchu drogowym) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zmianami, dalej jako k.p.a) cofnął P. P. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. W uzasadnieniu organ wskazał, iż P. P. do dnia [...] sierpnia 2008 r. nie poddał się kontrolnemu badaniu lekarskiemu i psychologicznemu w zakresie kategorii B prawa jazdy, zgodnie z decyzją Komendanta Powiatowej Policji w Z. z dnia [...] lutego 2007 r. Obowiązek wykonania badań lekarskich i psychologicznych nałożony został na P. P. po uzyskaniu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B. Organ podniósł, że odbiór prawa jazdy nastąpił w świadomości toczącego się w Sądzie Rejonowym w Z. postępowania karnego w stosunku do P. P. zakończonego prawomocnym wyrokiem orzekającym o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, licząc od dnia [...] sierpnia 2006 r. Powyższy wyrok do Starostwa Powiatowego w Z. wpłynął w dniu [...] lutego 2007 r., to jest po fakcie wydania dla P. P. uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B. W dniu [...] lipca 2008 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wydanych skierowań na badania lekarskie i psychologiczne, o czym P. P. został powiadomiony pismem, które wraz z potwierdzeniem jego odbioru znajduje się w aktach sprawy. P. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. b w związku z art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym oraz przepisów postępowania, tj. art. 8 i 11 k.p.a, poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu przesłanek wydanej decyzji i nie ustosunkowanie się do zarzutów, które podnosił w toku postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] września 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Starosty Z. jest prawidłowa, została bowiem wydana po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 k.p.a i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego. Organ II instancji podniósł, że odwołujący się ma przeprowadzone wstępne badanie lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, natomiast nie ma przeprowadzonego kontrolnego badania lekarskiego, jakiemu podlega sprawca przestępstwa z art. 178 § 1 kodeksu karnego posiadający prawo jazdy. P. P. nie ma również przeprowadzonego badania psychologicznego, któremu to podlegają sprawcy w/w przestępstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wskazało, że jeżeli osoba, która otrzymała skierowanie na badania nie poddaje się tym badaniom, to obowiązkiem Starosty jest wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. W skierowaniu na badanie lekarskie zawarte zostało pouczenie, w którym podano, iż w celu jego przeprowadzenia należy zgłosić się w najbliższym w miejscu zamieszkania Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania, a oryginał orzeczenia lekarskiego należy przekazać właściwemu staroście. Skierowanie na badanie psychologiczne zawierało natomiast pouczenie, w którym organ podał, że od wydanej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R., w terminie 14 dni od jej otrzymania. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby P. P. od skierowania ( decyzji ) na badanie psychologiczne wnosił takie odwołanie, co oznacza, że decyzja ta stała się ostateczną, podlegającą wykonaniu. W konkluzji uzasadnienia, organ odwoławczy stwierdził, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym ze względu na niepoddanie się badaniu lekarskiemu i badaniu psychologicznemu w wyniku skierowania kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości jest następstwem niewykonania polecenia i decyzji organu kontroli ruchu drogowego. Niepoddanie się w takich wypadkach badaniu lekarskiemu albo badaniu psychologicznemu stawia pod znakiem zapytania warunki zdrowotne kierowcy. Tym samym, nie wiadomo, czy może on bezpiecznie uczestniczyć w ruchu jako kierujący pojazdem silnikowym. Poddanie kierującego badaniom na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym wiąże się również z tym, że osoba taka może być uzależniona od alkoholu, co stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem ( art. 91 pkt. 1 w/w ustawy ). Z uwagi na fakt, że P. P. nie poddał się przedmiotowym badaniom, obowiązkiem Starosty Z. było wydanie decyzji o cofnięciu mu posiadanego uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w zakresie kategorii B prawa jazdy na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. b i lit. c ustawy prawo o ruchu drogowym. