VIII SA/Wa 703/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku U. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi U. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2010 r. znak [...] w przedmiocie określenia kwoty należności wynikającej z długu celnego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] sierpnia 2010 r. (data nadania) U. K. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem. Źródłem dochodu jej dwuosobowej rodziny jest dochód wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto, bowiem jej mąż obecnie nie pracuje. Z dochodu tego wnioskodawczyni pokrywa koszty utrzymania domu, w którym mieszka na podstawie "prawa dożywotniego zamieszkania ustanowionego przez syna". Stwierdziła, że uiszczenie żądanej kwoty ([...] zł) znacznie pogorszyłoby sytuację finansową jej rodziny. W załączonym do wniosku druku formularza PPF skarżąca nie wymieniła żadnego majątku, ani oszczędności. Wobec powziętych wątpliwości, co do sytuacji materialnej skarżącej pismem z dnia [...] września 2010 r. zobowiązano ją do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. nadesłania zeznania podatkowego za 2009 r., wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z działalnością gospodarczą za ostatnie trzy miesiące oraz zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez męża skarżącej. W odpowiedzi skarżąca złożyła kserokopię zeznania podatkowego za 2009 r., z którego wynika, że osiągnęła przychód w wysokości [...] zł (koszt uzyskania przychodu 100 zł) oraz wygenerowany elektronicznie (nie opatrzony podpisem ani stemplem) wyciąg z konta za październik – grudzień 2008 r. oświadczając, że aktualnie na rachunku nie ma żadnych operacji i nie posiada wyciągów z tych rachunków. Ponadto wyjaśniła, że jej mąż nie ma statusu osoby bezrobotnej i obecnie pomaga jej w prowadzeniu działalności gospodarczej. Postanowieniem z 26 października 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] listopada 2010 r. (data nadania) skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż skarżąca jest w stanie uiścić opłatę sądową od złożonej skargi bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Nie zgodziła się z twierdzeniem, że miarodajną dla oceny sytuacji majątkowej skarżącej jako przedsiębiorcy jest kwota przychodu uzyskiwanego w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto wyjaśniła, że do akt zostały złożone posiadane przez stronę wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, a na kontach widnieje debet w wysokości ponad [...] zł w związku z [...]. Dodatkowo wskazała, że wysokość zobowiązań znacznie przewyższa osiągane przez nią dochody. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 złotych (jest to najniższy wpis pobierany w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podkreślić należy, że sytuacja materialna i rodzinna skarżącej jest znana Sądowi z urzędu (sprawy VIII SA/Wa 882/08, VIII SA/Wa 197/09, VIII SA/Wa 237/09, VIII SA/Wa 275/10). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła zeznanie podatkowe za 2009 r., z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r. osiągnęła przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł. Z wymienionych akt spraw wynika, że skarżąca wspólnie z mężem w latach 2007 – 2008 dokonała szeregu czynności polegających na przeniesieniu własności składników majątkowych. Poza darowiznami nieruchomości położonych w R. i W. na rzecz dzieci dokonała między innymi w sierpniu 2007 r. na rzecz syna darowizny środków pieniężnych w kwocie [...] zł, a następnie w kwietniu 2008 r. kwoty [...] zł. Bez konieczności dalszego prowadzenia postępowania uzupełniającego Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą – [...], z której uzyskuje znaczne przychody. Stały dochód na obecną chwilę określiła na kwotę ok. [...] zł dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, co w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi (100 zł), w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej męża. Ponadto skarżąca wskazuje, iż ponosi wszelkie koszty utrzymania rodziny i domu. Tymczasem, jak wynika ze złożonego wniosku skarżąca nie posiada żadnego majątku, a zatem ponosi koszty do których nie jest zobowiązana. Podkreślić należy także, iż skarżąca nie wywiązała się w dostateczny sposób z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej. Skarżąca podnosząc kwestię [...] w żaden sposób tego nie wykazała. Nie załączyła jakiegokolwiek dokumentu na te okoliczność, czy to z Urzędu Skarbowego, czy też z banku. Kwestii debetu na rachunku bankowym również nie udowodniła. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.