VIII SA/Wa 703/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku U. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia należności celnych postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi U. K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z niepracującym mężem i utrzymuje się z dochodu z działalności gospodarczej - ok. [...] zł miesięcznie. Z dochodu tego ponosi koszty utrzymania domu stanowiącego własność syna. Wobec powziętych wątpliwości, co do sytuacji materialnej skarżącej pismem z dnia [...] września 2010 r. zobowiązano ją do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. nadesłania zeznania podatkowego za 2009 r., wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z działalnością gospodarczą za ostatnie trzy miesiące oraz zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez męża skarżącej. W odpowiedzi skarżąca złożyła kserokopię zeznania podatkowego za 2009 r., z którego wynika, że osiągnęła przychód w wysokości [...] zł (koszt uzyskania przychodu [...] zł) oraz wygenerowany elektronicznie (nie opatrzony podpisem ani stemplem) wyciąg z konta za październik – grudzień 2008 r. oświadczając, że aktualnie na rachunku nie ma żadnych operacji i nie posiada wyciągów z tych rachunków. Ponadto wyjaśniła, że jej mąż nie ma statusu osoby bezrobotnej i obecnie pomaga jej w prowadzeniu działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek U. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł tytułem wpisu od skargi (jest to najniższy wpis pobierany w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą – sklep motoryzacyjny, z której osiąga stosunkowo wysokie przychody ([...] zł), ponosząc jednocześnie koszty związane z tą działalnością. Przy czym podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesuniecie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te nie kształtują się na niskim poziomie. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że skarżąca nie wywiązała się w dostateczny sposób z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej. W szczególności nie złożyła aktualnych wyciągów z rachunków bankowych oświadczając, że na rachunkach tych nie ma jakichkolwiek operacji, widnieje natomiast debet ponad [...] zł. Twierdzenie to należy uznać za gołosłowne wobec niepotwierdzenia okoliczności żadnym zaświadczeniem banku. Powyższe oznacza, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji, w której uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł mogłoby spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej i męża. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.