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. P. wnosząc o jej uchylenie w całości zarzucił : - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. b i lit. c w związku z art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b i art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. a ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez skierowanie na badania kierowcę, który między popełnieniem czynu określonego w art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b w/w ustawy, a skierowaniem wykonał niezbędne badania lekarskie określone w art. 122 i art. 124 tej ustawy - inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a, poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej działając w sposób taki, że strona nie nabyła zaufania do organów administracji, lecz odczuwa, iż jest szykanowana z powodu odwoływania się od decyzji o przejęciu jej samochodu na Skarb Państwa w innej toczącej się przed sądami administracyjnymi sprawie, a także nie wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, poprzez nie odniesienie się w ogóle do zarzutów strony w przedmiocie poddania się już wcześniej wymaganemu badaniu lekarskiemu i niewyjaśnienie zasadniczej dla sprawy okoliczności, czy strona poddała się badaniu lekarskiemu po zdarzeniu, które było podstawą do powtórnego jej skierowania na te badania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że skierowanie na badania lekarskie było bezzasadne i naruszyło przepis art. 122 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, bowiem skarżący nie miał obowiązku poddania się badaniu kontrolnemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się wprost do jego zarzutów, nie wykazało przekonująco, by zarzuty odwołania były nietrafne. Popełnienie czynu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, który był podstawą do skierowania na badania zarzucono mu w dniu [...] października 2005 r. Za ten czyn został skazany prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2006 r., co jest okolicznością bezsporną. Skierowanie zaś na badanie zostało wydane w dniu [...] lipca 2008 r., a zatem już po wykonaniu badań, które przeprowadził przed uzyskaniem prawa jazdy w 2007 r. za czyn sprzed uzyskania prawa jazdy. Warunkiem natomiast uzyskania prawa jazdy w świetle art. 122 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym jest poddanie się badaniu lekarskiemu w celu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a takie badania odbył. Jego zdaniem, żądanie organu polegające na powtórnym poddaniu się badaniu po dacie przeprowadzenia tego badania po popełnieniu czynu prowadzenia w stanie nietrzeźwości jest więc bezzasadne i bezprzedmiotowe, w istocie stanowi w stosunku do niego rodzaj szykany stosowanej przez organ administracji stopnia podstawowego oraz policję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że skarżący ma przeprowadzone tylko wstępne badanie lekarskie – zaświadczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. dotyczące osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a ). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga P. P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Z. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie naruszają prawa. Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowi art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. b i lit. c ustawy prawo o ruchu drogowym, na podstawie którego decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt. 3-5, badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt. 2 lub 3. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. W myśl zaś art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. a w/w ustawy, badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że P. P. popełnił czyn stwierdzony prawomocnym wyrokiem, polegający na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] kwietnia 2006 r. sygn. akt [...] uznano oskarżonego P. P. za winnego zarzucanego mu czynu, polegającego na tym, że w dniu [...] października 2005 r. w T., pow. Z., kierował w ruchu lądowym samochodem osobowym marki [...] o nr rej. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości - [...] promila alkoholu w wydychanym powietrzu. W związku z powyższym, w/w sąd na podstawie art. 42 § 2 w związku z art. 43 § 1 kodeksu karnego orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku. Na skutek wniesionej apelacji Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok ustalając, że oskarżony P. P. znajdował się w stanie nietrzeźwości wynoszącym [...] mg/l w wydychanym powietrzu. Bezsporne jest również, że w dniu [...] stycznia 2007 r. Starosta Z., nie mając wiedzy o w/w wyroku, wydał skarżącemu prawo jazdy kategorii B, zaś w dniu [...] lutego 2007 r., w związku z faktem prowadzenia pojazdu przez P. P. w stanie nietrzeźwości, Komendant Powiatowy Policji w Z. skierował go na badanie lekarskie i na badanie psychologiczne. Poza sporem jest, że skarżący w wyniku w/w skierowań nie poddał się przedmiotowym badaniom. Sporne w niniejszej sprawie pozostaje, czy zasadne było skierowanie skarżącego na w/w badania, w sytuacji, gdy między popełnieniem przez niego czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości, mającym miejsce w dniu [...] października 2005 r., a skierowaniami na badanie lekarskie i psychologiczne z dnia [...] lutego 2007 r., wykonał on w dniu [...] czerwca 2006 r. badanie lekarskie. Po przeprowadzeniu w/w badania, w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, P. P. uzyskał bowiem prawo jazdy. Na wstępie należy wyjaśnić, czego zdaje się nie zauważać skarżący, że inne były podstawy prawne do przeprowadzenia w/w badań. Wydanie skierowań z dnia [...] czerwca 2007 r. na badanie lekarskie nastąpiło bowiem na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 3, a na badanie psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. Przedmiotowym badaniom, przeprowadzonym na podstawie w/w przepisów, podlegają zaś kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Natomiast badanie lekarskie przeprowadzone przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2006 odbyło się na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 1 w/w ustawy, któremu podlega osoba dopiero ubiegająca się o wydanie prawa jazdy. Tak więc, należy zauważyć, że skarżący ma przeprowadzone jedynie wstępne badanie lekarskie jakiemu podlegają kandydaci na kierowców przed uzyskaniem uprawnień do prowadzenia pojazdów, nie odbył natomiast wymaganego badania kontrolnego, ani też badania psychologicznego, jakiemu podlegają kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości, posiadający już prawo jazdy. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, w sytuacji w której skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, jak najbardziej zasadne i zgodne z prawem, było wydanie mu skierowań na badania w trybie art. 122 ust. 1 pkt. 3 i art. 124 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym. Skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem prawa jazdy, a ma na celu wyjaśnienie wątpliwości lub zastrzeżeń, co może prowadzić zarówno do stwierdzenia, że nie istnieją przeciwwskazania do cofnięcia prawa jazdy, jak i że takie przeciwwskazania do cofnięcia prawa jazdy występują. Posiadanie zaś przez skarżącego ważnego zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi nie stanowi przeszkody do kontroli stanu zdrowia, gdy pojawią się uzasadnione wątpliwości. Zaświadczenie lekarskie posiadane przez skarżącego, wydane mu nawet bezterminowo, nie stanowi bowiem źródła nabycia określonych praw, lecz stanowi wyłącznie dodatkowy warunek przy ubieganiu się przez niego o prawo do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 tej ustawy. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący. Treść powyższego przepisu wskazuje wyraźnie, iż decyzja wydawana przez starostę na podstawie art. 140 ust. 1 ww. ustawy ma charakter decyzji związanej, a więc organ jest zobowiązany do wydania decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, jeżeli zaistnieją okoliczności przewidziane w tym przepisie. W związku z faktem, że skarżący nie poddał się wymaganym badaniom, zasadna jest decyzja orzekająca cofnięcie mu prawa do kierowania pojazdami. Cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów ma charakter prewencyjny, zabezpieczający, na co wskazują przyczyny uzasadniające decyzję o cofnięciu. Objęte są nimi sytuacje, w których jest prawdopodobne, że kierowca – ze względu na stan zdrowia - nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę ( por. R.A Stefański : Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2005 ). W tych okolicznościach bez znaczenia jest to, że skarżący ma aktualne badania lekarskie z których wynika brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów. W sytuacji więc, gdy skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu, na które został skierowany przez Komendanta Powiatowego Policji w Z. w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 i art. 124 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, Starosta Z. był zobligowany na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b i c do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Wydanie tej decyzji nie należało do sfery uznania administracyjnego organu, a podnoszone przez skarżącego okoliczności, że poddał się badaniu lekarskiemu po zdarzeniu, które było podstawą do powtórnego skierowania go na badania, nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia organu. Podniesione w skardze zarzuty nie podważają ustaleń, na jakich oparte zostało rozstrzygnięcie organu w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie organu należy uznać za prawidłowe. Organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa i w wyczerpujący sposób wyjaśnił podstawy swojego rozstrzygnięcia. Tym samym niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.